ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့ရက်တွင် စာရွက်စာတမ်းများမတင်ပြဘဲ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းသာ တင်သွင်းနိုင်ခြင်းရှိမရှိ နှင့် နှစ်ဘက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန် လိုမလို

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့ရက်တွင် စာရွက်စာတမ်းများမတင်ပြပဲ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းသာ တင်သွင်းနိုင်ခြင်းရှိမရှိ နှင့်  နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန် လိုမလို နှင့် ပတ်သက်၍။

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Shwe Yati

 ငြင်းချက်ထုတ်တဲ့နေ့

ဒီရုံးချိန်မှာ နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းနဲ့ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းပါ တင်ရတယ်နော်

----------------------------

Tun Myo Htay

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့တွင် အမိန့် - ၁၃၊ နည်း - ၁(၁) အရ အမှုတွင်တင်ပြမည့် လက်ဝယ်ရှိ စာရွက်စာတမ်း နှင့် တရားရုံးကတင်ပြရန် အမိန့်ချမှတ်ထားသည့် စာရွက်စာတမ်း အားလုံးကိုတင်ပြရန်ဖြစ်ပါတယ်။ 

ထိုသို့တင်ပြရာတွင် နည်း - ၁(၂) အရ သတ်မှတ်ပုံစံဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများစာရင်း ကိုလည်း တင်ပြရမည်ဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့မှာ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းသာမက စာရွက်စာတမ်းများကို ပါ တင်ပြရန်ဖြစ်ပါသည်။

------------

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့တွင် နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်ရန်လိုအပ်ခြင်းမရှိသေးပါ။

နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန်နေ့ရက် နှင့်စပ်လျဉ်း၍ တရားရေးဂျာနယ်၊ အတွဲ(၃)၊ အမှတ် (၃) ပါ ဆရာ ဦးတင်ဟုန်(တရားရေး)၏ မတူကွဲပြား အမြင်များ ဆောင်းပါးမှ ဆရာ့၏ အမြင်ကို  တင်ပြအပ်ပါသည်။

------

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့မှာ နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရမယ်လို့ပြောပါတယ်။ တရားရုံးများ လက်စွဲအပိုဒ် ၁၅၄ပါ ပြဌာန်းချက်နဲ့ကွဲလွဲနေတယ်လို့ထင်ပါတယ်။

တရားရုံးများလက်စွဲအပိုဒ် ၁၅၄(၁)မှာ အမှုမစစ်ဆေးမီ ဦးစွာပေါ်ပေါက်တဲ့ကိစ္စအရပ်ရပ်တို့ကို စစ်ဆေးရန် နေ့ရက်ချိန်းဆိုခြင်းမပြုမီ ဖြေရှင်းပြီးဖြစ်စေရမည်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဦးစွာပေါ်ပေါက်သည့်ကိစ္စများမှာ ငြင်းချက်များထုတ်ခြင်း နှင့် ပဏာမငြင်းချက်များရှိရင် ထိုငြင်းချက်ကိုဆုံးဖြတ်ခြင်းလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

အပိုဒ် ၁၅၄(၃) အရ ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးသည့်အခါမှ သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန် နဲ့ အမိန့်ဆင့်စာ၊ သမ္မာန်စာ စသည်တို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ အခငွေနဲ့ စရိတ်ငွေတို့ကို ပေးသွင်းရန် နေ့ရက်တစ်ရက် ကို ချိန်းဆိုရန်ဖြစ်ပါတယ်။

တရားမ တရားစီရင်ရေးစာစောင် ၊ ၁၉၇၃ ၊ အခန်း ၂ အပိုဒ် ၁၄(က) မှာလည်း အမှုကို ကြားနာ စစ်ဆေးရန် ရက်သတ်မှတ်သည့်အခါဖြစ်စေ၊ ထို့နောက်ကြားရက်တစ်ရက်တွင်ဖြစ်စေ တရားလို နှင့် တရားပြိုင်တို့သည် သက်သေစာရင်း တင်သွင်းရန်ဖြစ်ကြောင်း ဖောြ်ပထားပါတယ်။

တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေ အမိန့် ၁၈ ၊ နည်း ၂ အရ နှစ်ဖက်အမှုသည်များဟာ မိမိတို့သက်သေ ထင်ရှားပြသရန်တာဝန်ရှိတဲ့ ငြင်းချက်များကို ထောက်ခံသည့် သက်သေခံအထောက်အထား ကိုတင်ပြရန် ဖြစ်ပါတယ်။

ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးမှသာ မိမိက သက်သေထင်ရှားပြသရမယ့် ငြင်းချက်များကို သိရှိနိုင်မှာဖြစ်လို့ မည်သူ့ကို သက်သေအဖြစ် တင်ပြရမယ်ဆိုတာ ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးမှသာ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှာဖြစ်ကြောင်းမြင်သာပါတယ်။

---

ထို့ကြောင့် ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့တွင် နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းများတင်သွင်းရန် မလိုအပ်သေး ပါကြောင်း နှင့်

 ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးနောက် ကြားရက်တစ်ရက်ရက်တွင်ဖြစ်စေ၊ အမှုစတင်စစ်ဆေးရန် ချိန်းဆိုသည့်နေ့ရက်တွင်ဖြစ်စေ တင်သွင်းရန်ဖြစ်ပါကြောင်း လေ့လာတင်ပြအပ်ပါသည်။

Tun Myo Htay



Zawgyi Version 👇

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔ရက္တြင္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားမတင္ျပပဲ စာရြက္စာတမ္းစာရင္းသာ တင္သြင္းႏိုင္ျခင္းရွိမရွိ ႏွင့္  ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရန္ လိုမလို ႏွင့္ ပတ္သက္၍။

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Shwe Yati

 ျငင္းခ်က္ထုတ္တဲ႔ေန့

ဒီရံုးခ်ိန္မွာ နွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းနဲ႕ စာရြက္စာတမ္းစာရင္းပါ တင္ရတယ္ေနာ္

----------------------------

Tun Myo Htay

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔တြင္ အမိန္႔ - ၁၃၊ နည္း - ၁(၁) အရ အမႈတြင္တင္ျပမည့္ လက္၀ယ္ရွိ စာရြက္စာတမ္း ႏွင့္ တရားရံုးကတင္ျပရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ထားသည့္ စာရြက္စာတမ္း အားလံုးကိုတင္ျပရန္ျဖစ္ပါတယ္။ 

ထိုသို႔တင္ျပရာတြင္ နည္း - ၁(၂) အရ သတ္မွတ္ပံုစံျဖင့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားစာရင္း ကိုလည္း တင္ျပရမည္ျဖစ္ပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔မွာ စာရြက္စာတမ္းစာရင္းသာမက စာရြက္စာတမ္းမ်ားကို ပါ တင္ျပရန္ျဖစ္ပါသည္။

------------

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔တြင္ ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္ရန္လိုအပ္ျခင္းမရွိေသးပါ။

ႏွစ္္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရန္ေန႔ရက္ ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ တရားေရးဂ်ာနယ္၊ အတြဲ(၃)၊ အမွတ္ (၃) ပါ ဆရာ ဦးတင္ဟုန္(တရားေရး)၏ မတူကြဲျပား အျမင္မ်ား ေဆာင္းပါးမွ ဆရာ့၏ အျမင္ကို  တင္ျပအပ္ပါသည္။

------

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔မွာ ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရမယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ တရားရံုးမ်ား လက္စြဲအပိုဒ္ ၁၅၄ပါ ျပဌာန္းခ်က္နဲ႔ကြဲလြဲေနတယ္လို႔ထင္ပါတယ္။

တရားရံုးမ်ားလက္စြဲအပိုဒ္ ၁၅၄(၁)မွာ အမႈမစစ္ေဆးမီ ဦးစြာေပၚေပါက္တဲ့ကိစၥအရပ္ရပ္တို႔ကို စစ္ေဆးရန္ ေန႔ရက္ခ်ိန္းဆိုျခင္းမျပဳမီ ေျဖရွင္းၿပီးျဖစ္ေစရမည္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဦးစြာေပၚေပါက္သည့္ကိစၥမ်ားမွာ ျငင္းခ်က္မ်ားထုတ္ျခင္း ႏွင့္ ပဏာမျငင္းခ်က္မ်ားရွိရင္ ထုိျငင္းခ်က္ကိုဆံုးျဖတ္ျခင္းလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

အပိုဒ္ ၁၅၄(၃) အရ ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးသည့္အခါမွ သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရန္ နဲ႔ အမိန္႔ဆင့္စာ၊ သမၼာန္စာ စသည္တို႔အတြက္ လိုအပ္တဲ့ အခေငြနဲ႔ စရိတ္ေငြတို႔ကို ေပးသြင္းရန္ ေန႔ရက္တစ္ရက္ ကို ခ်ိန္းဆိုရန္ျဖစ္ပါတယ္။

တရားမ တရားစီရင္ေရးစာေစာင္ ၊ ၁၉၇၃ ၊ အခန္း ၂ အပိုဒ္ ၁၄(က) မွာလည္း အမႈကို ၾကားနာ စစ္ေဆးရန္ ရက္သတ္မွတ္သည့္အခါျဖစ္ေစ၊ ထို႔ေနာက္ၾကားရက္တစ္ရက္တြင္ျဖစ္ေစ တရားလို ႏွင့္ တရားၿပိဳင္တို႔သည္ သက္ေသစာရင္း တင္သြင္းရန္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာျ္ပထားပါတယ္။

တရားမက်င့္ထံုးဥပေဒ အမိန္႔ ၁၈ ၊ နည္း ၂ အရ ႏွစ္ဖက္အမႈသည္မ်ားဟာ မိမိတို႔သက္ေသ ထင္ရွားျပသရန္တာ၀န္ရွိတဲ့ ျငင္းခ်က္မ်ားကို ေထာက္ခံသည့္ သက္ေသခံအေထာက္အထား ကိုတင္ျပရန္ ျဖစ္ပါတယ္။

ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးမွသာ မိမိက သက္ေသထင္ရွားျပသရမယ့္ ျငင္းခ်က္မ်ားကို သိရွိႏိုင္မွာျဖစ္လို႔ မည္သူ႔ကို သက္ေသအျဖစ္ တင္ျပရမယ္ဆိုတာ ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးမွသာ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္မွာျဖစ္ေၾကာင္းျမင္သာပါတယ္။

---

ထို႔ေၾကာင့္ ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔တြင္ ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းမ်ားတင္သြင္းရန္ မလိုအပ္ေသး ပါေၾကာင္း ႏွင့္

 ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးေနာက္ ၾကားရက္တစ္ရက္ရက္တြင္ျဖစ္ေစ၊ အမႈစတင္စစ္ေဆးရန္ ခ်ိန္းဆုိသည့္ေန႔ရက္တြင္ျဖစ္ေစ တင္သြင္းရန္ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေလ့လာတင္ျပအပ္ပါသည္။

Tun Myo Htay

အဆိုအေခ်ဆိုင္ရာ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား (၂)

အဆိုအေခ်မ်ားမွ ထုတ္ပယ္ျခင္း
🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂

အမိန႔္-၆၊ နည္း ၁၆

တရား႐ုံးသည္ အမႈတြင္ မည္သည့္အဆင့္၌မဆို အဆိုအေခ် တစ္ရပ္ရပ္ပါ လိုအပ္မည္မဟုတ္ေသာ သို႔မဟုတ္ အသေရပ်က္ေစမည္ ျဖစ္ေသာ သို႔မဟုတ္ အမႈကို မွ်တစြာ စစ္ေဆးစီရင္ရာတြင္ ထိခိုက္မႈကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ အေႏွာင့္အယွက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ၾကန႔္ၾကာမႈ ေသာ္လည္းေကာင္း ျဖစ္ေစနိုင္ေသာ မည္သည့္အေၾကာင္းအရာကိုမဆို ထုတ္ပယ္ရန္ သို႔မဟုတ္ ျပင္ဆင္ရန္ အမိန႔္ခ်မွတ္နိုင္သည္။

လိုအပ္မည္မဟုတ္ေသာ
💐💐💐💐💐💐

ေယဘုယ်အားျဖင့္ဆိုလွ်င္ အဆိုအေခ် သို႔မဟုတ္ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားသည္ မလိုအပ္ကာမွ်ျဖင့္ အသေရပ်က္ေစျခင္း သို႔မဟုတ္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစျခင္း (ကသိကေအာက္ျဖစ္ေစျခင္း) မရွိလွ်င္ ဤနည္းဥပေဒအရ ပယ္ဖ်က္ရန္ မဟုတ္။
(အထက္ပါက်မ္း၊ စာ-၂၂၃၈)

အဆိုအေခ်မ်ားတြင္ မလိုအပ္သည့္အျပင္ တရားၿပိဳင္အေပၚ မ႐ိုးသားေသာ အျပဳအမူမ်ား စြပ္စြဲထားလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ တရားၿပိဳင္အား သို႔မဟုတ္ တရား႐ုံးအား အမႈစစ္ေဆးစီရင္ရာတြင္ အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္ေစလွ်င္ျဖစ္ေစ ထုတ္ပယ္ပစ္ရန္ အမိန႔္ခ်မွတ္မည္ျဖစ္သည္။
(ေအအိုင္၊ ၁၉၅၃၊ တီစီ၊ ၅၂၄)၊ (အထက္ပါက်မ္း၊ စာ ၂၂၃၀)၊ (ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅ဝ၊ ပတၱနာ၊ ၃၆၄)

တစ္ဖက္တြင္ အဆို သို႔မဟုတ္ အေခ်သည္ မလိုအပ္ဘဲရွည္လ်ားေနလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ ေလွ်ာက္လဲသည့္သေဘာျဖစ္လွ်င္ျဖစ္ေစ လုံးဝ မစပ္ဆိုင္ေသာ သို႔မဟုတ္ နားမလည္နိုင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား ပါရွိလွ်င္ျဖစ္ေစ ဤနည္းဥပေဒအရ အေရးယူေဆာင္႐ြက္နိုင္သည္။
(အိႏၵိယအမႈမ်ား၊ အတြဲ-၁၁၄၊ စာ-၉၀၆)၊ (အထက္ပါက်မ္း၊ စာ ၂၂၃၈)

အသေရပ်က္ေစျခင္း
💐💐💐💐💐

တရားၿပိဳင္အေပၚ မရိုးသားေသာ အျပဳအမူကို အဆို၌ စြပ္စြဲထားေသာ္လည္း ထိုအေၾကာင္းအရ သက္သာခြင့္ေတာင္းဆိုထားျခင္း မရွိလွ်င္ ယင္းစြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို အသေရပ်က္ေစၿပီး အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္ေစသည့္အေနျဖင့္ ပယ္ဖ်က္မည္ျဖစ္သည္။ (အထက္ပါက်မ္း၊ စာ ၂၂၃၉) မယားက လင္အေပၚ ထိမ္းျမားမႈဆိုင္ရာ စီမံမႈကို ျပင္ဆင္ေပးရန္ စြဲဆိုရာ၌ တရားၿပိဳင္သည္ ကေလးမတစ္ဦးအား ဗလကၠာရျပဳသျဖင့္ တရားလိုသည္ ၄င္းႏွင့္အတူေနရန္ ျငင္းပယ္ခဲ့ေၾကာင္း စြပ္စြဲခ်က္သည္ အသေရပ်က္ေစသည္ျဖစ္၍ ပယ္ဖ်က္ရန္ အမိန႔္ခ်မွတ္သည္။
(အထက္ပါက်မ္း၊ စာ-၂၂၃၉)

ေအာက္႐ုံးတရားသူႀကီး ဘက္လိုက္ေၾကာင္း အယူခံလႊာပါ စြပ္စြဲခ်က္ကို တရားလႊတ္ေတာ္က ပယ္ဖ်က္သည္။
(မဒရပ္၊ အတြဲ ၂၂၊ စာ-၁၅၅)

တစ္ဖက္တြင္ အသေရပ်က္ေစသည္ဆိုေသာ အဆိုအေခ်ပါ စြပ္စြဲခ်က္သည္ အမႈတြင္ ထုတ္ထားေသာ ျငင္းခ်က္ သို႔မဟုတ္ ျငင္းခ်က္မ်ားအနက္ တစ္ခုႏွင့္စပ္ဆိုင္လွ်င္ သို႔မဟုတ္ လိုအပ္လွ်င္ ပယ္ဖ်က္ျခင္းမျပဳနိုင္။
(အထက္ပါက်မ္း၊ စာ-၂၂၃၉)

မွ်တစြာစစ္ေဆးစီရင္ရာတြင္ ထိခိုက္မႈ (သို႔မဟုတ္) အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္ေစျခင္း
💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐

အမႈတြင္ အသုံးျပဳခြင့္မရွိေသာ ေတာင္းဆိုခ်က္ သို႔မဟုတ္ ထုေခ်ခ်က္မျပတ္သားေသာ သို႔မဟုတ္ နားမလည္နိုင္ေသာ အဆိုအေခ်၊ မထင္မရွား၊ မလိုအပ္ေသာ သို႔မဟုတ္ စပ္ဆိုင္မႈမရွိသည့္ အဆိုျပဳခ်က္မ်ားပါ အဆိုလႊာသည္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစသည္ျဖစ္၍ ထုတ္ပယ္နိုင္သည္။
(အထက္ပါက်မ္း-၂၂၄ဝ)
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၅၊ ဗာရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္၊ ၆၁၀)

တရား႐ုံး၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္
💐💐💐💐💐💐

တရား႐ုံးသည္ နည္း ၁၆ တြင္ အက်ဳံးဝင္ေသာ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို မိမိသေဘာအေလ်ာက္ ထုတ္ပယ္နိုင္သည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၁၀၊ မဒရပ္၊ ၆၈၁)

ဤနည္းဥပေဒအရ ထုတ္ပယ္ခြင့္ သို႔မဟုတ္ ျပင္ဆင္ခြင့္အာဏာကို တရား႐ုံးက မိမိသေဘာအတိုင္း သုံးစြဲရန္ ျဖစ္၍ အထူး သတိႀကီးစြာျဖင့္ က်င့္သုံးရမည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၁၊ နဂၢပူး၊ ၄၁၂)

💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥

အဆိုအေခ်မ်ားကို ျပင္ဆင္ျခင္း
🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂

နည္း ၁၇ တရား႐ုံးသည္ အမႈတြင္ မည္သည့္အဆင့္၌မဆို တရားမွ်တေသာနည္းလမ္းႏွင့္ စည္းကမ္းခ်က္မ်ား သတ္မွတ္၍ တစ္ဖက္ဖက္ေသာ အမႈသည္အား အဆိုအေခ်မ်ားကို ေျပာင္းလဲရန္ သို႔မဟုတ္ ျပင္ဆင္ရန္ ခြင့္ျပဳနိုင္သည္။ ထို႔ျပင္ အမႈသည္တို႔အၾကား အျငင္းပြားသည့္ ျပႆနာအမွန္ကို ဆုံးျဖတ္ရန္ကိစၥအလို႔ငွာ လိုအပ္သည့္ ျပင္ဆင္ခ်က္မ်ားအားလုံးကိုလည္း ျပဳလုပ္ရမည္။

ျပင္ဆင္ျခင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး
💐💐💐💐💐

တရားမက်င့္ထုံးဥပေဒတြင္ ျပင္ဆင္ခ်က္ငါးမ်ိဳးကို ျပ႒ာန္းထားသည္။
(က) ပုဒ္မ-၁၅၂ (စီရင္ခ်က္ အစရွိသည္တို႔ကို ျပင္ဆင္ျခင္း)
(ခ) ပုဒ္မ-၁၅၃ (အမႈတြင္ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ားကို ျပင္ဆင္ျခင္း)
(ဂ) အမိန႔္ ၁၊ နည္း ၁၀ (၂) (အမႈသည္မ်ား ထုတ္ပယ္ျခင္းႏွင့္ ထည့္သြင္းျခင္း)
(ဃ) အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၆ (ဆန႔္က်င္ဘက္အမႈသည္၏ အဆိုအေခ်ကို ျပင္ဆင္ျခင္း)
(င) အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၇ (မိမိ၏ အဆိုအေခ်ကိဳ ျပင္ဆင္ျခင္း)

ျပင္ဆင္ခြင့္ေပးျခင္း
💐💐💐💐💐

ေယဘုယ်ဥပေဒသမွာ အဆိုအေခ်ကို ျပင္ဆင္ျခင္းျဖင့္ တစ္ဖက္အမႈသည္အား ေငြေၾကးျဖင့္ ေထ၍ မရနိုင္ေသာ နစ္နာမႈ မေပၚေပါက္လွ်င္ အဆိုအေခ်တြင္ အမႈသည္မ်ားအၾကား အမွန္တကယ္ အျငင္းပြားမႈ ေပၚလြင္လာေစရန္ အဆိုအေခ်တို႕ကို ျပင္ဆင္ခြင့္ေပးသင့္သည္။
(ေအအက္စ္၊ မြတ္တန္ႏွင့္ အိုင္အမ္မဒါး၊ ၁၉၄၉၊ မတစ၊ ၄၈၄ (တရားလႊတ္ေတာ္))

မူလပ်က္ကြက္မႈသည္ ေပါ့ဆမႈ သို႔မဟုတ္ ဂ႐ုမစိုက္မႈမွ ေပၚေပါက္ရသည္မွာ အဓိကမဟုတ္၊ ပထမပ်က္ကြက္မႈသည္ မည္မွ်ပင္ ေပါ့ဆမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစကာမူ သို႔မဟုတ္ မည္မွ်ပင္ ဂ႐ုမစိုက္မႈ ေၾကာင့္ျဖစ္ေစကာမူ တစ္ဖက္ကို မတရားမႈမျဖစ္ေစပါက ခြင့္ျပဳသင့္သည္။ တစ္ဖက္ကို တရားစရိတ္ေပးေလ်ာ္ေစျခင္းျဖင့္ ေထနိုင္ပါက မတရားမႈ မျဖစ္ေစနိုင္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၄၊ ပတၱနာ၊ ၄၃၉)

တရားစရိတ္သည္ လုံေလာက္ေသာ ေလ်ာ္ေၾကးမဟုတ္လွ်င္ ျပင္ဆင္ခ်က္ကို ျငင္းပယ္ရန္ ျဖစ္သည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၆၊ အာသံ၊ ၇၉)

ျပင္ဆင္လိုေသာ မွားယြင္းခ်က္သည္ မေတာ္တဆမွားယြင္းမႈ ဟုတ္၊ မဟုတ္သည္ အဓိကမဟုတ္၊ မေတာ္တဆ အမွားမ်ားကိုသာ ျပင္ဆင္နိုင္သည္ဟု ကန႔္သတ္ထားျခင္းမရွိ။ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ ျဖစ္ေစ၊ အေၾကာင္းျခင္းရာအရျဖစ္ေစ၊ သေဘာရိုးျဖင့္ မွားယြင္းခ်က္မ်ား၏ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ားကို ေက်ာ္လႊားနိုင္ေစရန္အလို႔ငွာ သင့္ေတာ္ေသာ အမႈမ်ားတြင္ အဆိုအေခ်ကိဳ ျပင္ဆင္ခြင့္ျပဳသင့္သည္။ ယင္းမွားယြင္းမႈမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚေစေသာ ပ်က္ကြက္မႈမ်ား သို႔မဟုတ္ တင္ျပခ်က္မ်ားကို တမင္သက္သက္ျပဳလုပ္သည္၊ မျပဳလုပ္သည္ ပဓာန မဟုတ္။
(ေကအီးေအေက အာမက္ဆာဟစ္ကုမၸဏီႏွင့္ ေကအမ္အဒမ္ဆာ၊ ရန္ကုန္၊ အတြဲ-၂၊ စာ-၆၆)

“အမႈသည္တို႔အၾကား အျငင္းပြားသည့္ျပႆနာအမွန္ကို ဆုံးျဖတ္ရန္ကိစၥအလို႔ငွာ လိုအပ္သည့္ ျပင္ဆင္ခ်က္အားလုံးကို ျပဳလုပ္နိုင္သည္”ဟု နည္းဥပေဒက ဆိုသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ေငြေပးကတိစာခ်ဳပ္ကို အေျခခံ၍ စြဲဆိုေသာ အမႈတြင္ မူလအဖိုးစားနားအတြက္ ေျပာင္းလဲစြဲဆိုနိုင္ရန္ တရားလိုသည္ အဆိုလႊာကို ျပင္ဆင္နိုင္သည္။
(ေမာင္ေ႐ႊျမတ္ႏွင့္ ေမာင္ဘိုးဆင္၊ ရန္ကုန္၊ အတြဲ-၃၊ စာ ၁၈၃(စုံညီ))

(ဥပမာ- ေငြေပးကတိစာခ်ဳပ္မွာ သက္ေသခံမဝင္ေၾကာင္း သတိမထားဘဲ စြဲဆိုရာမွ သက္ေသခံမဝင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည့္အခါ စာခ်ဳပ္အေပၚ မွီျငမ္းျခင္းမျပဳေတာ့ဘဲ ေခ်းေငြကို ရလိုေၾကာင္း ျပင္ဆင္ျခင္း)။ ကာလစည္းကမ္းသတ္မွတ္ေက်ာ္လြန္ျခင္းမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ရရန္ အေၾကာင္းျပခ်က္တစ္ရပ္အစား အျခားတစ္ရပ္ကို အစားထိုးနိုင္ရန္ အလို႔ငွာ အဆိုလႊာကို ျပင္ဆင္ခြင့္ျပဳနိုင္သည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၃၅၊ ဘုံဘိုင္၊ ၂၁၃)

တစ္ဖက္အမႈသည္ကို မနစ္နာေစရန္ တရား႐ုံးက ျပင္ဆင္ခြင့္ မျပဳသင့္ေသာ အမွား (လိမ္လည္လွည့္ျဖားမႈမရွိေသာ အမွား)ဟူ၍ မရွိ။
(အထက္ပါက်မ္း၊ စာ-၂၂၄၄)

သို႔ျဖစ္ရာ ေႂကြးၿမီရလိုေၾကာင္း စြဲဆိုထားေသာ အမႈတြင္ ကာလစည္းကမ္းသတ္ ေက်ာ္လြန္ေနေၾကာင္း ထုေခ်ခ်က္ပါရွိသည့္ ေခ်လႊာတင္သြင္းၿပီးေနာက္ တရားၿပိဳင္က ေႂကြးၿမီကို ဝန္ခံသည့္အခ်က္အား အဆိုလႊာ၌ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပနိုင္ရန္ အဆိုလႊာကို ျပင္ဆင္ခြင့္ ေပးနိုင္သည္။
(ဘုံဘိုင္၊ အတြဲ-၃၄၊ စာ-၂၂၀)

ျပင္ဆင္ခြင့္ျပဳရန္ ေလွ်ာက္ထားရာ၌ ၾကန႔္ၾကာျခင္းသည္ ဝန္ခံခ်က္၏ စစ္မွန္မႈကို သံသယျဖစ္ေစနိုင္သည့္ အေၾကာင္းအရာ ျဖစ္ေသာ္လည္း ေလွ်ာက္လႊာကို ပယ္ရန္ ေကာင္းေသာ အေၾကာင္းမဟုတ္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၃၃၊ အလာဟာဘတ္၊ ၃၇၄)

မွားယြင္းဝန္ခံမိျခင္းကိုပင္ ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ျပဳကာ အဆိုလႊာကို ျပင္ဆင္ခြင့္ေပးနိုင္သည္။
( (၁၈၉၂) ၃ စီအိပ္ခ္်၊ စာ-၂၂၆)

အဆိုလႊာတြင္ မေ႐ႊ႕မေျပာင္းနိုင္ေသာပစၥည္းကို မွားယြင္း သ႐ုပ္ေဖာ္ျပျခင္း (ဥပမာ- ဦးပိုင္အမွတ္ကို မွားယြင္းေဖာ္ျပျခင္း)ကို အယူခံတြင္ပင္ ျပင္ဆင္နိုင္သည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၂၂၊ အလာဟာဘတ္၊ ၈၁)

သေဘာရိုးျဖင့္ ေလွ်ာက္ထားျခင္းျဖစ္ရမည္။
(တိုရပ္အလီ ႏွင့္ မိုဟာမက္အ႐ြတ္၊ ၁၉၅၀၊ မတစ၊ ၃၆၁ (လႊတ္ေတာ္))

ေခ်ဖ်က္ျခင္း မျပဳနိုင္သည့္ စာခ်ဳပ္စာတမ္း အေထာက္အထားမ်ားကို တင္ျပကာ သေဘာရိုးျဖင့္ ေလွ်ာက္ထားရာတြင္ တရားလိုသည္ မူလဆင္ခဲ့ေသာ ဇာတ္လမ္းကို လိမ္လည္ျပဳလုပ္ထားသည့္စာခ်ဳပ္ျဖင့္ ဖန္တီးရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ေစကာမူ ေလွ်ာက္လႊာကို ခြင့္ျပဳသည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၃၃၊ ကာလကတၱား၊ ၂၇၁)

ပဋိညာဥ္ေဖာက္ဖ်က္မႈအတြက္ ေလ်ာ္ေၾကးရလိုမႈတြင္ တရားလိုသည္ ပဋိညာဥ္၌ သတ္မွတ္ထားေသာ ေဈးႏႈန္းႏွင့္ ပစၥည္းကို ျပဳလုပ္ေရာင္းခ်ေသာအခါ ရရွိမည့္ ေဈးတို႔၏ ျခားနားခ်က္ကို ေလ်ာ္ေၾကးအျဖစ္ ေတာင္းဆိုရာတြင္ အမႈကို စစ္ေဆးေသာအခါ ေရာင္းခ်ေသာပစၥည္းမွာ တရားၿပိဳင္လက္သို႔ မေျပာင္းေသးေၾကာင္း ေတြ႕ရလွ်င္ ပဋိညာဥ္အရ ေဈးႏွင့္ ပဋိညာဥ္ေဖာက္ဖ်က္သည့္ေန႕တြင္ ကာလ ေပါက္ေဈးတို႔၏ ျခားနားခ်က္ျဖစ္ေသာ ေလ်ာ္ေၾကးေငြရလိုေၾကာင္း အဆိုလႊာကို ျပင္ဆင္ခြင့္ေပးနိုင္သည္။

ကာလကတၱား၊ အတြဲ-၃၉၊ စာ-၅၆၈ တြင္ အဆိုလႊာကို မျပင္လွ်င္ တရားလိုသည္ ေလ်ာ္ေၾကးေငြရခြင့္မရွိဟု ဆုံးျဖတ္သည္။

ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၂၄၊ ဘုံဘိုင္၊ ၃၉၀ တြင္ အဆိုလႊာကို မျပင္ဘဲ ေလ်ာ္ေၾကးရခြင့္ရွိသည္ဟု ဆုံးျဖတ္သည္။ အျခားအမႈ ရႈံးေတာ့မွ မိမိစြဲဆိုလ်က္ရွိေသာ အမႈတြင္ အဆိုလႊာကို မျပင္ဘဲထားလွ်င္ ေတာင္းဆိုေသာ သက္သာခြင့္ရလမ္း မရွိေတာ့ဟု သိရသည္အထိ အဆိုလႊာကို ျပင္ဆင္ရန္ ေလွ်ာက္ထားျခင္းမျပဳဘဲ တမင္ဆိုင္းငံ့ထားလွ်င္ ျပင္ဆင္ခြင့္ေပးမည္ မဟုတ္။
(ေမာင္သံဒိုင္ႏွင့္ ဦးသဲ၊ ဘီအယ္လ္တီ၊ အတြဲ-၃၊ စာ-၁၆)

ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားႏွင့္ ညီၫြတ္လွ်င္ အမႈတြင္ မည္သည့္ အဆင့္၌မဆို အဆိုအေခ်မ်ား ျပင္ဆင္ျခင္းကို ျပဳသင့္သည္။
(မေအးႂကြယ္ႏွင့္ မလယ္ဝ၊ ဘီအယ္လ္တီ၊ အတြဲ-၁၃၊ စာ-၂၀၁)
(က) တစ္ဖက္အမႈသည္ကို မတရားမႈမျဖစ္ေစျခင္း၊
(တိုရမ္အလီႏွင့္ မိုဟာမက္အ႐ြတ္၊ ၁၉၅ဝ၊ မတစ၊ ၃၆၁ (တရားလႊတ္ေတာ္))
(ခ) အမႈသည္မ်ားအၾကား အျငင္းပြားလ်က္ရွိသည့္ ျပႆနာ အစစ္အမွန္တို႔ကို အဆုံးအျဖတ္ေပးရန္အတြက္ ျပင္ဆင္ရန္ လိုအပ္ျခင္း။

အဆိုအေခ်ကို ျပင္ဆင္ခြင့္ျပဳလိုက္လွ်င္ အမႈစြဲဆိုထားရာ တရား႐ုံးက အမႈကို စီရင္ပိုင္ခြင့္မရွိေတာ့သည့္တိုင္ေအာင္ ျပင္ဆင္ခြင့္ေပးၿပီး ဆိုင္ရာတရား႐ုံးတြင္ စြဲဆိုနိုင္ရန္ အဆိုလႊာကို ျပန္ေပးရန္ ျဖစ္သည္ဟု (ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၄၉၊ မဒရပ္၊ ၂၀၈)၊ ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၃၊ ဟိုင္ဒရာဘတ္၊ ၂၁၂၁၊ (ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၉၊ ရပ္(ဂ်္) ၁၄၆) ႏွင့္ (ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၆၉၊ ကာရလာ၊ ၇၅)တို႔တြင္ ထုံးဖြဲ႕ သည္။

ျပင္ဆင္ခြင့္မျပဳနိုင္ဟု (ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၂၈၊ မဒရပ္၊ ၄ဝဝ) (ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၃၊ နဂၢပူး၊ ၂၇၃)၊ (၁၉၅၉၊ မဒရပ္၊ ေလာဂ်ာနယ္၊ ၃၀၇)ႏွင့္ (ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၇၊ ေအပီ ၁၀)တို႔တြင္ ဆန႔္က်င္ဘက္ ဆုံးျဖတ္သည္။

အမႈကို စီရင္ပိုင္ခြင့္မရွိ၍ ျပင္ဆင္ခြင့္ေပးျခင္းသည္ စီရင္ပိုင္ခြင့္မရွိသည့္ကိစၥကို ေဆာင္႐ြက္ရာေရာက္မည္ျဖစ္သျဖင့္ ျပင္ဆင္ခြင့္ မေပးနိုင္ဟူေသာ အျမင္က အေလးသာပါသည္။      ။

💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥

 

အဆိုလႊာတြင္ အားကိုးအားထားျပဳသည့္ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား
🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂

အမႈစြဲဆိုရာတြင္ တရားလိုအျပဳသည့္ စာတမ္းအမွတ္အသားမ်ားကို တင္ျပျခင္း
💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐
အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၄ (၁)

တရားလိုသည္ မိမိ၏လက္ဝယ္ သို႔မဟုတ္ မိမိ၏ ထိန္းသိမ္းမႈေအာက္တြင္ ရွိေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းတစ္ခုအေပၚ အေျချပဳ၍ အမႈစြဲဆို ေသာအခါ ထိုစာခ်ဳပ္စာတမ္းကို ဆိုလႊာတင္သြင္းသည့္ေန႕ရက္၌ တရား႐ုံးတြင္တင္ျပရမည္။ ထို႔ျပင္ အဆိုလႊာႏွင့္ပူးတြဲထားရန္အလို႔ငွာ ယင္းစာခ်ဳပ္စာတမ္းကိုျဖစ္ေစ၊ မိတၱဴကိုျဖစ္ေစ ေပးအပ္ရမည္။

အျခားစာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားစာရင္း
💐💐💐💐💐💐💐💐
အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၄(၂)

တရားလိုသည္ မိမိေတာင္းဆိုခ်က္ကို ေထာက္ခံေသာ သက္ေသခံခ်က္အျဖစ္ အျခားစာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား (မိမိ၏လက္ဝယ္ သို႔မဟုတ္ မိမိ၏ ထိန္းသိမ္းမႈ ေအာက္တြင္ ရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ မရွိသည္ျဖစ္ေစ)ကို အားကိုးအားထားျပဳေသာအခါ စာခ်ဳပ္စာတမ္းစာရင္းကို အဆိုလႊာတြင္ ျဖည့္ထည့္ရမည္၊ သို႔မဟုတ္ ပူးတြဲရမည္။

အမႈစြဲဆိုသည့္ေန႕၌ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား ရွိ၊ မရွိ၊ စစ္မွန္မႈ ရွိ၊ မရွိ စသည့္ ကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အျငင္းပြားမႈမ်ား မရွိေစရန္ ျဖစ္သည္။
(အိႏၵိယအမႈမ်ား၊ အတြဲ-၂၊ စာ-၉၄၆)

သို႔ျဖစ္ရာ ဤနည္းဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကို မလြဲမေသြ လိုက္နာရမည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၃၀၊ လာဟိုး၊ ၄၈၀)

တင္ျပရန္ ပ်က္ကြက္႐ုံမွ်ျဖင့္ အဆိုလႊာကို ျပန္ေပးရန္ မဟုတ္။ အဆိုလႊာကို ပလပ္ရန္ သို႔မဟုတ္ ပယ္ရန္မဟုတ္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၄၃၊ မဒရပ္၊ ၆၄၅)

အမႈစြဲဆိုစဥ္က ရွိမွန္းမသိေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းတစ္ခုကို ေနာက္ပိုင္းတြင္ ရွာေတြ႕ရလွ်င္ ဤနည္းဥပေဒႏွင့္ မဆိုင္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၂၁၊ နဂၢပူး၊ ၄၉)

အေျချပဳ၍စြဲဆိုေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းတစ္ခုကို တရား႐ုံးတြင္ တင္သြင္းထားရာ ေနာက္ပိုင္းတြင္ တရား႐ုံး၌ ေပ်ာက္ဆုံးသြားလွ်င္ တရားလိုသည္ ထိုစာခ်ဳပ္ မည္သို႔မည္ပုံ ေပ်ာက္ဆုံးသြားေၾကာင္း သက္ေသမျပဘဲ သက္ေသခံဥပေဒပုဒ္မ-၆၅ အရ ဒုတိယအဆင့္ သက္ေသခံခ်က္ တင္ျပနိုင္သည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၂၅၊ ပီစီ၊ ၈၈)

စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားသည္ တရားလို၏လက္ဝယ္ သို႔မဟုတ္ ထိန္းသိမ္းမႈေအာက္တြင္ မရွိေသာအခါ ေဖာ္ျပရန္အခ်က္
💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐
အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၅

အဆိုပါ စာခ်ဳပ္စာတမ္းတစ္ရပ္ရပ္မွာ တရားလို၏ လက္ဝယ္ သို႔မဟုတ္ ၄င္း၏ ထိန္းသိမ္းမႈေအာက္တြင္ မရွိေသာအခါ မည္သူ၏လက္ဝယ္ သို႔မဟုတ္ မည္သူ၏ ထိန္းသိမ္းမႈေအာက္တြင္ ရွိေၾကာင္း တရားလိုက ေဖာ္ျပနိုင္က ေဖာ္ျပရမည္။

အဆိုလႊာတင္သြင္းခ်ိန္တြင္ မတင္ျပေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားကို တင္ျပခြင့္မရွိျခင္း
💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐
အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၈(၁)

အဆိုလႊာတင္သြင္းခ်ိန္တြင္ တရားလိုက တရား႐ုံးတြင္ တင္ျပထိုက္ေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းကိုျဖစ္ေစ၊ ဆိုလႊာတြင္ ျဖည့္ထည့္ရမည့္၊ သို႔မဟုတ္ ပူးတြဲရမည့္ စာရင္းတြင္ ေရးသြင္းေဖာ္ျပထိုက္ေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းကိုျဖစ္ေစ တင္ျပျခင္း သို႔မဟုတ္ ေရးသြင္းေဖာ္ျပျခင္းမျပဳခဲ့လွ်င္ အမႈၾကားနာေသာအခါ တရား႐ုံး၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ ယင္းစာခ်ဳပ္စာတမ္းကို တရားလိုအတြက္ သက္ေသခံအျဖစ္ တင္ျပခြင့္မရွိေစရ။ အဆိုလႊာႏွင့္အတူ တင္ျပျခင္းမရွိေသာ သို႔မဟုတ္ စာခ်ဳပ္စာတမ္းစာရင္းတြင္ စာရင္းသြင္းထားျခင္းမရွိေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားကို လက္ခံရာ၌ တရား႐ုံးသည္ ႏွိုင္းႏွိုင္းခ်ိန္ခ်ိန္ေဆာင္႐ြက္ရန္ အာဏာ အျပည့္အဝရွိသည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၀၊ ဆင္း ၂၆)

အမ်ားႏွင့္သက္ဆိုင္ေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား သို႔မဟုတ္ တရားစီရင္ေရးဆိုင္ရာ မႈခင္းမွတ္တမ္းမ်ား၏ တာဝန္ခံမိတၱဴမွန္ကဲ့သို႔ စစ္မွန္မႈကို သံသယျဖစ္ဖြယ္မရွိနိုင္ေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားကို တရား႐ုံးမ်ားက ေယဘုယ်အားျဖင့္ ပိတ္ပင္ရန္ မဟုတ္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၄၊ ဟင္ပရာ၊ ၃၆)

သို႔ရာတြင္ မေလ်ာ္ကန္ေသာ ၾကန႔္ၾကာမႈရွိၿပီး ၾကန႔္ၾကာရျခင္း အတြက္ ေက်နပ္ဖြယ္ေကာင္းေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္ မျပနိုင္လွ်င္
တစ္မ်ိဳးျဖစ္ေပလိမ့္မည္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅ဝ၊ ပီစီ၊ ၆၈)

မူလတရား႐ုံးက ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္ ေဆာင္႐ြက္ထားသည့္ကိစၥတြင္ အယူခံတရား႐ုံးက သာမန္အားျဖင့္ စြက္ဖက္မည္မဟုတ္။
(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၃၁၊ အလာဟာဘတ္၊ ၃၃၃)။      ။

အဆိုအေခ်ဆိုင္ရာ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား (၁)

အဆိုလႊာတြင္ ႐ုံးခြန္ထမ္းေဆာင္ျခင္း
🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂

အဆိုလႊာတြင္ တရား႐ုံး၏ စီရင္ပိုင္ခြင့္အာဏာႏွင့္ ႐ုံးခြန္အလို႔ငွာ အမႈတန္ဖိုးကို ေဖာ္ျပရသည္။
(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁)

စြဲဆိုသည့္အမႈတန္ဖိုးအေပၚျဖစ္ေစ၊ အမႈတန္ဖိုး တိတိက်က် သတ္မွတ္၍ မရေသာ အမႈမ်ိဳးတြင္ျဖစ္ေစ အမႈအမ်ိဳးအစားအလိုက္ ႐ုံးခြန္ အက္ဥပေဒႏွင့္အညီ ႐ုံးခြန္ထမ္းေဆာင္ရသည္။ အဆိုလႊာတြင္ ႐ုံးခြန္ လုံေလာက္စြာ ထမ္းေဆာင္မထားပါက လိုအပ္ေသာ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္း ကို ထပ္မံထမ္းေဆာင္ရန္ တရား႐ုံးက အခ်ိန္သတ္မွတ္ေပးမည္ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ သတ္မွတ္သည့္အခ်ိန္အတြင္း ထပ္မံထမ္းေဆာင္ရန္ ပ်က္ကြက္ပါက အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၁ အရ အဆိုလႊာပယ္ျခင္းခံရမည္ ျဖစ္သည္။ (အဆိုလႊာပယ္ျခင္းသည္ ပလပ္ျခင္းမဟုတ္သျဖင့္ အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၃ အရ ယင္းအမႈကို ျပန္လည္စြဲဆိုနိုင္သည္။)

႐ုံးခြန္အက္ဥပေဒ၏ ရည္႐ြယ္ခ်က္မွာ တစ္ဖက္အမႈသည္အေပၚ လက္နက္သဖြယ္ အသုံးျပဳရန္မဟုတ္ဘဲ နိုင္ငံေတာ္အတြက္ အခြန္ဘ႑ာရရွိရန္ ျဖစ္သည္။
(ခ်စ္တီးနတ္လီမိတက္ဘဏ္ ႏွင့္ ဦးေတာ္၊ ၁၉၅၇၊ မတစ၊ လႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္၊ ၅၆)

ၾကားကာလ အျမတ္အစြန္းရလိုမႈႏွင့္ စာရင္းရွင္းလင္းေပးေစလိုမႈမ်ားတြင္ ဒီကရီက်ေငြသည္ ေတာင္းဆိုေသာေငြထက္ ပိုေနပါက ထိုပိုေသာ ေငြအတြက္ ႐ုံးခြန္ထပ္မံမထမ္းေဆာင္လွ်င္ ဒီကရီကို အတည္ျပဳခြင့္မရေပ။ (႐ုံးခြန္အက္ဥပေဒပုဒ္မ ၁၁)။ သို႔အတြက္ အဆိုပါအမႈမ်ား စြဲဆိုသည့္အခါ တရားစြဲဆိုသည့္ေန႕အထိ ရရန္ရွိသည့္ေငြမ်ားကို အမႈတန္ဖိုး အျဖစ္ ေဖာ္ျပ၍ ႐ုံးခြန္ထမ္းေဆာင္ထားၿပီး ဒီကရီက်ေငြက ပိုမိုခ်မွတ္ ပါက ႐ုံးခြန္ထပ္မံထမ္းေဆာင္ပါမည့္အေၾကာင္း အဆိုလႊာတြင္ေဖာ္ျပေပးၾကသည္။

တရားၿပိဳင္သည္ အမိန႔္ ၂၁၊ နည္း ၁၃ အရ အေမြေဝစုရရွိလွ်င္ ႐ုံးခြန္ထမ္းေဆာင္ရသည္။
(ဦးဖိုးျမႏွင့္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ရီယိုဖရက္၊ ၁၉၃၉၊ ရန္ကုန္၊ ၁၃၄)

႐ုံးခြန္ႏွင့္ပတ္သက္၍ မူလမႈတြင္ ကန႔္ကြက္ခဲ့ျခင္း မရွိပါက ဇာရီမႈတြင္ ႐ုံးခြန္ကိစၥ အေရးဆိုပိုင္ခြင့္မရွိ။
(ဦးကိုႀကီးႏွင့္ ေဒၚေပ၊ ၁၉၇၆၊ မတစ၊ ၄)

💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥

အဆိုလႊာ၌ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္ရမည့္ ေနရာႏွင့္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္နည္း
🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂

အဆိုလႊာ ေလွ်ာက္လႊာ၏ ပထမစာမ်က္ႏွာအထက္ပိုင္းတြင္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္ရန္အလို႔ငွာ (၄)လက္မခန႔္ ကြက္လပ္ခ်န္လွပ္ထားရမည္။ စာ႐ြက္နံေဘးကြက္လပ္တြင္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္း မကပ္ရ။ ကပ္လ်က္ပါလွ်င္ တရား႐ုံးက လက္မခံရ။ ျပန္လည္ကပ္ရန္ အမႈသည္ကို ျပန္ေပးရမည္။
(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၁၁၀၉)

႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းမ်ားကို ရနိုင္သေ႐ြ႕ အျမင့္ဆုံးတန္ဖိုးရွိ တံဆိပ္ေခါင္းမ်ားကို အသုံးျပဳရမည္။ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းမ်ားတစ္ခု အေပၚတစ္ခု ထပ္ေအာင္ ကပ္ျခင္း မျပဳရ။ ထပ္၍ ကပ္ပါက ႐ုံးက ခြင့္မျပဳရ။
(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၉၀)

တရား႐ုံးက ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းအစား ေငြသားကို လက္ခံယူျခင္း မျပဳရ။ လက္ခံရယူသည့္ အေလ့အထလည္း မရွိေစရ။ စာေရးမ်ားသည္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းမ်ားကို လက္ခံယူသည့္အခါ ရရွိေၾကာင္း ေျပစာလက္မွတ္ေပးရမည္။
(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၉၀ ႏွင့္ ၁၀၃၀)

၁၉၉ဝ ျပည့္ႏွစ္၊ ႐ုံးခြန္အက္ဥပေဒ ျပင္ဆင္ခ်က္အရ ႐ုံးခြန္ အမ်ားဆုံး ၁၅ဝဝဝဝိ/- က်ပ္အထိ သတ္မွတ္ထားသျဖင့္ ယင္းအမႈမ်ိဳးအတြက္ ႐ုံးခြန္ႏွိပ္တံဆိပ္ေခါင္းမ်ားျဖင့္ သီးျခားထမ္းေဆာင္နိုင္သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ သီးျခား႐ုံးခြန္ထမ္းေဆာင္သည့္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းစာ႐ြက္ အသီးသီးတြင္ အဆိုလႊာေခါင္းစီး၌ ေဖာ္ျပသကဲ့သို႔ ႐ုံးအမည္။ တရားမႀကီးမႈအမွတ္၊ အမႈသည္အမည္၊ အမႈသည္မ်ားကို ေရးသား၊ ရိုက္ႏွိပ္ထားၿပီး ႐ုံးခြန္တန္ဖိုး မည္မွ်ထမ္းေဆာင္ပါေၾကာင္း ေဖာ္ျပ၍ အမႈသည္ သို႔မဟုတ္ ေရွ႕ေနက လက္မွတ္ထိုးထားရန္ လိုမည္ျဖစ္သည္။

💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥

အဆိုလႊာ၊ ေခ်လႊာႏွင့္အတူ ဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာတင္သြင္းျခင္း
🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂🌂

အဆိုလႊာ၊ ေခ်လႊာတို႔တြင္ အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၃ ႏွင့္ အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁ တို႔အရ အဆိုလႊာ၊ ေခ်လႊာတို႔တြင္ တရားလို၊ တရားၿပိဳင္တို႔၏ ေနရပ္လိပ္စာမ်ား ေဖာ္ျပရသည့္အျပင္ တရားလိုသည္ အဆိုလႊာ တင္သြင္းသည့္အခါ မိမိအား .ဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာေဖာ္ျပထားသည့္ သီးျခားစာတြဲ (a proceeding stating his address for service) (တစ္နည္းအားျဖင့္ ၄င္းအားဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာသီးျခားေလွ်ာက္လႊာ)ကို တစ္ၿပိဳင္တည္းတင္သြင္းရမည္။
(အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-က(၁))

ထို႔အတူ လာေရာက္ခုခံမည့္ တရားၿပိဳင္က ၄င္းအား တရား႐ုံးသို႔ လာေရာက္၍ ေခ်လႊာတင္ရန္ ဆင့္ဆိုသည့္ေန႕ သို႔မဟုတ္ ထိုေန႕မတိုင္မီ မိမိအား ဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာေဖာ္ျပထားသည့္ေလွ်ာက္လႊာ၊ စာတြဲကို တင္ရမည္။
(အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-က(၂))

တရားလိုက မိမိအား ဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာတင္သြင္းရန္ ပ်က္ကြက္လွ်င္ အဆိုလႊာကို ပလပ္ျခင္းခံရမည္။ ထို႔အတူ တရားၿပိဳင္က မိမိအား ဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာတင္သြင္းရန္ ပ်က္ကြက္လွ်င္ ေခ်လႊာကို ပလပ္ျခင္းခံရမည္။ ထိုသို႔ လိပ္စာတင္ရန္ ပ်က္ကြက္ေသာ အမႈသည္ အေပၚ ယင္းသို႔ေသာ ပလပ္သည့္အမိန႔္ခ်ေပးရန္ တစ္ဖက္က ေလွ်ာက္ထားနိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ေလွ်ာက္ထားခ်က္အေပၚ တရား႐ုံးက သင့္ေလ်ာ္မွ်တသည့္ အမိန႔္ခ်မွတ္ေပးနိုင္သည္။
(အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂၀-က(၄))

အဆိုအေခ်မ်ားတြင္ လိပ္စာမ်ားေဖာ္ျပထားသည္ကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂၀-က အရ ဆင့္ေခၚရန္ လိပ္စာေဖာ္ျပရန္ မလိုဟု မွားယြင္းယူဆတတ္ၾကသည္။ အဆိုတြင္ အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁(ခ)ႏွင့္ (ဂ)အရ တရားလိုႏွင့္ တရားၿပိဳင္အသီးသီး၏ ေနရပ္ကို ေဖာ္ျပရသည္မွန္ေသာ္လည္း အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-ကတြင္ ဆင့္ေခၚရန္ လိပ္စာကို ရည္ၫႊန္းထားေၾကာင္း ေတြ႕ရေပလိမ့္မည္။ ယင္းျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကို တိတိက်က်လိုက္နာမည္ဆိုပါက ဆင့္ေခၚရန္လိပ္စာကို သီးျခားစာတြဲ (ဆိုလိုသည္မွာ သီးျခားစာ႐ြက္)တြင္ ေဖာ္ျပရန္ ျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕က အဆိုအေခ်ပါအမႈသည္မ်ား၏ ေနရပ္ကို ၫႊန္း၍ အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-က အလို႔ငွာ ဆင့္ေခၚရန္လိပ္စာျဖစ္ေၾကာင္း အဆိုအေခ်မွာပင္ တစ္ပါတည္းေဖာ္ျပၾကသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ဤနည္းျဖင့္ အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-ကပါ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကို စတိသေဘာ လိုက္နာၾကသည္။ တရား႐ုံးမ်ားက အမႈသည္မ်ား၏ လိပ္စာကို အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-က တြင္ အတိအလင္းသတ္မွတ္ထားသည့္အတိုင္း သီးျခားစာတြဲျဖင့္ တင္သြင္းေစရန္အတြက္ ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲၾကရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ႏိႈးေဆာ္လိုက္သည္။

မူလ႐ုံးတရားၿပိဳင္တို႔သည္ အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂၀-က(၂)အရ လိုအပ္သည့္လိပ္စာကို တရား႐ုံးတြင္ တင္သြင္းရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ တရားမက်င့္ထုံးဥပေဒ အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-က ကို ျပ႒ာန္းခဲ့သည္မွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ေသာ္လည္း ယင္းျပ႒ာန္းခ်က္ကို အမႈသည္မ်ား၊ ေရွ႕ေနမ်ား၊ တရားသူႀကီးမ်ား ေကာင္းစြာ ေလ့လာၾကဟန္ မတူေခ်။ နည္း ၂ဝ-က(၂) အရဆိုလွ်င္ အမႈကို ဆိုင္ၿပိဳင္ရန္ ရည္႐ြယ္သူတရားၿပိဳင္ သို႔မဟုတ္ အယူခံတရားၿပိဳင္ သို႔မဟုတ္ ေလွ်ာက္ထားခံရသူသည္ ႐ုံးေခၚစာ သို႔မဟုတ္ နို႔တစ္စာ၌ ေဖာ္ျပထားေသာ ႐ုံးခ်ိန္းေန႕မတိုင္မီျဖစ္ေစ၊ ယင္းေန႕တြင္ျဖစ္ေစ မိမိအား ဆင့္ဆိုရန္လိပ္စာကို တင္သြင္းရမည္ ျဖစ္သည္။
(ေမာင္သာေဌးပါ-၄ ႏွင့္ ဦးခင္ေမာင္ျမင့္၊ ၁၉၈၉၊ မတစ၊ ၇၈ (၈၀) (၈၁))

တရားၿပိဳင္က ၄င္းအား ဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာမတင္သြင္းသျဖင့္ လိပ္စာတင္ရန္ တရား႐ုံးက ၃ ႀကိမ္ၫႊန္ၾကားေသာ္လည္း မတင္သြင္းသည့္အျပင္ ႐ုံးခ်ိန္းတစ္ခ်ိန္း၌ လိပ္စာတင္သည့္ေလွ်ာက္လႊာတင္ေသာ္လည္း တရားလိုဘက္မွ ကန႔္ကြက္သျဖင့္ ၄င္း၏ေလွ်ာက္လႊာကို မတင္လိုေတာ့ေၾကာင္းႏွင့္ ၄င္းတြင္ ကုစားရန္ အျခားနည္းရွိေၾကာင္း ေရွ႕ေနက ေျပာၿပီး ျပန္ယူသြားသည္။ ဤပ်က္ကြက္မႈမွာ ဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္ကို မလိုက္နာရာက်သည့္အျပင္ တရား႐ုံးကို မထီေလးစားျပဳရာေရာက္သျဖင့္ ေခ်လႊာကို ပလပ္သည့္အမိန႔္မွာ မွန္ကန္သည္။
(ဦးႀကီးစိန္ (ခ) ဝူခ်ီစင္းႏွင့္ ဦးလွၿမိဳင္၊ တရားမျပင္ဆင္မႈအမွတ္- ၃၅၁/၉၄ (၁၅-၂-၉၅))။         ။ 

အဆိုလႊာ ေရးသားရာတြင္ လိုက္နာက်င့္သုံးရမည့္အခ်က္မ်ား

အဆိုလႊာ ေရးသားရာတြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအတိုင္း လိုက္နာက်င့္သုံးရမည္။ 

(၁)   အဆိုလႊာကို တရားမက်င့္ထုံးဥပေဒ ေနာက္ဆက္တြဲ(က)ပါပုံစံမ်ားကို အသုံးျပဳနိုင္သမွ် ျပဳရမည္။ ယင္းတို႔ကို အသုံးမျပဳနိုင္ပါက ယင္းပုံစံမ်ားႏွင့္ သေဘာအားျဖင့္ ကိုက္ညီနိုင္သမွ် ကိုက္ညီေသာပုံစံမ်ားကို အသုံးျပဳရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၃)

(၂)   တရားမႀကီးမႈကို တရားစြဲဆိုလႊာတင္သြင္းသည့္ တရား႐ုံးအမည္၊ ခုႏွစ္၊ တရားမႀကီးမႈအမွတ္ ပါရွိရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း၁ (က))

တရားမႀကီးမႈအမွတ္ကို စြဲဆိုသည့္ခုႏွစ္အလိုက္ တရား႐ုံးေတာ္က သတ္မွတ္ေပးရမည္။ 

(အမိန႔္ ၄၊ နည္း ၂)

(၃)   တရားစြဲဆိုေသာ တရားလို၏ အမည္၊ သ႐ုပ္ေဖာ္ျပခ်က္ႏွင့္ ေနရပ္တို႔ကို ေဖာ္ျပေပးရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း၁ (ခ))

သ႐ုပ္ေဖာ္ျပခ်က္ဆိုသည္မွာ အဖအမည္ႏွင့္ ကာယကံရွင္သည္ မည္သူမည္ဝါျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိနိုင္ရန္ လိုအပ္ေသာအျခား အခ်က္အလက္မ်ား ျဖစ္သည္။ 

(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၄၃၊ ကာလကတၱား၊ ၃၁၉)

(၄)   တရားစြဲဆိုခံရေသာ တရားၿပိဳင္၏ အမည္၊ သ႐ုပ္ေဖာ္ျပခ်က္ ႏွင့္ ေနရပ္တို႔ကို စုံစမ္းသိရွိနိုင္သမွ် ေဖာ္ျပေပးရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁(ဂ))

(၅)   တရားလိုျဖစ္ေစ၊ တရားၿပိဳင္ျဖစ္ေစ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ ျဖစ္လွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ စိတ္မႏွံ႕သူတစ္ဦး ျဖစ္လွ်င္ ေသာ္လည္းေကာင္း ထိုသို႔ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေပးရမည္။

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း၁ (ဃ))

အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူဆိုသည္မွာ အ႐ြယ္ေရာက္ျခင္းအက္ဥပေဒ (The Majority Act) ပုဒ္မ ၃ အရ အသက္ ၁၈ႏွစ္ မျပည့္သူကို ဆိုလိုသည္။ ။

စိတ္မႏွံ႕သူ (Person of unsound mind)ဆိုရာတြင္ ႐ူးသြပ္သူအျပင္ စိတ္ေပါ့သြပ္သူ၊ စိတ္ေနာက္သူ စသည့္ စိတ္မမွန္ (Mental infirmity) ျဖစ္ၾကသူမ်ားလည္း ပါဝင္ၾကသည္။

(အမိန႔္ ၃၂၊ နည္း ၁၅)

အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူကျဖစ္ေစ၊ စိတ္မႏွံ႕သူကျဖစ္ေစ တရားလိုအျဖစ္ တရားစြဲဆိုလွ်င္ ၄င္းတို႔၏ နီးစပ္ရာေဆြမ်ိဳးမိတ္ေဆြ (Next friend) ျဖင့္ စြဲဆိုရသည္။ 

(အမိန႔္ ၃၂၊ နည္း ၁ ႏွင့္ ၁၅)

အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူသည္ အမႈကို ကိုယ္တိုင္စြဲဆိုျခင္း၊ ခုခံေခ်ပျခင္း မျပဳနိုင္သျဖင့္ ၄င္း၏ အက်ိဳးသက္ဆိုင္ခြင့္ (ဆိုင္ရာဆိုင္ခြင့္ကို) အ႐ြယ္ေရာက္သူက ၾကည့္ရႈရန္ လိုအပ္သည္။ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူသည္ တရားလိုျဖစ္လွ်င္ ထိုသူကို နီးစပ္ရာ မိတ္ေဆြဟူ၍လည္းေကာင္း၊ တရားၿပိဳင္ ျဖစ္လွ်င္ အုပ္ထိန္းသူဟူ၍လည္းေကာင္း ေခၚသည္။

(၆)   အဆိုလႊာေရးသားရာ၌ စာပိုဒ္မ်ားခြဲ၍ စာပိုဒ္အသီးသီးကို အမွတ္စဥ္တပ္ရမည္။ ရက္စြဲ၊ ေငြေၾကးပမာဏႏွင့္ ကိန္းဂဏန္းတို႔ကို စာသားျဖင့္ မေဖာ္ျပဘဲ ဂဏန္းျဖင့္ ေဖာ္ျပရမည္။

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၂)

(၇)   အဆိုလႊာေရးရာတြင္ အေရးပါေသာ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားကို တိုတိုႏွင့္ လိုရင္းကို ျပည့္စုံစြာ ေဖာ္ျပရသည္။ သက္ေသခံခ်က္မ်ား၊ ဥပေဒအခ်က္အလက္မ်ားကို မေဖာ္ျပရ။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၂ ႏွင့္ ၅) 

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၁၁၉)

(၈)   တရားလိုသည္ ကြဲျပားေသာ ေတာင္းဆိုခ်က္အမ်ားအျပားကို ျဖစ္ေစ၊ သီးျခားကြဲျပားေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ားမွ ေပၚေပါက္လာေသာ တရားစြဲဆိုရန္ အေၾကာင္းမ်ားကိုျဖစ္ေစ တသီးတျခားစီ ကြဲကြဲျပားျပားေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၈)

(၉)   အမႈမစြဲဆိုမီက အခ်င္းျဖစ္ကိစၥႏွင့္ လိုအပ္ေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္၊ အေျခအေန၊ အျဖစ္အပ်က္တို႔ကို ထင္ရွားစြာ ေဖာ္ျပရမည့္ အျပင္၊ ထိုကိစၥအတြက္ အခိုင္အမာေဆာင္႐ြက္ခဲ့ေၾကာင္းကိုလည္း အဆိုလႊာတြင္ သေဘာသက္ေရာက္ေစရန္ ေဖာ္ျပရ မည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၆)

(၁၀)   အမႈျဖစ္ကိစၥႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ အမႈသည္အခ်င္းခ်င္း တစ္ဘက္ႏွင့္ .တစ္ဘက္ စာအတန္တန္အလီလီ အျပန္အလွန္ေပးစာမ်ား၊ ေျပာဆိုမႈမ်ား၊ ပတ္ဝန္းက်င္အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ားအရ သြယ္ဝိုက္၍ ပဋိညာဥ္ သို႔မဟုတ္ ဆက္ဆံမႈျဖစ္လာျခင္းကို အေၾကာင္းျပဳရာတြင္ ယင္းတို႔ကို အေသးစိတ္ေဖာ္ျပရန္ မလိုဘဲ ေယဘုယ် ၿခဳံငုံေဖာ္ျပလွ်င္ လုံေလာက္ သည္။ အဆိုပါ ပဋိညာဥ္ သို႔မဟုတ္ ဆက္ဆံမႈသည္ တစ္ခုထက္ပို၍ ရွိေနၿပီး တစ္ခု သို႔မဟုတ္ တစ္ခုကို အားကိုးအားထားျပဳ၍ ေဖာ္ျပ စြဲဆိုလိုပါက စြဲဆိုနိုင္သည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၂)

(၁၁)   ဥပေဒအရ မိမိအတြက္ အသာစီးမွတ္ယူေသာအခ်က္ႏွင့္ တစ္ဘက္အမႈသည္က သက္ေသျပရန္ တာဝန္ရွိသည့္အခ်က္ မ်ားကို တစ္ဘက္အမႈသည္ကလည္း ျငင္းဆိုျခင္းမရွိလွ်င္ အဆိုလႊာတြင္ ေဖာ္ျပရန္ မလို။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၃)

(၁၂)   မေ႐ႊ႕မေျပာင္းနိုင္ေသာ ပစၥည္းေပါင္ႏွံျခင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း အေပါင္ပစၥည္းေ႐ြးႏုတ္ခြင့္ ပိတ္ပင္လိုမႈတြင္ျဖစ္ေစ၊ ေရာင္းလိုမႈတြင္ျဖစ္ေစ၊ ေ႐ြးႏုတ္လိုမႈတြင္ျဖစ္ေစ အေပါင္ပစၥည္းႏွင့္လည္းေကာင္း၊ ေ႐ြးႏုတ္ခြင့္ႏွင့္လည္းေကာင္း အက်ိဳးသက္ဆိုင္ခြင့္ရွိသူမ်ားဟု တရားလိုက သိရွိထားသူအားလုံးကို အဆိုလႊာ တြင္ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၃၄၊ နည္း ၁(ခ))

(၁၃)   တရားၿပိဳင္သည္ အခ်င္းျဖစ္ပစၥည္းတြင္ အက်ိဳးသက္ဆိုင္ခြင့္ ရွိေၾကာင္း သို႔မဟုတ္ ယင္းသို႔ အက်ိဳးသက္ဆိုင္ခြင့္ရွိသည္ဟု အေရးဆိုလ်က္ရွိေၾကာင္း အဆိုလႊာတြင္ ေဖာ္ျပရမည့္အျပင္၊ တရားလို၏ ေတာင္းဆိုခ်က္ကို ေျဖရွင္းရန္လည္း တာဝန္ရွိ ေၾကာင္း ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၅)

(၁၄)   စာခ်ဳပ္စာတမ္းႏွင့္ပတ္သက္၍ စာခ်ဳပ္စာတမ္းပါ အေရးပါ ေသာ လိုရင္းအခ်က္ကိုသာ ေဖာ္ျပရၿပီး စာခ်ဳပ္ပါ အခ်က္ အားလုံးကို အက်ယ္ေဖာ္ျပရန္ မလို။ အေရးမပါေသာ အခ်က္ကို ျဖစ္နိုင္သမွ် အက်ဥ္းခ်ဳံး၍ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၉) 

(၁၅)   တစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ မသမာစိတ္၊ လိမ္လည္လိုစိတ္ႏွင့္ အျခားစိတ္ေနစိတ္ထား၊ ႀကံ႐ြယ္ခ်က္ မည္သို႔ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပရန္ လိုသည့္ကိစၥတြင္ မည္သည့္ပတ္ဝန္းက်င္ အေျခအေနအေၾကာင္းမ်ားအရ မည္သို႔စိတ္ထားရွိေၾကာင္း ပတ္ဝန္းက်င္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို အက်ယ္ေဖာ္ျပရန္ မလို။ ယင္းျဖစ္ေပၚေနသည့္ စိတ္အေျခအေနကိုသာ တိုက္ရိုက္ေဖာ္ျပ အဆိုျပဳလွ်င္ လုံေလာက္သည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၀)

(၁၆)   အဆိုလႊာတြင္ မလိုအပ္ေသာ၊ အသေရပ်က္ေစေသာ၊ အမွန္တရားကို စစ္ေဆးစီရင္ရာတြင္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစေသာ၊ ၾကန္႔ၾကာေစေသာအခ်က္မ်ား မပါရိွေစရ။ 

(အမိန္႔ ၆၊ နည္း ၁၆)

(၁၇)   တရားလိုသည္ ေငြရလိုေၾကာင္း စြဲဆိုလွ်င္ ေတာင္းဆိုသည့္ ေငြပမာဏအတိအက်ကို အဆိုလႊာတြင္ ေဖာ္ျပရမည္။ သို႔ေသာ္လည္း ၾကားကာလအျမတ္ကိုျဖစ္ေစ၊ တရားလိုႏွင့္ တရားၿပိဳင္အၾကား မရွင္းလင္းရေသးသည့္စာရင္းကို ရွင္းလင္းသည့္အခါ တရားလိုသို႔ ေပးရန္ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရမည့္ေငြကိုျဖစ္ေစ ရလိုေၾကာင္းျဖင့္ စြဲဆိုျခင္းျဖစ္ပါက စြဲဆိုသည့္ ေငြခန႔္မွန္းေျခကို အဆိုလႊာတြင္ ေဖာ္ျပရမည္။

(၁၈)   အလြဲေျပာဆိုျခင္း၊ လိမ္လည္ျခင္း၊ ယုံၾကည္အပ္ႏွံမႈ ေဖာက္ဖ်က္ျခင္း၊ တမင္ပ်က္ကြက္ျခင္း၊ မေလ်ာ္ၾသဇာသုံးျခင္း တစ္ရပ္ရပ္ကို အားကိုးအားထားျပဳ၍ စြဲဆိုေသာ အမႈအားလုံးႏွင့္ အထက္တြင္ ဆိုခဲ့ေသာ ပုံစံမ်ားတြင္ ဥပမာအျဖစ္ ေဖာ္ျပထားသည္ထက္ ပိုမိုက်ယ္ဝန္းေသာ အခ်က္အလက္မ်ား လိုအပ္သည့္အျခားအမႈအားလုံးတြင္ အခ်က္အလက္မ်ားကို အဆိုအေခ်တြင္ ျပည့္ျပည့္စုံစုံေဖာ္ျပရမည္။ လိုအပ္လွ်င္ ရက္စြဲႏွင့္ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္မ်ားကိုပါ ေဖာ္ျပရမည္။

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၄)

(၁၉)   အခ်င္းျဖစ္ပစၥည္းသည္ မေ႐ႊ႕မေျပာင္းနိုင္သည့္ပစၥည္းျဖစ္ပါက ထိုပစၥည္းကို ခြဲျခားသိရွိနိုင္ရန္ လုံေလာက္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို အဆိုလႊာတြင္ ေဖာ္ျပရမည္။ ထို႔ျပင္ ေၾကးတိုင္ေျမတိုင္းအမွတ္၊ ေျမကြက္အမွတ္၊ နယ္နိမိတ္ႏွင့္ အမွတ္အသားမ်ားကိုလည္း ေဖာ္ျပရသည္။ 

(အမိန႔္ ၊ နည္း ၃)

(၂၀)   တရားလိုသည္ မိမိေတာင္းဆိုေသာ သက္သာခြင့္ကိုျဖစ္ေစ၊ ယင္းသက္သာခြင့္ မရနိုင္ပါက အျခားရလိုသည့္ သက္သာခြင့္ကိုျဖစ္ေစ အဆိုလႊာတြင္ အတိအလင္းေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၇)

(၂၁)   အဆိုလႊာကို တင္သြင္းၿပီးေနာက္ အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၇ အရ ျပင္ဆင္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ မူလအဆိုလႊာႏွင့္ မညီၫြတ္သည့္ အခ်က္၊ သို႔မဟုတ္ အဆိုလႊာတြင္ မပါသည့္ အေၾကာင္းျပခ်က္အသစ္၊ စြပ္စြဲခ်က္အသစ္တစ္ရပ္ရပ္ကို တင္ျပျခင္း၊ ထည့္သြင္းျခင္း မျပဳရ။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၇)

တရားမစြဲမီ နို႔တစ္စာေပးရန္ လိုေသာ အမႈတြင္ မည္သည့္ကိစၥ၌ မည္သည့္ေန႕ရက္က မည္ကဲ့သို႔ေပးခဲ့ေၾကာင္း အတိုခ်ဳပ္ေဖာ္ျပရန္ လိုသည္။ နို႔တစ္စာပါ အခ်က္မ်ားကို အက်ယ္ေဖာ္ျပရန္ မလို။ (အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၁)

(၂၃)   တရားလိုက ကိုယ္စားျပဳစြဲဆိုေသာ အမႈတြင္ အခ်င္းျဖစ္ကိစၥ၌ မိမိသည္ အမွန္တကယ္ လက္ရွိအက်ိဳးသက္ဆိုင္ခြင့္ရွိေၾကာင္းကိုသာမက အခ်င္းျဖစ္ကိစၥႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ တရားမမႈစြဲဆိုနိုင္ရန္ ေဆာင္႐ြက္ရမည့္ကိစၥမ်ားရွိပါကလည္း ေဆာင္႐ြက္ၿပီးေၾကာင္း ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၄)

(၂၄)   တရားလိုသည္ ေတာင္းဆိုခ်က္အနက္မွ စြန႔္ပယ္ေသာ သို႔မဟုတ္ခုႏွိမ္ေသာ အစိတ္အပိုင္းရွိလွ်င္ ထိုစြန႔္ပယ္ေသာ အစိတ္အပိုင္းကို ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁)

(၂၅)   အဆိုလႊာတြင္ ေတာင္းဆိုေသာ သက္သာခြင့္တန္ဖိုးကို မွန္ကန္စြာ ေဖာ္ျပရမည္။ ေလွ်ာ့ထားပါက ျပင္ဆင္ေပးရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၁ (ခ))

(၂၆)   အမႈစြဲဆိုၿပီးမွ ေပၚေပါက္လာေသာ အခြင့္အေရးမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အဆိုလႊာမျပင္ဘဲ ယင္းအခြင့္အေရးမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ သက္သာခြင့္ေပးနိုင္မည္ မဟုတ္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၇)

(၂၇)   ဥပေဒတစ္ရပ္ရပ္အရ တားျမစ္ထားခ်က္ကို ေဖာ္ျပျခင္းမျပဳ ရ။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၁(ဃ))

(၂၈)   တရားစြဲဆိုရန္ အေၾကာင္းေဖာ္ျပခ်က္ႏွင့္ မည္သည့္အခ်ိန္က စတင္ေပၚေပါက္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခ်က္ ပါရွိရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁(င)ႏွင့္ နည္း ၁၁(က))

(၂၉)   တရားမမႈကို ကာလစည္းကမ္းသတ္အက္ဥပေဒအရ သတ္မွတ္ထားသည့္ စည္းကမ္းသတ္ကာလေက်ာ္လြန္ၿပီးမွ စြဲဆိုေသာအမႈတြင္ ယင္းဥပေဒအရ ကင္းလြတ္ခြင့္ျပဳထားသည့္ အေၾကာင္းျပခ်က္ကို အဆိုလႊာတြင္ ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း  ၆)

(၃၀)   အေရးႀကီးေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားကို မတင္ျပနိုင္လွ်င္ ယင္းစာခ်ဳပ္စာတမ္းပါ ကိစၥရပ္မ်ားကို သိရွိထားသည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားအား က်မ္းသစၥာျပဳေစ၍ ယင္းသစၥာျပဳလႊာကို အဆိုလႊာတြင္ ေရးသားေဖာ္ျပ၍ လိုအပ္သလို တင္သြင္းသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပရပါမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁၆)

(၃၁)   စြဲဆိုသည့္ တရား႐ုံးသည္ စီရင္ပိုင္ခြင့္အာဏာရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁(စ))

(၃၂) အဆိုလႊာတြင္ တရား႐ုံး၏ စီရင္ပိုင္ခြင့္အာဏာႏွင့္ ႐ုံးခြန္ အလို႔ငွာ အမႈတန္ဖိုးကို မွန္ကန္စြာ ေဖာ္ျပရသည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၁(ဈ)ႏွင့္ နည္း ၁၁ (ဂ))

(၃၃)   အဆိုလႊာတြင္ တရားလိုကျဖစ္ေစ၊ နည္းလမ္းတက် လႊဲအပ္ထားေသာ တရားလို၏ အခြင့္ရကိုယ္စားလွယ္ကျဖစ္ေစ လက္မွတ္ေရးထိုးရသည္။ ေရွ႕ေနငွားရမ္းထားပါက ေရွ႕ေနကလည္း လက္မွတ္ထိုးရသည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၄)

(၃၄)   အဆိုလႊာ၏ ေအာက္ေျခတြင္ “ဝန္ခံခ်က္” (Verification of Pleading)ဟူ၍ ေရးၿပီး အဆိုလႊာပါ မည္သည့္အပိုဒ္သည္ ကိုယ္တိုင္သိရွိမွန္ကန္သည္ဟု ယုံၾကည္ေၾကာင္း၊ မည္သည့္အပိုဒ္သည္ သတင္းၾကားသိ မွန္ကန္သည္ဟု ယုံၾကည္ ေၾကာင္း၊ မည္သည့္ေန႕ရက္၊ မည္သည့္ေနရာတြင္ ဝန္ခံ လက္မွတ္ေရးထိုးေၾကာင္း ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၅)

(၃၅)   အဆိုလႊာႏွင့္ ပူးတြဲတင္ျပရမည့္ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား အားကိုးအားထားျပဳ ေသာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားကို ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၉၊ ၁၄ ႏွင့္ ၁၈)

(၃၆)   အဆိုလႊာ၏ လက္ဝဲဘက္နံေဘး၌ မည္သည့္စာကိုမွ် ေရးသားျခင္းမျပဳဘဲ လက္ဝဲဘက္နံေဘးတြင္ (၂)လက္မကြက္လပ္ ခ်န္လွပ္ထားရမည္။ 

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၁၁၀၉)

(၃၇)   အဆိုလႊာေလွ်ာက္လႊာ၏ ပထမစာမ်က္ႏွာအထက္ပိုင္းတြင္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္ရန္အလို႔ငွာ (၄)လက္မခန႔္ ကြက္လပ္ ခ်န္ ထားရမည္။ စာ႐ြက္နံေဘးကြက္လပ္တြင္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္း မကပ္ရ။ 

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၁၁၀၉)

(၃၈)   တန္ဖိုးအေလ်ာက္ ႐ုံးခြန္ထမ္းေဆာင္ရသည့္ အမႈမ်ားတြင္ ႐ုံးခြန္တန္ဖိုးမ်ားသျဖင့္ အဆိုလႊာေလွ်ာက္လႊာ၏ ပထမ စာမ်က္ႏွာအထက္ပိုင္းတြင္ ကပ္၍ ဆုံမည္မဟုတ္။ ထို႔ေၾကာင့္ သီးျခားစာ႐ြက္မ်ားတြင္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္၍လည္းေကာင္း၊ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္း ပါရွိသည့္ စာ႐ြက္မ်ားတြင္လည္းေကာင္း အဆိုလႊာေခါင္းစီးတြင္ ေဖာ္ျပသကဲ့သို႔ ႐ုံးအမည္၊ တရားမႀကီးမႈအမွတ္၊ အမႈသည္မ်ားကို ေရးသားရိုက္ႏွိပ္ၿပီး ႐ုံးခြန္တန္ဖိုး မည္မွ်ထမ္းေဆာင္ပါေၾကာင္း ေဖာ္ျပ၍ အမႈသည္၊ သို႔မဟုတ္ ေရွ႕ေနက လက္မွတ္ေရးထိုးရမည္။

(၃၉)   ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းမ်ားကို ရနိုင္သ၍ အျမင့္ဆုံးတံဆိပ္ေခါင္းမ်ားကို အသုံးျပဳရမည္။ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းမ်ား တစ္ခုအေပၚ တစ္ခု ထပ္၍ မကပ္ရ။ 

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၉၀)

(၄၀)   တရား႐ုံးက ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းအစား ေငြသားကို လက္ခံယူျခင္း မျပဳရ။ စာေရးမ်ားသည္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းမ်ားကို လက္ခံယူသည့္အခါ ရရွိေၾကာင္း ေျပစာလက္မွတ္ေပးရမည္။

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၉၀ ႏွင့္ ၂၀၃၀)

(၄၁)   တရားၿပိဳင္ဦးေရရွိသည့္အတိုင္း အဆိုလႊာ မိတၱဴမ်ား တင္သြင္း ရမည္။ 

(အမိန႔္ ၇၊ နည္း ၉(၁))

(၄၂)   တရားလို သို႔မဟုတ္ အယူခံတရားလို သို႔မဟုတ္ ေလွ်ာက္ ထားသူတိုင္းသည္ အဆိုလႊာ၊ အယူခံလႊာ သို႔မဟုတ္ အက်ဥ္းနည္းျဖင့္ စစ္ေဆးရန္ ေတာင္းခံလႊာ သို႔မဟုတ္ ေလွ်ာက္လႊာ တစ္ရပ္ရပ္ကို တင္သြင္းသည့္အခါ သို႔မဟုတ္ စြဲဆိုရန္ ေရာက္ရွိသည့္အခါ မိမိအား ဆင့္ေခၚရန္ လိပ္စာေဖာ္ျပေသာစာမ်ားကို တရား႐ုံးတြင္ တစ္ခ်ိန္တည္း တင္သြင္းရမည္။

(အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂ဝ-က(၁))

(၄၃)   ကိုယ္စားလွယ္မွတစ္ဆင့္ တရားစြဲဆိုရာ၌ အဆိုလႊာတြင္ ကိုယ္စားလွယ္၏လိပ္စာကို ေဖာ္ျပၿပီး “အထက္ပါလိပ္စာသည္ တရားလိုထံ ဆင့္ဆိုရန္ လိပ္စာျဖစ္သည္”ဟု ေဖာ္ျပျခင္းသည္ နည္း ၂ဝ က (၁)အရ လိပ္စာတင္သြင္းရာေရာက္သည္။ 

(ျပာဝါဘီဘီႏွင့္ မစၥတာ အမ္အီဘရာဟင္၊ ၁၉၈၄၊ မတစ၊ ၁၀၅ (အိႏၵိယနိုင္ငံေန တရားလို၏ လိပ္စာကို ေဖာ္ျပရန္ မလို။)

(၄၄)   တရားမမႈတြင္ အမိန႔္ဆင့္စာအတြက္ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းမွာ တရားၿပိဳင္တစ္ဦးအတြက္ ၂၀၀ က်ပ္၊ သက္ေသအတြက္ ၁၀၀ က်ပ္၊ အျခားအမိန႔္ဆင့္စာအတြက္ ၁၀၀ က်ပ္ ထမ္းေဆာင္ရသည္။

(ခ႐ိုင္တရား႐ံုးႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္တရား႐ံုးမ်ားဆိုင္ရာ အမိန႔္ဆင့္ စာမ်ား နည္းဥပေဒမ်ား ၁၀ ႏွင့္ တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၁၀၀၃)။

ေခ်လႊာ ေရးသားရာတြင္ လိုက္နာက်င့္သုံးရမည့္အခ်က္မ်ား

ေခ်လႊာ ေရးသားရာတြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအတိုင္း လိုက္နာ က်င့္သုံးရမည္။

(၁)   ေခ်လႊာ၏ေခါင္းစီးတြင္ အဆိုလႊာေခါင္းစီးအတိုင္း တရား႐ုံး အမည္၊ ခုႏွစ္၊ တရားမႀကီးမႈအမွတ္၊ တရားလို၊ တရားၿပိဳင္တို႔၏ အမည္၊ သိသာရန္ ေဖာ္ျပခ်က္ႏွင့္ ေနရပ္လိပ္စာတို႔ကို ေဖာ္ျပရသည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၃ ႏွင့္ တရားမက်င့္ထုံးဥပေဒ ေနာက္ဆက္တြဲ(က) ပုံစံ)

တရားၿပိဳင္က ေခ်လႊာတြင္ မိမိ၏လိပ္စာကို ေဖာ္ျပ႐ုံျဖင့္မၿပီး၊ မိမိထံ ဆင့္ဆိုရန္အတြက္ အမိန႔္ ၅၊ နည္း ၂၀-က(၂)အရ လိပ္စာတင္သြင္းသည့္ သီးျခားေလွ်ာက္လႊာတင္ျပရန္ လိုသည္။

(၂)   တရားလိုျဖစ္ေစ၊ တရားၿပိဳင္ျဖစ္ေစ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ ျဖစ္လွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ စိတ္မႏွံ႕သူတစ္ဦးျဖစ္လွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း ထိုသို႔ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေပးရမည္။

(အမိန႔္၇၊ နည္း၁ (ဃ))

(၃)   ေခ်လႊာပါစာပိုဒ္မ်ားသည္ တိုတိုတုတ္တုတ္ႏွင့္ လိုရင္းအခ်က ပါရမည္။ ေခ်လႊာေရးသားရာ၌ စာပိုဒ္မ်ားခြဲ၍ စာပိုဒ္အသီးသီးကို အမွတ္စဥ္ တပ္ရမည္။ အခ်င္းျဖစ္ကိစၥႏွင့္ မသက္ဆိုင္သည့္အခ်က္ကို ဖယ္ထုတ္ရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၂)၊

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲအပိုဒ္-၁၁၉)

(င)   ေခ်လႊာေရးရာတြင္ အေရးပါေသာ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားကိုသာ ေဖာ္ျပရၿပီး သက္ေသခံခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပျခင္း မျပဳရ။

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၂)

(၅)   ရက္စြဲ၊ ေငြေၾကးပမာဏႏွင့္ ကိန္းဂဏန္းတို႔ကို စာသားျဖင့္ မေဖာ္ျပဘဲ ဂဏန္းျဖင့္ ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၂)

(၆)   အလြဲေျပာဆိုျခင္း၊ လိမ္လည္ျခင္း၊ ယုံၾကည္အပ္ႏွံမႈ ေဖာက္ဖ်က္ျခင္း၊ တမင္ပ်က္ကြက္ျခင္း၊ မေလ်ာ္ၾသဇာသုံးျခင္း တစ္ရပ္ရပ္ေၾကာင့္ စြဲဆိုမႈႏွင့္ အျခားေသာ အမႈမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပပါ ေနာက္ဆက္တြဲ (က)ပါ ပုံစံမ်ားတြင္ ဥပမာအျဖစ္ ေဖာ္ျပထားသည္ထက္ အမႈအေလ်ာက္ အခ်က္အလက္မ်ား ျပည့္ျပည့္စုံစုံ ေဖာ္ျပရမည့္အျပင္ လိုအပ္ပါက ရက္စြဲႏွင့္ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္မ်ား ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၄ ႏွင့္ ၅)

(၇)   အမႈမစြဲမီက အခ်င္းျဖစ္ကိစၥႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ လိုအပ္ေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္၊ အေျခအေန၊ အျဖစ္အပ်က္တို႔ကို ထင္ရွားစြာ ေဖာ္ျပရမည့္အျပင္ ထိုကိစၥအတြက္ အခိုင္အမာျပေဆာင္႐ြက္ခဲ့ေၾကာင္းကိုလည္း ေခ်လႊာတြင္ သေဘာသက္ေရာက္ေစရန္ ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၆)

(၈)   ပဋိညာဥ္ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ျငင္းဆိုပါက ပဋိညာဥ္ မျပဳလုပ္ပါဟု သာမန္အားျဖင့္ ျငင္းဆို၍ မလုံေလာက္။ ပဋိညာဥ္ပါ အခ်က္မ်ား မမွန္ကန္ေၾကာင္း၊ တရားမဝင္ေၾကာင္း အတိအလင္း ျငင္းဆိုရမည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၈)

(၉)   စာခ်ဳပ္စာတမ္းႏွင့္ပတ္သက္၍ စာခ်ဳပ္စာတမ္းပါ လိုရင္းအခ်က္ကိုသာ ေဖာ္ျပရၿပီး စာခ်ဳပ္ပါအခ်က္အားလုံး အက်ယ္ေဖာ္ျပရန္ မလို။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၉)

(၁ဝ)   တစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ မသမာစိတ္၊ လိမ္လည္လိုစိတ္၊ အစိတ္ သို႔မဟုတ္ အျခားစိတ္အေျခအေန ေဖာ္ျပရန္ လိုသည့္အခါ မည္သို႔ စိတ္အေျခအေနရွိသည္ကို ပတ္ဝန္းက်င္ အေၾကာင္းမ်ား မေဖာ္ျပဘဲ ျဖစ္ေပၚေနသည့္ စိတ္အေျခအေန ကို တိုက္ရိုက္ေဖာ္ျပလွ်င္ လုံေလာက္သည္။ 

(အမိန႔္ ၆ နည္း ၁၀)

(၁၁)   အမႈျဖစ္ကိစၥႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အမႈသည္အခ်င္းခ်င္း တစ္ဘက္ႏွင့္တစ္ဘက္ စာအတန္တန္အလီလီ အျပန္အလွန္ေပးစာမ်ား၊ ေျပာဆိုမႈမ်ား၊ ပတ္ဝန္းက်င္အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ားအရ သြယ္ဝိုက္၍ ပဋိညာဥ္ သို႔မဟုတ္ ဆက္ဆံမႈျဖစ္လာျခင္းကို အေၾကာင္းျပဳရာ၌ ယင္းတို႔ကို အေသးစိတ္ေဖာ္ျပရန္ မလိုဘဲေယဘုယ်ၿခဳံငုံေဖာ္ျပလွ်င္ လုံေလာက္သည္။ အဆိုပါပဋိညာဥ္၊ သို႔မဟုတ္ ဆက္ဆံမႈသည္ တစ္ခုထက္ပို၍ ရွိေနၿပီး တစ္ခုမဟုတ္ တစ္ခုကို အားကိုးအားထားျပဳလိုပါက ႏွစ္ခြေဖာ္ျပနိုင္သည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၂)

(၁၂)   တစ္ဘက္အမႈသည္က မျငင္းဆိုေသာ အခ်က္ႏွင့္ တစ္ဘက္အမႈသည္က သက္ေသျပရန္ တာဝန္ရွိသည့္အခ်က္မ်ားကို ေခ်လႊာတြင္ ေဖာ္ျပရန္ မလို။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၃)

(၁၃)   ေခ်လႊာတြင္ မလိုအပ္ေသာ၊ အသေရပ်က္ေစေသာ၊ တရားမွ်တစြာစီရင္မႈကို ထိခိုက္ေစေသာ၊ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစေသာ သို႔မဟုတ္ ၾကန႔္ၾကာေစေသာ အခ်က္အလက္မ်ားမပါရွိေစရ။ ပါရွိလာပါက တရား႐ုံးက ထုတ္ပယ္ရန္၊ ျပင္ဆင္ရန္ အမိန႔္ခ်နိဳင္သည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၆)

(၁၄)   ျငင္းဆိုခ်က္မွာ တိက်ရမည္။ ေယဘုယ်ဆန္ဆန္ မျငင္းဆိုရ။ ေဝ့လည္ေၾကာင္ပတ္ မျငင္းဆိုရ။ ေလ်ာ္ေၾကးကိစၥမွအပ ဝန္မခံသည့္ အခ်က္မ်ားကို တိတိက်က်ျငင္းရမည္။ 

(အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၃၊ ၄၊ ၅)

(၁၅)   တရားၿပိဳင္သည္ ေခ်လႊာတြင္ အမႈစြဲဆိုခြင့္မရွိေၾကာင္း၊ ဆိုလႊာ ပါ စြပ္စြဲသည့္ကိစၥမွာ ဥပေဒအရ ပ်က္ျပယ္ေသာ၊ ပ်က္ျပယ္ေစနိုင္ေသာကိစၥျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပရမည့္အျပင္ အဆိုလႊာတြင္ မပါေသာ္လည္း လိမ္လည္စြဲဆိုေၾကာင္း၊ ကာလစည္းကမ္းသတ္ ေက်ာ္လြန္ေၾကာင္း၊ စြန႔္လႊတ္ၿပီး၊ ေပးကမ္းၿပီး၊ ေဆာင္႐ြက္ၿပီးေၾကာင္း စသည္ျဖင့္ ခုခံေခ်ပခ်က္အရပ္ရပ္ကို ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၂)

(၁၆)   ေခ်လႊာကို တင္သြင္းၿပီးေနာက္ အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၇ အရ ျပင္ဆင္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ မူလေခ်လႊာႏွင့္ မညီၫြတ္သည့္အခ်က္၊ သို႔မဟုတ္ ေခ်လႊာတြင္ မပါသည့္ အေၾကာင္းျပခ်က္အသစ္၊ စြပ္စြဲခ်က္အသစ္ တစ္ရပ္ရပ္ကို ထပ္မံတင္ျပျခင္း၊ ထည့္သြင္း ျခင္း မျပဳရ။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၇)၊ (အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၈)

(၁၇)   တရားၿပိဳင္သည္ သီးျခားကြဲျပားေသာ ခုခံေခ်ပခ်က္၊ သို႔မဟုတ္ ခုႏွိမ္ခ်က္အေပၚ အေျချပဳပါက ေခ်လႊာတြင္ ျဖစ္နိုင္သမွ် တသီးတျခား ကြဲကြဲျပားျပား ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၇ ႏွင့္ ၈)

(၁၈)   ေငြရလိုေၾကာင္း စြဲဆိုေသာ တရားမမႈတြင္ တရားၿပိဳင္က တရားလိုထံမွ တရားဝင္ရရွိေသာ ေငြကို ခုႏွိမ္ရန္ ရွိက ေခ်လႊာတြင္ တိတိက်က်ေဖာ္ျပရမည္။ 

(အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၆)

(၁၉)   ခုႏွိမ္ခ်က္ပါေသာ ေခ်လႊာအေပၚ ေနာက္ဆက္တြဲေခ်လႊာ (Additional Written Statement) တင္ျပျခင္းမွအပ မည္သည့္ အဆိုအေခ်ကိဳမွ် တရား႐ုံး၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရရွိဘဲတင္သြင္းခြင့္မရွိ။ လိုအပ္လွ်င္ တရား႐ုံးက မည္သည့္အခ်ိန္တြင္မဆို ေနာက္ဆက္တြဲအဆိုအေခ် တင္သြင္းခြင့္ျပဳနိုင္သည္။

(အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၉)

(၂၀)   ေခ်လႊာတင္သြင္းရန္ ဆင့္ဆိုျခင္းခံရေသာ အမႈသည္တစ္ဦးဦးသည္ တရား႐ုံးက သတ္မွတ္သည့္အခ်ိန္အတြင္း တင္သြင္းရန္ ပ်က္ ကြက္ေသာအခါ တရား႐ုံးသည္ ၄င္းအမႈသည္အား အရႈံးေပးသည့္စီရင္ခ်က္ ခ်မွတ္နိုင္သည္။ သို႔မဟုတ္ ယင္းအမႈႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ သင့္သည္ထင္ျမင္သည့္အမိန႔္ကို ခ်မွတ္နိုင္သည္။ 

(အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၁၀)

(၂၁)   ေခ်လႊာတြင္ တရားလိုကျဖစ္ေစ၊ နည္းလမ္းတက် လႊဲအပ္ထားေသာ တရားလို၏ အခြင့္ရကိုယ္စားလွယ္ကျဖစ္ေစ လက္မွတ္ေရးထိုးရသည္။ ေရွ႕ေနငွားရမ္းထားပါက ေရွ႕ေနကလည္း လက္မွတ္ထိုးရသည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၄)

(၂၂)   ေခ်လႊာ၏ ေအာက္ေျခတြင္ “ဝန္ခံခ်က္” (Verification of Pleading) ဟူ၍ေရးၿပီး ေခ်လႊာပါ မည္သည့္အပိုဒ္သည္ ကိုယ္တိုင္သိရွိမွန္ကန္သည္ဟု ယုံၾကည္ေၾကာင္း၊ မည္သည့္အပိုဒ္သည္ သတင္းၾကားသိမွန္ကန္သည္ဟု ယုံၾကည္ေၾကာင္း၊ မည္သည့္ေန႕၊ မည္သည့္ ေနရာတြင္ ဝန္ခံလက္မွတ္ ေရးထိုးေၾကာင္း ေဖာ္ျပရသည္။ 

(အမိန႔္ ၆၊ နည္း ၁၅)

(၂၃)   ေခ်လႊာ၊ ေလွ်ာက္လႊာအသီးသီး၏ လက္ဝဲဘက္နံေဘး၌ မည္သည့္စာကိုမွ် ေရးသားျခင္းမျပဳဘဲ လက္ဝဲဘက္နံေဘးတြင္ (၂)လက္မကြက္လပ္ ခ်န္လွပ္ထားရမည္။ 

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၁၁၀၉)

(၂၄)   အဆိုလႊာကဲ့သို႔ ေခ်လႊာတြင္ တရားၿပိဳင္ဘက္မွ မွီခိုအားထားျပဳသည့္ စာ႐ြက္စာတမ္းမ်ား၏စာရင္းကို ပူးတြဲတင္သြင္းရမည္။ 

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္-၁၅၈)

(၂၅)   အဆိုလႊာပါ စြပ္စြဲခ်က္အတိုင္း မွန္ကန္ေၾကာင္း ႏႈတ္ျဖင့္ေျဖာင့္ဆိုဝန္ခံပါက ႐ုံးခြန္ထမ္းေဆာင္ရန္ မလို။ ခုႏွိမ္ရန္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပန္လွန္စြဲေတာင္းျခင္းမျပဳဘဲ အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၁ အရ တင္သြင္းသည့္ေခ်လႊာကို ပထမအႀကိမ္ အမႈမဆိုင္မီျဖစ္ေစ၊ ဆိုင္သည့္ေန႕တြင္ျဖစ္ေစ တင္သြင္းပါက ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္ရန္ မလို။ ပထမအႀကိမ္ အမႈဆိုင္သည့္ေနာက္ပိုင္းရက္မ်ားတြင္ ေျဖာင့္ဆိုဝန္ခံလႊာ တင္ပါက ႐ုံးခြန္ /- က်ပ္ ကပ္ရသည္။ ခုႏွိမ္ရန္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပန္လွန္စြဲဆိုေတာင္းျခင္းေသာ္လည္းေကာင္းျပဳ၍ တင္သြင္းေသာ ေခ်လႊာတြင္ ခုႏွိမ္သည့္၊ ျပန္လွန္ေတာင္းဆိုသည့္တန္ဖိုးအေပၚ ႐ုံးခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္ရန္ လိုသည္။ 

(တရား႐ုံးမ်ားလက္စြဲ အပိုဒ္ ၉၅၊ ၉၆ ႏွင့္ ၁၅၀) 

(႐ုံးခြန္အက္ဥပေဒဇယား-၁၊ အပိုဒ္-၁)

တရားၿပိဳင္သည္ မိမိေခ်ပလိုေသာ အေၾကာင္းျခင္းရာ၊ သို႔မဟုတ္ ဥပေဒျပႆနာႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းေသာ အခ်က္အလက္အရပ္ရပ္ကို ေခ်လႊာတြင္ ေဖာ္ျပရန္ လိုသည္။ 

(ဦးသာခင္ႏွင့္ မတင္လွ၊ ၁၉၈၀၊ မတစ၊ ၆၅)

ပ်က္ကြက္လွ်င္ သက္ေသခံအေထာက္အထားအေပၚ အေျခခံေသာ ေခ်ပခ်က္အသစ္ကို အယူခံတြင္ ပထမဆုံးအႀကိမ္ တင္ျပခြင့္ျပဳမည္ မဟုတ္။ 

(ဦးေက်ာ္ဇံႏွင့္ ဦးေစာလွေအာင္၊ ၁၉၇၈၊ မတစ၊ ၈)

အမႈစြဲဆိုခြင့္မရွိေၾကာင္း ၫႊန္ျပေသာ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားကိုေခ်လႊာတြင္ ေဖာ္ျပရမည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ေခ်လႊာ၌ ထုေခ်ျခင္းမျပဳေသာကိစၥကို ေနာက္ပိုင္းတြင္ အခြင့္အေရးတစ္ရပ္အေနျဖင့္ တင္ျပခြင့္မရွိ။

(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၂၆၊ ကာလကတၱား၊ ၆၂၅)

ဥပေဒျပႆနာသည္ အဆိုလႊာတြင္ မေပၚေပါက္ေသာ အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနလွ်င္ တရားၿပိဳင္သည္ နည္း ၂ အရ မိမိေခ်လႊာတြင္ ထိုျပႆနာကို ထုေခ်ရန္ တာဝန္ရွိသည္။ ပ်က္ကြက္လွ်င္ ထိုကိစၥကို ခြင့္ျပဳသင့္၊ မသင့္မွာ တရား႐ုံး၏ သေဘာအတိုင္း ျဖစ္သည္။ 

(လႊဲအပ္ပစၥည္းထိန္းဝန္ႏွင့္ မစၥစ္ေရးဘန္း၊ ၁၉၄ဝ၊ ရန္ကုန္၊ ၂၇၃) 

အဆိုလႊာပါ အဆိုျပဳခ်က္မ်ားကို တရားၿပိဳင္က ဝန္ခံနိုင္သည္၊ သို႔မဟုတ္ ျငင္းဆိုနိုင္သည္။ ျငင္းလွ်င္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျပတ္ျပတ္သားသား ျငင္းရမည္။ 

(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၅၂၊ ေဂ်ႏွင့္ ေက ၂၉)

တရားလို၏ အဆိုျပဳခ်က္မ်ားကို ဝန္ခံျခင္းမျပဳပါဟူေသာ ေယဘုယ်ဆန္ဆန္ ေဖာ္ျပခ်က္သည္ မလုံေလာက္။ 

(ေအအိုင္အာ၊ ၁၉၄၉၊ အလာဟာဘတ္၊ ၁၇၃)

အမိန႔္ ၈၊ နည္း ၅ ၏ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမွာ တိတိက်က် ျငင္းဆိုျခင္းမျပဳလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ ဝန္ခံျခင္းမျပဳေၾကာင္း ေဖာ္ျပျခင္းမရွိလွ်င္ျဖစ္ေစ အဆိုလႊာပါ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို တရားလိုအေနျဖင့္ သက္ေသျပရန္ တာဝန္ရွိျခင္းမွ သက္သာရာ ရေစသည္။ 

( အိုင္အာ၊ ၁၉၅၅၊ အာသံ၊ ၁၀၂)

ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒႏွင့္ သားသမီးအုပ္ထိန္းျခင္း

ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒအရ ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာလင္မယားတို႔အဖို႔လင္ခန္းမယားခန္း တည္ၿမဲေနခ်ိန္တြင္ သားသမီးမ်ားထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပႆနာမေပၚေပါက္ေသးေပ၊ သို႔ရာတြင္ လင္ခန္းမယားခန္း ျပတ္စဲရန္ _

(၁) ႏွစ္ဦးသေဘာတူျဖစ္ေစ၊

(၂) လင္ျဖစ္သူ ရဟန္းေဘာင္သို႔ ကူးေျပာင္းလွ်င္ျဖစ္ေစ၊

(၃) အိမ္ေထာင္ေရးျပစ္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ

 ကြာရွင္းရန္အေၾကာင္းမ်ား ေပၚေပါက္လာေသာအခါ တစ္ႏြယ္ငင္ တစ္စင္ပါ ဆိုသည့္ စကားအတိုင္း သားသမီးမ်ား ထိန္းသိမ္းေရးျပႆနာသည္လည္း တစ္ပါတည္း ေပၚေပါက္လာေပသည္။ ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာလင္မယားတို႔သည္ လင္မယားကြာရွင္းခ်ိန္တြင္ သားသမီး ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ မိဘျဖစ္သူတို႔က မိမိတို႔သေဘာက် စီစဥ္ခ်င္သလို စီစဥ္နိုင္ေပသည္။ မိဘမ်ား၏ စီမံမႈကို သားသမီးမ်ားက နာခံၾကရေပသည္။ သားသမီးမ်ားတြင္ ေျပာဆိုခြင့္မရွိေပ။ သို႔ေသာ္ လင္မယားကြာရွင္းခ်ိန္တြင္ သားသမီး ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ မိဘမ်ား အျငင္းပြားၿပီး တရား႐ုံးသို႔ ေရာက္ရွိလာသည့္အခါတြင္ သားသမီးမ်ားသည္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးေသာ္လည္း အေၾကာင္းအက်ိဳး အေကာင္းအဆိုးကို ေဝဖန္ပိုင္းျခားနိုင္သည့္ ဆင္ျခင္တုံတရား ရွိသည့္အ႐ြယ္ ျဖစ္ပါက ကေလး၏ဆႏၵကိုပါ အေရးေပးရပါသည္။

အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ (Minor)

👶👶👶👶👶👶👶👶👶

ဓမၼသတ္မ်ား အလိုအရဆိုလွ်င္ အပ်ိဳေဘာ္ဝင္လွ်င္ ထိမ္းျမားလက္ထပ္ျခင္းျပဳနိုင္ေၾကာင္း ျပဆိုထားေသာ္လည္း ေယာက္်ားကေလးႏွင့္ မိန္းကေလးတို႔၏ အသက္ကာလ အပိုင္းအျခားကို အတိအက် သတ္မွတ္ေဖာ္ျပထားသည္ကို မေတြ႕ရေပ။ သို႔ရာတြင္ ကင္းဝန္မင္းႀကီး၏ (၃၄) ေစာင္တြဲ အိမ္ေထာင္မႈခန္း ဓမၼသတ္က်မ္း ပုဒ္မ-၃၃ တြင္ သားသမီး၊ ေျမး၊ ေက်းကြၽန္တို႔ကို အသက္(၁၅)ႏွစ္၊ (၁၆)ႏွစ္အ႐ြယ္ေရာက္လွ်င္ အိမ္ေထာင္ခ်ေပးရမည္ဟု ျပဆိုထားသည္ကို ေတြ႕ရေပသည္။ 

သို႔ေသာ္ ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒတြင္ ျမန္မာ့ဘာသာ ေယာက္်ားတစ္ေယာက္သည္ ထိမ္းျမားလက္ထပ္ရန္ ကိုယ္ကာယၿဖိဳးမႈႏွင့္ ျပည့္စုံလွ်င္ မည္သည့္အသက္အ႐ြယ္မဆို ထိမ္းျမားလက္ထပ္နိုင္သည္။ မိန္းကေလးမွာ တစ္ခုလပ္ တစ္လင္ကြာ (သို႔) မုဆိုးမ မဟုတ္လွ်င္ အသက္ (၂၀) ျပည့္ရမည္။ အသက္ (၂၀) မျပည့္လွ်င္ ထိမ္းျမားျခင္း မျပဳနိုင္ဟု ျပဆိုထားသည္။ 

ဤျပဆိုထားခ်က္အရဆိုလွ်င္ ေယာက္်ားကေလး အ႐ြယ္ေရာက္သည့္အခ်ိန္ကို တိတိက်က် သတ္မွတ္ထားသည္ကို မေတြ႕ရေသာ္လည္းမိန္းကေလး အ႐ြယ္ေရာက္သည့္အခ်ိန္ကို အသက္ (၂၀) ႏွစ္ျဖစ္သည္ဟုမွတ္ယူရေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေယာက္်ားကေလးမွာ ကိုယ္ကာယဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏွင့္မျပည့္စုံလွ်င္ျဖစ္ေစ မိန္းကေလးမွာ အသက္ (၂၀) ႏွစ္ မျပည့္လွ်င္ျဖစ္ေစ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူဟု ယူဆရေပမည္။ 

သို႔ရာတြင္ ကေလးသူငယ္မ်ား ထိမ္းျမားလက္ထပ္မႈ တားျမစ္ေရး အက္ဥပေဒ ပုဒ္မ ၂ (က) တြင္ ေယာက္်ားကေလးမ်ား အသက္ (၁၈)ႏွစ္ေအာက္၊ မိန္းကေလးမွာ အသက္ (၁၄)ႏွစ္ေအာက္ဆိုလွ်င္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူဟု သတ္မွတ္ထားၿပီး ေယာက္်ားကေလးမွာ (၁၈) ႏွစ္မျပည့္ေသးမီ၊ မိန္းကေလးမွာ (၁၄)ႏွစ္ မျပည့္ေသးမီ ထိမ္းျမားလက္ထပ္ရန္ မိဘမ်ားက သေဘာတူညီခ်က္ေပးပါက ယင္းမိဘမ်ားကို အျပစ္ေပးနိုင္ေၾကာင္း ယင္းဥပေဒ ပုဒ္မ ၆ (၂) တြင္ ျပ႒ာန္းထားသည္ကို ေတြ႕ရပါသည္။ ဤျပ႒ာန္းခ်က္အရဆိုလွ်င္ ေယာက္်ားကေလးမွာ အသက္(၁၈)ႏွစ္၊ မိန္းကေလးမွာ အသက္(၁၄)ႏွစ္ မျပည့္ေသးလွ်င္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူဟု မွတ္ယူရေပသည္။ 

သို႔ရာတြင္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူမ်ား အုပ္ထိန္းျခင္းကိစၥတြင္ အ႐ြယ္ေရာက္ျခင္း အက္ဥပေဒ (Majority Act)ႏွင့္ သက္ဆိုင္သျဖင့္ ယင္းအက္ဥပေဒက ျပ႒ာန္းထားေသာ အ႐ြယ္ေရာက္သည့္ အသက္ကိုပင္ ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒကလည္း လက္ခံထားပါသည္။ 

အ႐ြယ္ေရာက္ျခင္း အက္ဥပေဒပုဒ္မ ၃ တြင္ အသက္(၁၈)ႏွစ္ မျပည့္ေသးသူကို အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူဟု သတ္မွတ္သည္။ သို႔ရာတြင္ တရား႐ုံးက အဆိုပါ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူအတြက္ အုပ္ထိန္းသူ ခန႔္ထားၿပီးျဖစ္ပါက (သို႔) အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ႁမြက္ဟေၾကညာေပးၿပီး ျဖစ္ပါက အသက္(၂၁)ႏွစ္ မျပည့္မခ်င္း အ႐ြယ္မေရာက္ေသးဟု မွတ္ယူရေပသည္။

အုပ္ထိန္းျခင္း

👥👥👥

ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒသည္ အုပ္ထိန္းျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ အုပ္ထိန္းသူမ်ားႏွင့္ အုပ္ထိန္းျခင္းခံရသူမ်ား အက္ဥပေဒအတိုင္း လက္ခံလိုက္နာေဆာင္႐ြက္ျခင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အုပ္ထိန္းျခင္း (၃) မ်ိဳး ရွိသည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။ ၎တို႔မွာ... 

(၁) အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ၏ ကိုယ္ကိုအုပ္ထိန္းျခင္း၊

(၂) အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ၏ ပစၥည္းကိုအုပ္ထိန္းျခင္း၊

(၃) အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ၏ ကိုယ္ႏွင့္ပစၥည္း ႏွစ္ရပ္စလုံးကို အုပ္ထိန္းျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။ 

အုပ္ထိန္းသူခန႔္ထားျခင္း

👥👥👥👥👥👥

(၁) မိခင္ကို အုပ္ထိန္းသူခန႔္ထားျခင္း

(၂) ဖခင္ကို အုပ္ထိန္းသူခန႔္ထားျခင္း

(၃) တရား႐ုံးက အုပ္ထိန္းသူခန႔္ထားျခင္း

(၁) မိခင္ကို အုပ္ထိန္းသူခန႔္ထားျခင္း

👩‍👦👩‍👦👩‍👧👩‍👧👩‍👦👩‍👦👩‍👧👩‍👧👩‍👦

သာမန္အားျဖင့္ဆိုလွ်င္ မိခင္မွာ သဘာဝအုပ္ထိန္းသူ (Natural guardian)ျဖစ္သျဖင့္ အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ခန႔္ထားရန္မလိုအပ္ေပ။ သို႔ရာတြင္ မိခင္ႏွင့္ဖခင္တို႔မွာ သားသမီးထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ အျငင္းပြားလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ မိခင္အုပ္ထိန္းရန္ အေၾကာင္းေပၚေပါက္လာလွ်င္ျဖစ္ေစ အုပ္ထိန္းသူႏွင့္ အုပ္ထိန္းျခင္းခံရသူမ်ား ဥပေဒအရ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ ကေလးအား မည္သူအုပ္ထိန္းမႈေအာက္တြင္ ထားရွိသင့္သည္ဆိုေသာ ျပႆနာကို ဆုံးျဖတ္ရာမိခင္သာလွ်င္ အုပ္ထိန္းပိုင္ခြင့္ ရရွိလာသည္။ ကေလးသည္ အသက္ႏုနယ္လွ်င္ မိခင္ျဖစ္သူက ပို၍ ေကြၽးေမြးျပဳစုနိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သာမန္အားျဖင့္ျဖစ္သူသည္ အက်င့္စာရိတၱ ပ်က္ျပားျခင္း (သို႔) ေစာင့္ထိန္းသူျဖစ္ထိုက္ေသာ အရည္အခ်င္းႏွင့္ ျပည့္စုံျခင္းမရွိသူ မဟုတ္လွ်င္ ကေလးသူငယ္ကိုပင္ ထားရွိေစသည္။ မိခင္သည္ တစိမ္းတစ္ရံစာႏွင့္ ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳလွ်င္ ၎၏ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသည့္ သားသမီးမ်ားကို အုပ္ထိန္းအခြင့္အေရးမွာ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ၏ ေကာင္းရာေကာင္းက်ိဳးကို ထိခိုက္ေသးပါက တည္ၿမဲလ်က္ရွိေပသည္။ ဆုံးရႈံးမသြားေပ။

(၂) ဖခင္ကို အုပ္ထိန္းသူခန႔္ထားျခင္း

👨‍👦👨‍👦👨‍👧👨‍👧👨‍👦👨‍👦👨‍👧👨‍👧👨‍👦

ဖခင္သည္ မိမိ၏ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသည့္ သားသမီးမ်ား၏ သဘာဝအုပ္ထိန္းသူျဖစ္သျဖင့္ အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ တရား႐ုံးက ခန႔္ထားေပးရန္ (သို႔)အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ႁမြက္ဟေၾကညာေပးရန္ မလိုေပ။ သို႔ရာတြင္ သားသမီးထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ အျငင္းပြားလာလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ ဖခင္အုပ္ထိန္းရန္အေၾကာင္းေပၚေပါက္လာလွ်င္ျဖစ္ေစ ဖခင္သည္ အုပ္ထိန္းခြင့္ ရရွိလာသည့္ အုပ္ထိန္းသူႏွင့္ အုပ္ထိန္းျခင္းခံရသူမ်ား အက္ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ အရ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ၏ ဖခင္သည္ အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ရန္ သင့္ေလ်ာ္ျခင္းမရွိဟု ယူဆစရာ အေၾကာင္းမရွိလွ်င္ ဖခင္ကိုသာ အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ခန႔္ထားရေပမည္။ အျခားသူတစ္ပါးကို ခန႔္ထားျခင္းမျပဳနိုင္ေပ။ သို႔ေသာ္ ဖခင္သည္ မိမိ၏ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသည့္ သားသမီးမ်ားကို ေထာက္ပံ့ၾကည့္ရႈခဲ့ျခင္း မျပဳခဲ့လွ်င္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသည့္ သားသမီးမ်ား၏ ကိုယ္ကိုျဖစ္ေစ၊ ပစၥည္းကိုျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္ရပ္စလုံးအတြက္ အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္နိုင္ခြင့္ ဆုံးရႈံးသည္။

(၃) တရား႐ုံးက အုပ္ထိန္းသူခန႔္ထားျခင္း

👨‍👧‍👦👩‍👦‍👦👨‍👧‍👦👩‍👦‍👦👨‍👧‍👦👩‍👦‍👦👨‍👧‍👦👩‍👦‍👦👨‍👧‍👦👩‍👦‍👦

မိခင္ႏွင့္ ဖခင္တို႔သည္ သဘာဝအုပ္ထိန္းသူမ်ား ျဖစ္သျဖင့္ မိမိတို႔၏အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသည့္ သားသမီးမ်ားကို အုပ္ထိန္းခြင့္ရထိုက္ေပသည္။ သို႔ရာတြင္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသည့္ ကေလး၏မိဘႏွစ္ပါးစလုံး ကြယ္လြန္သြားသည့္အခါျဖစ္ေစ၊ မိခင္ျဖစ္သူမွာ အက်င့္စာရိတၱပ်က္ျပားျခင္း (သို႔) ေစာင့္ထိန္းသူ ျဖစ္ထိုက္ေသာ အရည္အခ်င္းႏွင့္ ျပည့္စုံျခင္း မရွိသည့္အခါျဖစ္ေစ၊ ဖခင္ျဖစ္မွာ အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ရန္ သင့္ေလ်ာ္ျခင္းမရွိဟု ယူဆစရာအမ်ား ေပၚေပါက္လာသည့္အခါျဖစ္ေစ တရား႐ုံးက ကေလး၏ ေကာင္းေကာင္းက်ိဳးကို ေရွးရႈ၍ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ၏ အသက္ႏွင့္ လိင္၊ ေလွ်ာက္ထားသူ၏ အက်င့္စာရိတၱႏွင့္ အင္အားကိုသာမက ေဆြမ်ိဳးေတာ္စပ္ရင္းႏွီးျခင္း အစရွိသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားၿပီး ကေလး၏ ေကာင္းရာ ေကာင္းက်ိဳးလိုလားသူ မည္သူ႕ကိုမဆို အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ႁမြက္ဟေၾကညာေပးျခင္း ျပဳနိုင္သည္။ (သို႔) အုပ္ထိန္းသူအျဖစ္ ခန႔္ထားနိုင္သည္။ ထိုအခါ တရား႐ုံးက ခန႔္ထားေသာ အုပ္ထိန္းသူသည္ အမႈသဘာဝအေလ်ာက္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ ကေလး၏ ကိုယ္ကိုျဖစ္ေစ၊ ပစၥည္းကိုျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္ႏွင့္ပစၥည္းႏွစ္ရပ္စလုံးအတြက္ျဖစ္ေစ အုပ္ထိန္းျခင္း ျပဳနိုင္ပါသည္။ 

တရား႐ုံးက ခန႔္ထားေသာ အုပ္ထိန္းသူသည္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူပိုင္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းနိုင္ေသာ ပစၥည္းကို အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူ မုခ် အက်ိဳးအျမတ္ခံစားေစရန္ (သို႔) အျမတ္အစြန္း ရရွိေစရန္ စီမံခန႔္ခြဲပိုင္ခြင့္ ရွိပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ပစၥည္းကို စီမံခန႔္ခြဲရာ၌ သာမန္ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ရွိသူတစ္ဦးက မိမိပိုင္ပစၥည္းကို ဂ႐ုတစိုက္ စီမံေဆာင္႐ြက္သကဲ့သို႔ စီမံေဆာင္႐ြက္ရေပမည္။ 

ထို႔အတူ တရား႐ုံးက ခန႔္ထားေသာ အုပ္ထိန္းသူသည္ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးသူပိုင္ မေ႐ႊ႕ေျပာင္းနိုင္ေသာပစၥည္းကို ေပါင္ႏွံျခင္း (သို႔) လႊဲေျပာင္းေရာင္းခ်ျခင္း (သို႔) ေပးကမ္းလဲလွယ္ျခင္း (သို႔) အျခားနည္းျဖင့္ လႊဲေျပာင္းျခင္း မျပဳလုပ္ရေပ။ အကယ္၍ အုပ္ထိန္းသူက တရား႐ုံး၏ ခြင့္ျပဳခ်က္အရ လႊဲေျပာင္းျခင္းျဖစ္လွ်င္ တရားဝင္သည္။ ထိုသို႔မဟုတ္လွ်င္ တရားမဝင္ ပ်က္ျပယ္ေပသည္။       ။

ဦးပိုေအး (တရား႐ံုးခ်ဳပ္ေ႐ွ႕ေန)

အုပ္ထိန္းသူႏွင့္ အုပ္ထိန္းျခင္းခံရသူမ်ားအက္ဥပေဒစာအုပ္မွ

ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပပါသည္။

မေရႊ႕မေျပာင္းႏိုင္ေသာပစၥည္း က်ဴးးေက်ာ္မႈျပဳႏိုင္​သည့္ နည္းလမ္း(၃)မ်ိဳးအေၾကာင္း။

မေရႊ႕မေျပာင္းႏိုင္ေသာပစၥည္း က်ဴးေက်ာ္မႈျပဳႏိုင္​သည့္ နည္းလမ္း(၃)မ်ိဳးအေၾကာင္း။

(၁) အျခားသူတစ္ဦးပိုင္ဆိုင္ေသာ ေျမေပၚသို႔ မတရားသျဖင့္က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္ျခင္း။

ဥပမာ- အျခားသူတစ္ဦးပိုင္သည့္ ေျမအနည္းငယ္ ဝင္ေရာက္ျခင္း၊ အိမ္အေဆာက္အဦး တံခါးျပတင္းစသည္တို႔မွေန၍ ဝင္ျခင္း၊ ျခံစည္းရုိးေက်ာ္ျခင္း။

(၂) အျခားသူတစ္ဦးပိုင္သည့္ ေျမေပၚတရားသျဖင့္ ဝင္ေရာက္ၿပီးေနာက္ ေနထိုင္ခြင့္ကုန္ဆုံးၿပီးေနာက္ မတရားသျဖင့္ ဆက္လက္ေနထိုင္ျခင္း။

ဥပမာ-ပိုင္ရွင္၏ ခြင့္ျပဳခ်က္အရ ေျမေပၚေနထိုင္ၿပီးေနာက္ ေနထိုင္ခြင့္သက္တမ္းကုန္ဆုံး၍ ဖယ္ရွားေျပာင္းေရႊ႕ေပးရန္ ပိုင္ရွင္ေတာင္းဆိုမႈကို မလိုက္နာဘဲ မတရားသျဖင့္ ေျမေပၚတြင္ ဖယ္ေျပာင္းေရႊ႕မေပးဘဲ ဆက္လက္ေနထိုင္ျခင္း။

(၃) အျခားသူတစ္ဦးပိုင္သည့္ ေျမကြက္ေပၚ ခြင့္ျပဳခ်က္ မရွိဘဲ ပစၥည္းမ်ားထားျခင္း။

ဥပမာ- ဦးဘပိုင္ေျမကြက္အတြင္းသို႔ ဦးဘအား ခြင့္မေတာင္းဘဲ ေမာင္ျဖဴသည္ ဓနိမ်ား သြားေရာက္စုပုံထားျခင္း။

ဥပေဒေၾကာင္းအရ ပိုင္ရွင္ျဖစ္သူက ​ေတာင္းဆိုနိင္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ား။

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

(၁) ေလ်ာ္ေၾကးေတာင္းဆိုနိင္သည္။

(၂) ေျမေပၚမွက်ဴးေက်ာ္သူအားဖယ္ရွားေပးရန္ ေတာင္းဆိုနိင္သည္။

(၃) က်ဴးေက်ာ္သူဆက္လက္ မက်ဴးေက်ာ္ရန္ တားဝရမ္း ေတာင္းဆိုနိင္သည္။

ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒအရ အၿပီးအျပတ္ရရွိသည့္ အခြင့္အေရး(Vested Right)

ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒအရ အၿပီးအျပတ္ရရွိသည့္ အခြင့္အေရး(Vested Right) အေၾကာင္း၊ ဥပေဒဗဟုသုတ။

●ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္း ဥပေဒအရျမန္မာတို႔၏ အေမြဆက္ခံခြင့္သည္ ဘိုးဘြား၊ မိဘ၊ အေမြကို သားသမီး၊ ေျမးျမစ္တို႔က မ်ိဳးႏြယ္စဥ္ဆက္၊သားစဥ္ေျမးဆက္ခံစားရေသာ အၿပီးအျပတ္ရရွိသည့္ အက်ိဳးခံစားခြင့္ ကိုVested Right ဟုေခၚဆိုၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ေမာင္ဘတူႏွင့္ မသက္စု အတြဲ(၅) ရန္ကုန္ ၊ စာမ်က္ႏွာ-၇၈၅ စီရင္ထုံးတြင္ ထုံးဖြဲ႕ထားပါသည္။

●ယေန႔မ်က္ေမွာက္ေခတ္တြင္ျမန္မာ့ဓေလ့ ထုံးတမ္း ဥပေဒအရ အေမြဆက္ခံေရးႏွင့္ပတ္သက္၍အ ေျခခံမူ(၆)ရပ္ရွိပါသည္။

(၁)ေသတမ္း စာေရးခြင့္မရွိသည့္ အေမြဆက္ခံျခင္း။

(၂)သားသမီး မရွိသည့္လင္ႏွင့္ မယားတို႔တြင္ လင္ေသလၽွင္ မယား ၊မယားေသလၽွင္လင္ အေမြဆက္ခံ ျခင္း။

(၃)အေမြသည္ေအာက္ရွိ အေမြခံမ်ားရွိေနလၽွင္ အထက္ရွိ အေမြခံမ်ားထံသို႔ မဆန္ရျခင္း။

(၄)အေမြခံမ်ိဳးဆက္နီးသူက အေမြခံမ်ိဳးဆက္ေဝးသူအား အေမြမွဖယ္ထုတ္နိင္ျခင္း။

(၅)အေမြခံမ်ိဳးဆက္ အနီးအေဝးတူေနလၽွင္ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးကေသြး တစ္ဝက္ေဆြမ်ဳိးကိုအေမြမွဖယ္ ထုတ္နိင္သည္။

(၆)အျပဳအမူေကာင္းျခင္းေၾကာင့္ အေမြမရနိင္ေသာ္လည္း၊ အျပဳအမူဆိုးေၾကာင့္အေမြဆုံးရႈံးနိင္ျခင္း။

အထက္ပါအခ်က္(၆)ရပ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အခ်က္(၁)ရပ္ျခင္း အလိုက္ဆက္လက္၍ အခ်ိန္ရလၽွင္ရသလို ဗဟုသုတအျဖစ္ေဖၚျပေပးပါမည္။

ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒအရအေမြဆက္ခံေရးအေျခခံမူမ်ားမွ-

(၁)ေသတမ္းစာေရးခြင့္မရွိသည့္အေမြဆက္ခံျခင္းအေၾကာင္းဥပေဒဗဟုသုတ။

●ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒအရ"ေသတမ္းစာေရးခြင့္မရွိသည့္အေမြဆက္ခံျခင္း"

ဥပေဒသသည္အတည္ျဖစ္၍ခိုင္ျမဲလ်က္ရွိပါသည္။

●ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒ၌ေသတမ္းစာျဖင့္ပစၥည္းလႊဲေပးျခင္း၊အေမြခံပစၥည္းကို

ခြဲေဝထားခဲ့ျခင္း၊သည္ဓေလ့ထုံးတမ္းတစ္ခုျဖစ္လာေၾကာင္းထင္ရွားေအာင္မျပနိင္

ဘဲေသတမ္းစာကိုလက္မခံနိင္-ဟု"မဘြင့္ႏွင့္မရင္S.Jစာမ်က္ႏွာ(၉၅)အမွဳတြင္စီ

ရင္ထုံးဖြဲ႕ထားပါသည္ကိုေတြ႕ရပါသည္။

●မွတ္ခ်က္-ထို႔ေၾကာင့္ယေန႔ယခုအခ်ိန္တြင္"ေသတမ္းစာေရးသား၍အေမြမေပးနိင္"

သည့္ဥပေဒသည္အတည္ျဖစ္ခိုင္ျမဲလိုက္နာက်င့္သုံးေနျခင္းျဖစ္ပါသည္။

(၂)သားသမီးမရွိလၽွင္ လင္ေသလၽွင္မယား၊မယားေသလၽွင္လင္၊ အေမြဆက္ခံျခင္းအေၾကာင္း ဥပေဒဗဟုသုတ။

●ျမန္မာ့ဓေလ့ထုံးတမ္းဥပေဒအရ သားသမီးမက်န္ရစ္ေသာမုဆိုးဖို၊ မုဆိုးမမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ အေျခခံမူမွာ လင္ ေယာက္က်ားေသဆုံးလၽွင္ က်န္ရစ္သူမယား(မုဆိုးမ)သည္ လင္မယားႏွစ္ဦးပိုင္ပစၥည္းအားလုံးကိုတစ္ဦးတည္း
အေမြခံအျဖစ္ ရရွိမည္ျဖစ္ပါသည္။ ထိုအတူပင္မယားျဖစ္သူေသဆုံးလၽွင္လည္း က်န္ရစ္သူေယာက္က်ား(မုဆိုးဖို)သည္ လင္မယားႏွစ္ဦးပိုင္သည့္ပစၥည္း အားလုံးကို အေမြခံအျဖစ္ရရွိမည္ျဖစ္ပါသည္။

●ထိုအျပင္ေသဆုံးသူလင္ သို႔မဟုတ္ မယားရပိုင္ခြင့္ရွိေသာ အေမြမခြဲရေသးသည့္ အေမြပစၥည္းအေပၚတြင္ လည္းရပိုင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း ဓမၼသတ္ႏွင့္ စီရင္ထုံးမ်ား၌ေတိ့နိင္ပါသည္။

●"ေမာင္ဝိုက္ႏွင့္ေမာင္ၿငိမ္းပါ(၂)ေအာက္ျမန္မာျပည္(၁၈၉၇-၁၉၀၁)"စီရင္ထုံးတြင္-

-လင္ သို႔မဟုတ္မယားေသဆုံးခ်ိန္တြင္ သားသမီးမက်န္ရစ္လၽွင္ထို လင္မယားႏွစ္ဦးပိုင္ပစၥည္းအားလုံးကိုက်န္ရစ္သူမုဆိုးဖို
သို႔မဟုတ္ မုဆိုးမ တစ္ဦးတည္းကသာ အေမြစားအေမြခံအျဖစ္ရရွိသည္။

ထို႔အျပင္က်န္ရစ္သူ မုဆိုးဖို သို႔မဟုတ္ မုဆိုးမအေနျဖင့္ေသသူ၏မခြဲရေသးေသာ အေမြပုံကို ခြဲေဝေပးရန္ေတာင္းဆိုခြင့္ရွိသည္။

ဟုထုံးဖြဲ႕ထားပါသည္။

မွတ္ခ်က္- ထို႔ေၾကာင့္သားသမီး မက်န္ရစ္သည့္ ဗုဒၶဘာသာလင္မယားပိုင္ပစၥည္းတြင္ "လင္ေသမယားရ ၊မယားေသလင္ရ" အခြင့္အေရး

ရွိပါသည္။ ထို႔အျပင္ အေမြမခြဲေသးသည့္ေသဆုံးသူ၏ အေမြခံစားခြင့္ ကိုလည္းက်န္ရစ္သူမုဆိုးဖို သို႔မဟုတ္ မုဆိုးမ ကတရားစြဲဆိုေတာင္းဆိုခြင့္ရွိပါသည္။        ။

တရားမမႈ အနိုင္အရႈံး ဆုံးျဖတ္ရန္ မူသေဘာ

၁။ အဆိုအေခ်အရ ဆုံးျဖတ္ရျခင္း။

၂။ ျငင္းခ်က္ထုတ္၍ စစ္ေဆးဆုံးျဖတ္ရျခင္း (ျငင္းခ်က္မွန္မွ အမႈမွန္ ဆုံးျဖတ္နိုင္မည္)။

၃။ အဆိုလႊာတြင္ ေတာင္းဆိုမထားေသာ အျခားအေၾကာင္းျဖင့္ သက္သာခြင့္ မေပးနိုင္ျခင္း။ 

၄။ အဆိုလႊာကို ဆန႔္က်င္ေသာတရားလို အနိုင္ဒီကရီ မရနိုင္ျခင္း။

၅။ ေခ်လႊာတြင္ မေခ်ပခဲ့ေသာ အခ်က္ျဖင့္ တရားၿပိဳင္အား အနိုင္မေပးနိုင္ျခင္း။

၆။ ေခ်လႊာတြင္ မေခ်ပခဲ့ေသာ္လည္း ထင္ရွားေပၚလြင္သည့္ အခ်က္အရ ဆုံးျဖတ္နိုင္ျခင္း။ 

၇။ အဆိုလႊာႏွင့္ အမႈျဖစ္အေၾကာင္းအရာ တိတိက်က် မကိုက္ညီေသာ္လည္း အနိုင္ဒီကရီ ခ်မွတ္ေပးနိုင္ျခင္း။ 

၈။ သက္သာခြင့္ ေတာင္းဆိုရမည့္ တရားလိုတာဝန္ႏွင့္ မေတာင္းဆိုသည္ကို တရား႐ုံးက ခြင့္ျပဳနိုင္ေသာ အေျခအေန။

၉။ တရားလိုသည္ သက္သာခြင့္ တစ္ခုမဟုတ္တစ္ခု ေတာင္းဆိုနိုင္ျခင္းႏွင့္ တရား႐ုံးက ခ်မွတ္ေပးနိုင္ေသာ ဒီကရီ။ 

၁၀။ အဆိုလႊာပါ ေတာင္းဆိုခ်က္ထက္ သက္သာခြင့္ ပိုေပးနိုင္ျခင္း။

၁၁။ အမႈမၿပီးျပတ္မီ ေျပာင္းလဲလာေသာ အေျခအေနအရ သာမန္ဥပေဒသမွ ေသြဖီ၍ သက္သာခြင့္ေပးနိုင္ျခင္း။      ။

ပဏာမျငင္းခ်က္ဆံုးျဖတ္ရာတြင္ အဆိုအေခ်ႏွင့္ပူးတြဲထားသည့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားကို မည္သည့္အခါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားႏိုင္ျခင္း

ဦးမ်ိဳးေဆြသိမ္းပါ၂ ႏွင့္ ေဒၚျမႏွင္းေ၀(ခ)မေ၀ (၂၀၁၄ ၊မတစ၊ စာ - ၁၂၃(၁၃၄)) တြင္ ေအာက္ပါအတိုင္းညႊန္ျပပါသည္။

တရားလိုမ်ားအဆိုျပဳသည့္ တရားလိုမ်ားက အမွတ္ (၁)တရားျပိဳင္သုိ႔ လႊဲအပ္သည့္ မွတ္ပံုတင္ ကိုယ္စားလွယ္လႊဲစာမ်ားတည္ရွိျခင္းႏွင့္ အမွတ္(၁)တရားျပိဳင္က အမွတ္(၂)တရားျပိဳင္သို႔ အခ်င္းျဖစ္ေျမ ကြက္မ်ားေရာင္းခ်ခဲ့သည့္ မွတ္ပံုတင္စာခ်ဳပ္မ်ားတည္ရွိျခင္းတို႔ကို ႏွစ္ဖက္ေသာအမႈသည္မ်ားက အျငင္းမပြားေပ။ ထုိသို႔ အျငင္းပြားမႈမရွိလွ်င္ ယင္းမွတ္ပံုတင္စာခ်ဳပ္မ်ားႏွင့္ ကိုယ္စားလွယ္လႊဲစာတို႔ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ သက္ေသခံခ်က္ရယူရန္ အေၾကာင္းမရွိေပ။ 

ထုိ႔အျပင္ အဆိုအေခ်ႏွင့္ ပူးတြဲတင္ျပသည့္ အခ်င္းျဖစ္ေျမကြက္ မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည့္ မွတ္ပံုတင္ကိုယ္စားလွယ္လႊဲစာမူရင္းမ်ားႏွင့္ မွတ္ပံုတင္အေရာင္းအ၀ယ္စာခ်ဳပ္စာ တမ္းမ်ားသည္ မူရင္းမ်ားကို တင္ျပထားျခင္းျဖစ္သျဖင့္ စစ္မွန္ေၾကာင္းမွတ္ယူရန္သာျဖစ္ျပီး အဆိုပါ စာခ်ဳပ္ စာတမ္းမူရင္းမ်ားကို အဆိုအေခ်၏တစ္စိတ္တစ္ေဒသအျဖစ္ အမႈတြင္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားႏိုင္ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မူလတိုင္းေဒသၾကီးတရားလႊတ္ေတာ္က အဆိုအေခ်တို႔အရ ပဏာမျငင္းခ်က္မ်ားကို ေျဖဆိုဆံုး ျဖတ္ခဲ့ျခင္းသည္ မွားယြင္းမႈမရွိေပ။

 

---

သို႔ျဖစ္ရာ

(၁)    ႏွစ္ဖက္အမႈသည္မ်ား အျငင္းမပြားေသာ စာရြက္စာတမ္းျဖစ္ျခင္း၊

(၂)    သက္ေသခံခ်က္ရယူရန္ မလိုအပ္ေသာစာရြက္စာတမ္းျဖစ္ျခင္း၊

(၃)    မူရင္းစာတမ္းအမွတ္အသားမ်ားျဖစ္ျခင္း

အခ်က္မ်ားႏွင့္ ညီညြတ္လွ်င္ အဆိုအေခ်ႏွင့္ပူးတြဲထားသည့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားကို ပဏာမျငင္းခ်က္ေျဖဆုိရာတြင္  ထည့္သြင္းစဥ္းစားႏိုင္ပါသည္။

ေလးစားစြာျဖင့္။

ဦးထြန္းမ်ိဳးေဌး

ပဏာမ ဒီကရီခ်မွတ္ျပီးခ်ိန္ ေဆာင္ရြက္ရန္ကိစၥ

       အေမြမွဳတြင္ ပဏာမ ဒီကရီ ခ်မွတ္ျပီး ေဆာင္ရြက္ရန္မွာ အေမြ ပစၥည္းစာရင္းေကာက္ယူျခင္း ကြယ္လြန္သူ ေပးရန္ ရရန္ရွိေသာ ေျကြးျမီကို စိစစ္ျခင္း အေမြဆိုင္မ်ားသို႔ ခြဲေဝေပးျခင္းဟူေသာ လုပ္ငန္းသာ ရွိပါသည္။ အမိန္႔ ၂၆ နည္း ၁၁ ႏွင့္ ၁၃ တို႔အရ ေကာ္မရွင္နာခန္႔အပ္ျပီး ေဆာင္ရြက္ရသည္ျဖစ္ရာ ေကာ္မရွင္နာမွ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ အစီရင္ခံျပရပါမည္။ ျပီး မွ အစိီရင္ခံစာ အား တရား႐ံုးမွ ႏွစ္ဘက္ျကားနားျပီး အမိန္႔တစ္ရပ္ခ်မွတ္ျခင္းျပဳရပါသည္။(ဦးျမတ္ေက်ာ္ ႏွင့္ ဦးသိန္းေမာင္ ၁၉၈၄ မတစ ၃၀၂) အမွဳသည္ ေလ့လာသင့္သည့္ အနီးကပ္ ဆံုး သာဓကျဖစ္မည္ထင္ပါသည္။

     တစ္ခ်ိဳ႕က ပစၥည္းခြဲေဝသည့္ ကိစၥမွာ အျပီးသတ္ ဒီကရီ ခ်မွတ္ျပီးမွ ေဆာင္ရြက္ရသည္ဟု အျမင္ရွိျပန္ပါသည္။ အမွန္မွာ ခြဲေဝ စရာ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးတည္းရွိသည့္တိုင္ ေအာင္ ခြဲေဝသည့္ကိစၥျပီးစီးမွ အျပီးသတ္ ဒီကရီ ခ်မွတ္နိုင္ပါမည္။ လက္ေရာက္ေပးအပ္သည့္ ကိစၥမွာ လက္ငင္း မေပၚေသးပါ။ ေကာ္မရွင္နာ အေနျဖင့္ ပဏာမဒီကရီ အတိုင္း ေဝစုမ်ားကို ခြဲေဝသတ္မွတ္၍ အတိုင္းအတာမ်ားႏွင့္တကြ တရား႐ံုးသို႔ အစီရင္ခံရန္ျဖစ္ပါသည္။ (အလာဟာဘတ္ အတြဲ ၂၀ စာ ၃၁၁။ ) 

       ပစၥည္း၏ ပကတိတန္ဖိုးကို ဖ်က္ဆီးျခင္းမျပဳဘဲ ခြဲေဝျခင္း မျပဳနိုင္လွ်င္ျဖစ္ေစ။ ပူးတြဲပိုင္ရွင္တစ္ဦးက သီးျခားလက္ရွိထားျခင္းကို ဖယ္ရွားရန္အဆင္ေျပမည္မဟုတ္လွ်င္ျဖစ္ေစ။ ပစၥည္းကို ခြဲေဝျခင္း မျပဳဘဲ ေငြသားျဖင့္ ေလ်ာ္ေျကးခြင့္ျပဳနိုင္ပါမည္။ခြဲေဝရန္ မျဖစ္နိုင္လွ်င္ ေရာင္းရေငြ ကို ခြဲေဝရန္ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ေရာင္းခ်ရာ၌ လက္ရွိျဖစ္သူက ဝယ္ယူခြင့္ ဦးစားေပးရပါမည္။

ကာလကတၱား အတြဲ ၁၀ စာ ၆၇၅

အိႏၵိယအမွဳမ်ား အတြဲ ၁၁ စာ ၃၇၀

          ေဝစု မ်ားကို မွ်မွ်တတ ခြဲေဝနိုင္ရန္ မဲႏွိဳက္ျခင္းသည္ အမိန္႔ ၂၆ နည္း ၁၄ ႏွင့္ မဆန္႔က်င္ပါ။ တရား႐ံုးက ထိုသို႔ စီစဥ္နိုင္ပါသည္။ (ေအ အိုင္ အာရ္ ၁၉၁၅ မဒရပ္ ၁၁၇၁)

           ေကာ္မရွင္နာ တာဝန္အရ ေဆာင္ရြက္ရန္ ကိစၥမ်ားအား လြယ္ကူေစရန္ ဆရာျကီး ဦးျမ၏ တရားမက်င့္ထံုးဥပေဒ စာအုပ္မွ ေကာက္ႏွဳခ်က္ျဖစ္ပါသည္။ စာအုပ္ရွိျကေသာ္လည္း မဖတ္ျဖစ္ျကပါ။ အမွတ္တမဲ့ ျဖစ္ေနသည္က မ်ားပါသည္။

ေလးစားစြာျဖင့္

                ထက္ကုိကုိ

ပစၥည္းခြဲေဝေပးေစလိုမႈႏွင့္ အေမြပုံပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈ ျခားနားခ်က္

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ အကို ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈႏွင့္ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈ မွာ မတူညီတ့ဲအခ်က္ေလးေတြ ေဆြးေႏြးရေအာင္ပါ။

TMH ။ ။ ဟုတ္။ က်ေနာ္ေလ့လာထားသေလာက္ေလးေျပာပါ့မယ္။ အရင္ဆံုး အမႈတစ္ခုခ်င္းရဲ႕အဂၤါရပ္ကေနစရမည္ထင္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ေျပာပါအကို။

TMH ။ ။ ေဒၚၾကည္ၾကည္ဇင္ (ခ) ၀ိုင္အိုလက္လင္း ႏွင့္ ေဒၚ၀ိၾကိန္ (၁၉၉၉၊ မတစ၊စာ-၁၀၃)အမႈတြင္ ""ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈတြင္ အခ်င္းျဖစ္ ပစၥည္းကို တရားလိုႏွင့္ တရားျပိဳင္မ်ား အက်ိဳးခံစားမႈ (သို႔မဟုတ္) အခြင့္အေရးအညီအမွ်ရွိရန္လိုသည္။ ထုိ႔အျပင္ အခ်င္းျဖစ္ပစၥည္း တြင္ တရားလိုႏွင့္ တရားျပိဳင္တို႔သည္ အညီအမွ်လက္ရွိျဖစ္ရန္လို သည္။"" ဟုထံုးဖြဲ႕ထားပါတယ္။
ထိုအမႈမွာ ကိုးကားထားတဲ့ ေမာင္ဘတူ ႏွင့္ မသက္စု( ၅၊ ရန္ကုန္၊စာ-၇၈၅) မွာေတာ့ A partition suit lies only if the parties have (1) unity of interest or title in the property sought to be partitioned, and (2) unity of possession. လို႕ ထံုးဖြဲ႕ထားပါတယ္။ ဦးဘန္စြမ္း ႏွင့္ ေဒၚသီ ပါ ၆ ( ၁၉၆၇၊ မတစ၊စာ - ၅၂၅(ရံုးခ်ဳပ္) တြင္လည္း ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။
ဆိုခ်င္တာက တရားလို ႏွင့္ တရားျပိဳင္မ်ား အခ်င္းျဖစ္ ပစၥည္းမွာ unity of interest or title ႏွင့္ unity of possession ရွိရင္ "ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈ" စြဲဆိုရန္ျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ အကို။

TMH ။ ။ အထက္ပါ ၁၉၉၉၊ မတစ ၊ စာ-၁၀၃ အမႈစီရင္ထံုးမွာ unity of interest or title ကို “ အက်ိဳးခံစားမႈ (သို႔မဟုတ္) အခြင့္အေရး အညီအမွ်” လို႕ဘာသာျပန္ထံုးဖြဲ႕ထားျပီး unity of possession ကို “အညီအမွ်လက္ရွိ” လို႔ ဘာသာျပန္ဆိုထံုးဖြဲ႕ထားပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဘာသာျပန္ခ်က္ျပႆနာရွိလို႔လားအကို။

TMH ။ ။ အလ်ဥ္းသင့္လို႔ေျပာျပခ်င္တာပါ။ တရားရံုးခ်ဳပ္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး (ျငိမ္း) ဆရာၾကီး ဦးျမ ေထာက္ျပသည့္ ဘာသာျပန္ႏွင့္ပတ္သက္ျပီး အျငင္းပြားစရာေလးပါ။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္။

TMH ။ ။ ဆရာက unity of interest (အက်ိဳးခံစားခြင့္မ်ားေပါင္းစည္းမႈ) ႏွင့္ unity of Possession (လက္ရွိျဖစ္ျခင္းေပါင္းစည္းမႈ)ဟုဘာသာျပန္ ပါတယ္။ unity ကို "ေပါင္းစည္းမႈ" ဟုဘာသာျပန္ပါတယ္။
ဆရာ့ရဲ႕ အမည္ခံ အမည္ငွားႏွင့္ ႏႈတ္ပိတ္ျခင္းဆိုင္ရာဥပေဒ စာ - ခ မွာ _
“ 1999 BLR 103 စီရင္ထံုးတြင္ျပဆိုေသာ အညီအမွ်ဆို သည့္ ေ၀ါဟာရကို ျပန္လည္စိစစ္သင့္ပါသည္။ ၁/၂ ၊ ၁/၃ ၊ ၁/၄ စသည္ျဖင့္ အစုအသီးသီး (အက်ိဳးခံစားပိုင္ခြင့္မ်ား) ေပါင္းစည္းထား ေသာ(ဖြဲ႕စည္းထားေသာ)ေျမ၊အေဆာက္အအံုစသည္တို႔တြင္ပိုင္ဆိုင္ သူမ်ား၏အေနအထား (အစုမ်ားတူညီျခင္း ရွိႏိုင္သည့္နည္းတူ မတူ ကြဲျပားျခင္းလည္းရွိႏိုင္သည္။)တို႔ကို ဆင္ျခင္ရာသည္။" ဟု ဆရာက ေထာက္ျပပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ မရွင္းဘူး။ နမူနာတစ္ခုေလာက္ေျပာျပပါလား။

TMH ။ ။ ဥပမာ ဗုဒၶဘာသာလင္မယားပိုင္ပစၥည္း ခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈမွာ လင္၏ အေမြရလက္ထက္ပြားပစၥည္း ေနအိမ္ ႏွင့္ ျခံေျမဆိုပါေတာ့။ အေမြရ လက္ထက္ပြားျဖစ္လို႔ အေမြရသူ လင္ က ၂/၃ ၊ မယားက ၁/၃ ရမယ္ မဟုတ္လား။ အညီအမွ် ျဖစ္လို႔လား။ မျဖစ္ဖူးေလ။ ၁၉၉၉၊ မတစ၊ စာ-၁၀၃ မွာ ျပန္ဆိုသလို အက်ိဳးခံစားခြင့္အညီအမွ် ႏွင့္ အညီအမွ် လက္ရွိျဖစ္မွ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈစြဲရမွာဆို ဒီလိုပစၥည္းမ်ိဳး ပစၥည္း ခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈ စြဲမရေတာ့ဘူးေလ။ ဟုတ္တယ္မလား။ ဒါ့ေၾကာင့္ အခ်င္းျဖစ္ပစၥည္းေပၚမွာ အမႈသည္မ်ားရမည့္အစုေတြ မတူႏိုင္ေတာ့ "အညီအမွ်" ဆိုတဲ့ ျပန္ဆိုခ်က္က အျငင္းပြားစရာ ျဖစ္လာတာေပါ့။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆရာၾကီးက unity ကို "ေပါင္းစည္းမႈ" လို႔ ျပန္ဆိုရန္ ျဖစ္ ေၾကာင္း ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဒါဆို အခ်င္းျဖစ္ပစၥည္းမွာ တရားလို၊ တရားျပိဳင္မ်ား unity of interest or title (အက်ိဳးခံစားမႈ(သို႔)အခြင့္အေရး ေပါင္းစည္းမႈ) ႏွင့္ unity of possession (လက္ရွိျဖစ္ျခင္း ေပါင္းစည္းမႈ) ရွိရင္ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလုိမႈစြဲဆိုရမယ္လို႕ မွတ္ထားရမွာေပါ့ အကို။

TMH ။ ။ ဟုတ္။ က်ေနာ္ေတာ့ အဲဒီလိုပဲမွတ္ထားတယ္။
ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈၾကေတာ့ေရာ။

TMH ။ ။ အဲဒီအမႈမ်ိဳးက အေမြစားတစ္ဦးဦးက အျခားအေမြစားတစ္ဦး သိုမ ဟုတ္ တစ္ဦးထက္ပိုသူမ်ားအေပၚ အေမြေ၀စုကိုရထိုက္ေၾကာင္းႏွင့္ ေသသူအေမြရွင္၏က်န္ရွိခဲ့ေသာပစၥည္းအရပ္ရပ္ကို တရားရံုးက စီမံ ခန္႔ခြဲ၍ အေမြစားမ်ားရထိုက္ေသာအေမြေ၀စုခြဲေ၀ေပးဖို႔ ေတာင္းခံ တာျဖစ္ပါတယ္။
U OHN TIN Vs DAW TIN MYA (၁၉၆၅၊ မတစ၊ စာ -၁၀၄၀) မွာ အေမြပံုစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈဆိုသည္မွာ ေသသူ၏ပစၥည္း အရပ္ရပ္တို႔ကို စီမံခန္႔ခြဲေပးရန္ျဖစ္သည္။ စီမံခန္႔ခြဲေပးရန္ဆိုရာ၌ ေသသူ ပိုင္ဆိုင္ေသာပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ရရန္ရွိေသာပစၥည္း၊ ေၾကြးျမီမ်ား ကိုေကာက္ခံျခင္း၊ ေပးရန္ရွိသည္မ်ားကိုရွင္းလင္းေပးဆပ္ျခင္းထုိသို႕ ရွင္းလင္းျပီးေနာက္ က်န္ပစၥည္းမ်ားကို သက္ဆိုင္ရာ အေမြခံအေမြ စားမ်ားကို ခြဲေ၀ေပးျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုပါတယ္။
မူရင္း အဂၤလိပ္ ဘာသာအတိုင္းဆိုရင္ေတာ့ “Administration means management of the deceased’s estate by the Court on request and consists of ascertainment and presentation of the estate, collection of assets, payment of debts and legacies, acts in respect adverse claims to assets and finally distribution among the heirs." လို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ထားပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ျခားနားခ်က္ကို သိပ္နားမလည္ဘူးအကို။

TMH ။ ။ U OHN TIN Vs DAW TIN MYA (၁၉၆၅၊ မတစ၊ စာ-၁၀၄၀) မွာ ကြယ္လြန္သူ၏အေမြကို အုပ္ထိန္းမႈတြင္ ပစၥည္းခြဲေ၀ျခင္းသည္ ျဖစ္ရပ္တစ္ခုျဖစ္ေသာ္လည္း လိုအပ္ေသာကိစၥ မဟုတ္ေပ။ အေမြ အုပ္ထိန္းမႈတြင္ ပစၥည္းခြဲေ၀ျခင္းပါ၀င္ေနေသာ္လည္း ပစၥည္းခြဲေ၀မႈ တစ္ခုသည္ အေမြအုပ္ထိန္းမႈတစ္ခု မဟုတ္ေၾကာင္း ျခားနားျပပါ တယ္။
မူရင္းအတိုင္းဆိုရင္ "The partition may be an incident but it is not a necessary incident of the administration of the deceased’s estate. A suit for partition is not an administration suit though the latter involves the former."လို႔ဆိုပါတယ္။
ဆိုခ်င္တာက အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈ (အေမြ အုပ္ထိန္းမႈ)မွာ တရားလို၊ တရားျပိဳင္မ်ားၾကား အေမြပံုပစၥည္းကို partition လုပ္ေပးရံု တစ္ခုတည္း မဟုတ္ဘူးဗ်။ အေမြရွင္ေသတဲ့ ေန႔က်န္ခဲ့တဲ့ ပစၥည္းေတြေကာက္ရဦးမယ္။
အေမြရွင္ရဲ႕အေၾကြးေတြ ေပးရဦးမယ္။ ျပီးလို႔ တကယ္က်န္တာမွ အေမြစားေတြကို partition လုပ္ေပးရတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္လည္း ၁၉၆၅၊မတစ၊ စာ-၁၀၄၀ စီရင္ထံုး က Administration ထဲမွာ partition အက်ံဳး၀င္ေသာ္လည္း partition ဆိုတာ administration မဟုတ္ဘူးလို႔ ျခားနားျပသြား တာကိုး။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့။

TMH ။ ။ ဦးတင္လွ ႏွင့္ ေဒၚစိန္ရွင္ (၁၉၇၈၊မတစ၊စာ - ၅၂) မွာေတာ့ ျမန္မာ ဗုဒၶဘာသာအေမြခံအေမြစားမ်ားသည္ အေမြပစၥည္းတြင္ ပူးတြဲ ပိုင္ရွင္မ်ားလည္းမဟုတ္၊ အေမြပစၥည္း၌လည္း ပူးတြဲလက္ရွိ ရပိုင္ခြင့္ လည္းမရွိေသာေၾကာင့္ အေမြခံအေမြစားတစ္ေယာက္သည္ အျခား အေမြခံထံမွ မိမိ၏အေမြေ၀စုကိုရလိုပါမူ အေမြအုပ္ထိန္းမႈစြဲဆုိရ မည္။ ပစၥည္းခြဲေ၀မႈ မစြဲဆိုႏိုင္ေပ"လို႔ထံုးဖြဲ႕ထားပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့။

TMH ။ ။ ျမန္မာဗုဒၶဘာသာ အေမြခံ အေမြစားမ်ားသည္ အေမြပစၥည္းမွာ tenants-in-common(အတူပိုင္သူမ်ား)ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာ ဦးျမက ေတာ့ tenants-in-common ကို “ေ၀စုအေလ်ာက္ဘံုပိုင္ဆုိင္သူ မ်ား”လို႔ ဘာသာျပန္ဆိုမွ ပိုမုိနားလည္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုပါတယ္။ joint tenants(ပူးတြဲပိုင္ဆိုင္သူမ်ား)မဟုတ္ေတာ့ အေမြခြဲဖို႔ဆိုအေမြ ပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈ(အေမြအုပ္ထိန္းမႈ) စြဲမွရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဒါဆို အေမြခံအေမြစားတစ္ေယာက္သည္ အျခားအေမြခံထံမွ မိမိ၏ အေမြေ၀စုကို ရလိုပါမူ Administration ပဲ စြဲနိုင္မယ္။ partition မစြဲႏိုင္ဘူးလို႔ မွတ္ရမွာလားအကို။

TMH ။ ။ အဲဗ်။ အဲဒီလို တရားေသမမွတ္နဲ႕ေလ။ ဒါက ဗုဒၶဘာသာအတြက္ ေျပာတာ။ ဗုဒၶဘာသာမွာေတာင္ ဦးဘန္စြမ္း ႏွင့္ ေဒၚသီ ပါ ၆ (၁၉၆၇၊ မတစ၊ စာ - ၅၂၅) မွာပါတဲ့ အေျခအေနဆို ပစၥည္းခြဲေ၀ ေပးေစလိုမႈစြဲႏိုင္တယ္။ အဲဒီအမႈမွာက အေမြဆိုင္မ်ားက အေမြဆိုင္ ေျမကို ႏွစ္အတန္ၾကာ ပူးတြဲေနထိုင္အသံုးျပဳၾကတဲ့ကိစၥရပ္ ျဖစ္ပါ တယ္။
ေနာက္တစ္ခုက ဟိႏၵဴဘာသာမွာၾကေတာ့ အေမြပစၥည္းကို tenants-in-common (ေ၀စုအေလ်ာက္ဘံုပိုင္ဆုိင္သူမ်ား) အေမြ ဆက္ခံသည့္အေမြစားအေမြခံရွိသလို၊ joint tenants(ပူးတြဲပိုင္ဆိုင္ သူမ်ား) အေမြဆက္ခံသည့္ အေမြစားအေမြခံ ရွိေသးတယ္။ Joint Tenants (ပူးတြဲပိုင္ဆိုင္သူမ်ား)ကို Coparceners လို႔ေခၚတယ္။ ပူးတြဲအေမြဆိုင္ပစၥည္းကို Coparcenary property လုိ႔ေခၚတယ္။ Coparcenary property ဆိုရင္ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈစြဲရမွာ ျဖစ္ ပါတယ္။
အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ အေမြခံအေမြစားမ်ားသည္လည္း အေမြပစၥည္းတြင္ tenants in common ျဖစ္လို႔ အေမြပံုပစၥည္း စီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈ (အေမြအုပ္ထိန္းမႈ) စြဲဆိုရန္ျဖစ္ပါတယ္။
ေသတမ္းစာမေရးဘဲေသဆံုးသြားသည့္ခရစ္ယာန္ဘာသာ ၀င္တစ္ဦး က်န္ရစ္ေသာအေမြပစၥည္းကလည္း အေမြဆက္ခံျခင္း ဥပေဒအရ အစုသတ္မွတ္ထားတာမို႔ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစ လိုမႈ (အေမြအုပ္ထိန္းမႈ) စြဲဆိုရန္ျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဗုဒၶဘာသာလင္မယားက ပစၥည္းခန္းမွာ tenants-in-common ျဖစ္ တယ္။ ဒါေပမယ့္ လင္မယားကြာရွင္းျပီးေနာက္ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစ လိုမႈ(partition)စြဲတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ။

TMH ။ ။ ျမန္မာဗုဒၶဘာသာ လင္မယားၾကက ဘာသာျခားေတြနဲ႕ မတူတာက ပစၥည္းခန္းမွာ သူတို႔က tenants-in-Common ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေပ မယ့္ လင္မယားကြာျပီးေနာက္ ပစၥည္းအေပၚမွာ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစ လိုမႈ (partition) စြဲရတယ္။
ဗုဒၶဘာသာလင္မယားကြာရွင္းေသာအခါမိမိတို႔အိမ္ေထာင္ ၌ျဖစ္ထြန္းခဲ့ေသာပစၥည္းမ်ားကို ခြဲေ၀ေပးရန္တရားစြဲဆိုႏိုင္ျခင္းသည္ ပစၥည္းခြဲေ၀ရန္လိုအပ္သည့္ အက်ိဳးခံစားပိုင္ခြင့္မ်ားေပါင္းစည္းမႈ ႏွင့္ လက္ရွိျဖစ္ျခင္း ေပါင္းစည္းမႈရွိျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္လို႔ ဆရာၾကီးက အမည္ခံ အမည္ငွားႏွင့္ ႏႈတ္ပိတ္ျခင္းဆိုင္ရာဥပေဒ စာအုပ္ စာ - ဂ မွာ ရွင္းျပပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့
++++++++++++++++

TMH ။ ။ partition ႏွင့္ administration ေနာက္ျခားနားခ်က္တစ္ခု ဆက္ေျပာပါ့မယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့။

TMH ။ ။ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈမွာ အမႈသည္မ်ားပိုင္ဆိုင္သည့္ ပစၥည္းအား လံုးပါ၀င္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆိုခ်င္တာက ပစၥည္းအားလံုးကို ထည့္ သြင္း တရားစြဲဆိုရမယ္။ ခ်န္ထားရင္ အမႈရႈံးမွာျဖစ္ပါတယ္။ မျမ ႏွင့္ မျမဲ ( ၁၈၉၇- ၀၁) အထက္ျမန္မာျပည္စီရင္ထံုး ၊အတြဲ ၂ စာ ၂၉၉) အမႈမွာ ၾကည့္ပါ။
မျမ ႏွင့္ မျမဲ အမႈမွာ“a suit for partition cannot be brought unless the whole estate is brought into the division” လို႔ဆိုပါတယ္။
Ma Sim Ti and others v. Saw Maung Pu and others (၁၉၅၂၊ မတစ၊ လႊတ္ေတာ္ ၊ စာ - ၃၄၄) မွာလည္း “The general principle is that a partition suit should embrace all the joint properties belonging to the parties to avoid multiplicity of suits." လို႔ျပဆိုပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈၾကေတာ့ေကာ အကုိ။

TMH ။ ။ အေမြမႈၾကေတာ့ အေမြပံုပစၥည္းအခ်ိဳ႕ကို ခ်န္လွပ္ထားရံုမွ်ျဖင့္ အမႈ ကို ပလပ္ရန္ မဟုတ္ေၾကာင္း သတိခ်ပ္ဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဘာျဖစ္လို႔ ဒီအမႈမ်ိဳးၾကေတာ့ပစၥည္းမစံုတာကို ပယ္မရတာလဲ။
အဆိုလႊာမွာ အေမြခြဲမည့္ပစၥည္းအားလံုး ေဖာ္ျပေလ့ရွိတယ္ မဟုတ္ လား။

TMH ။ ။ ဦးသင္ပါ ၂ ႏွင့္ ေဒၚခ်စ္ပု ( ၁၉၆၂၊မတစ၊စာ ၃၂၉(ရံုးခ်ဳပ္)) မွာ အေမြမႈဆိုတာ ေသသူရဲ႕အေမြစားအေမြခံမ်ားၾကားမွာ စာရင္းရွင္း ေပးေစလိုမႈျဖစ္တာေၾကာင့္ ကြယ္လြန္သူ၏ပစၥည္းမ်ားကို တရားလို တင္သြင္းေသာစာရင္းတြင္အျပည့္အစံုမေဖာ္ျပဘဲထားေၾကာင္း အမႈ သည္တစ္ဦးဦးက စြပ္စြဲသက္ေသထူႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းသို႔ အျပည့္အစံုမတင္ျပသည္ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ တရားလို၏အမႈကို မပယ္ႏို္င္ေၾကာင္း ထံုးဖဲြထားျပီးျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္။ သေဘာေပါက္ျပီ။
++++++++++++++++

TMH ။ ။ ေနာက္ျခားနားခ်က္တစ္ခုက တရားစြဲဆုိရန္အေၾကာင္း။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့

TMH ။ ။ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈတြင္ေပၚေပါက္ေသာ တရားစြဲဆိုရန္ အခ်င္္း ျဖစ္အေၾကာင္းအရာသည္ ထပ္တလဲလဲ ေပၚေပါက္သည္ျဖစ္၍ ပစၥည္းခြဲမေပးသေရႊ႕ကာလပတ္လံုးတရားစြဲဆိုရန္ ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် အေၾကာင္း ေပၚေပါက္ေနမည္သာျဖစ္သည္ဟု မရွမ္းပါ (၅) ႏွင့္ ဦးသန္းျမင့္ (၁၉၉၀၊ မတစ၊ စာ- ၈၈) တြင္လမ္းညႊန္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ အေမြမႈၾကေတာ့ေကာ အကို

TMH ။ ။ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလုိမႈမွာ တရားစြဲဆိုရန္အေၾကာင္းက အေမြရွင္ကြယ္လြန္သည့္အခါကစျပီး ေပၚေပါက္ပါတယ္။
ဦးခင္ေမာင္ေအး (ကြယ္လြန္သူ ေဒၚခင္သန္းလြင္၏ တရား၀င္ကိုယ္စားလွယ္) ႏွင့္ ေဒၚ၀င္းျမင့္ (ကြယ္လြန္သူ ဦးေက်ာ္စိုး ၏ တရား၀င္ကိုယ္စားလွယ္) ပါ၃ (၂၀၁၄ ၊ မတစ၊ စာ - ၅၆(၇၀)) တြင္
"အေမြခြဲေ၀ေပးရန္ေတာင္းဆိုႏိုင္သည့္အေၾကာင္းသည္ အေမြ ရွင္ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္စတင္ေပၚေပါက္သည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အေမြ ပံုစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလုိမႈကို အေမြဆိုင္တစ္ဦးကတရားလိုျပဳလုပ္၍ စြဲဆို ရာ၌ တရားစြဲဆိုရန္အေၾကာင္းေပၚေပါက္သည့္ေန႕ကို အေမြရွင္ ေသဆံုးသည့္ေန႔အျဖစ္ အဆိုလႊာ၌ ေဖာ္ျပတရားစြဲဆိုရသည္။ " ဟု ညႊန္ျပပါတယ္။
ထုိျပင္ ယင္းစီရင္ထံုးမွာပဲ တရားျပိဳင္တစ္ဦးက အေမြေ၀စု ေတာင္းခံႏိုင္ခြင့္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ထပ္မံညႊန္ုျပပါတယ္။
"တရားရံုးက ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳ၍ အေမြပံုစီမံခန္႔ခြဲေသာ အမႈ၌ တရားျပိဳင္တစ္ဦးက အေမြေ၀စုေတာင္းဆိုခြင့္မွာမူ တရားလို အား အေမြေ၀စုသတ္မွတ္ေပးေသာ ပဏာမဒီကရီအေပၚ အေျခခံ ကာေတာင္းဆိုရျခင္းျဖစ္သည္မွာ နည္းဥပေဒ ၁၃(၂)ပါ ျပဌာန္းခ်က္ မ်ားအရ ျမင္သာသည္။"
++++++++++++++++

TMH ။ ။ ေနာက္တစ္ခုက ပဏာမဒီကရီ။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့။

TMH ။ ။ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈမွာ အမိန္႔ ၂၀၊ နည္း ၁၈(၂)ပါ ျပဌာန္းခ်က္ အရစာရင္းေကာက္ဖို႔ျပဌာန္းခ်က္မရွိလို႔ ပဏာမဒီကရီမွာ ခြဲေ၀ရ မည့္ပစၥည္းကို အတိအလင္းေဖာ္ျပျပီး ပဏာမဒီကရီခ်မွတ္ရမွာျဖစ္ ပါတယ္။ ေဒၚသန္းသန္းေဆြ ႏွင့္ ဦးေရာင္းတင္ (၂၀၁၄ ၊ မတစ၊ စာ- ၁၇၆) မွာၾကည့္ပါ။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့

TMH ။ ။ ဥပမာ လင္မယားႏွစ္ဦးပိုင္ပစၥည္းဆိုပါေတာ့ဗ်ာ။ လင္မယား ႏွစ္ဦး ပိုင္ပစၥည္းေတြ ဘာေတြက်န္တယ္။ က်န္တဲ့ပစၥည္းေတြထဲမွာေတာ့ ဘယ္ပစၥည္းကေတာ့ျဖင့္ လက္ထက္ပြား၊ ဘယ္ပစၥည္းေတာ့ျဖင့္ အေမြရလက္ထက္ပြား၊ ဘယ္ပစၥည္းကေတာ့ျဖင့္ ႏွစ္ပါးစံု ျဖစ္တယ္ ဆုိတာ ပဏာဒီကရီမွာ အတိအလင္းေဖာ္ျပရမွာျဖစ္ပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ လက္ထပ္ပြားျဖစ္လို႔ ဒီပစၥည္းမွာ တရားလိုက ဘယ္ႏွစ္ပံု၊ အေမြရလက္ထက္ပြားပစၥည္းျဖစ္တဲ့ ဘယ္ပစၥည္းမွာ တရားလိုက ဘယ္ႏွစ္ပံု၊ ႏွစ္ပါးစံုပစၥည္းျဖစ္တဲ့ ဘယ္ပစၥည္းမွာ တရားလိုက ဘယ္ႏွစ္ပံုစသည္ျဖင့္ အတိအလင္းကို ပဏာမဒီကရီ မွာ ေဖာ္ျပအမိန္႔ခ်ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈၾကေတာ့ေကာ အကို။

TMH ။ ။ အေမြစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈတြင္ ပဏာမဒီကရီဟူသည္မွာ အမွန္စင္ စစ္အေမြပံုကိုစီမံခန္႔ခြဲေစရန္ခ်မွတ္သည့္ ဒီကရီအမ်ိဳးအစားျဖစ္သည္ ဟု ဦးခင္ေမာင္ေအး ( ကြယ္လြန္သူ ေဒၚခင္သန္းလြင္၏ တရား၀င္ ကိုယ္စားလွယ္) ႏွင့္ ေဒၚ၀င္းျမင့္ (ကြယ္လြန္သူ ဦးေက်ာ္စိုး၏ တရား၀င္ကိုယ္စားလွယ္) ပါ၃ (၂၀၁၄ ၊ မတစ၊ စာ -၅၆(၇၀))တြင္ ျပဆိုပါတယ္။
U AH YAUNG Vs MA KAR KYU HMWE (၁၉၆၄၊ မတစ၊ ၁၁၄) အမႈမွာ “at the stage of the preliminary decree, it is only necessary to consider whether the deceased left any estate. The trial Court should not decide at this stage what constitutes the estate to be administered.”လို႔ ထံုးဖြဲ႕ ထားပါတယ္။
ေဒၚတင္တင္၀င္း ႏွင့္ ေဒၚသန္းၾကည္ပါ ၃ (၁၉၈၄၊ မတစ၊ ၁၄၈) အမႈမွာလည္း “အေမြမႈတြင္ ပဏာမဒီကရီမခ်မွတ္မီ တရားလို သည္ အေမြဆိုင္တစ္ဦး ဟုတ္ မဟုတ္၊ စီမံခန႔္ခြဲရန္ပစၥည္း ရွိ မရွိ၊ ရွိလွ်င္ တရားလိုသည္ အေမြပစၥည္းမ်ားတြင္ ေ၀စုမည္မွ်ရထိုက္ သည္ကိုသာ စိစစ္ဆံုးျဖတ္ရန္လိုသည္။ အေမြပစၥည္းမ်ား စာရင္း ေကာက္ယူရန္ကိစၥကို ပဏာမဒီကရီခ်မွတ္ျပီးမွ ေဆာင္ရြက္ရန္ျဖစ္
ေပသည္။” ဟု ထံုးဖြဲ႕ထားပါတယ္။

ပဏာမဒီကရီအဆင့္မွာ တရားလိုသည္အေမြဆိုင္ ဟုတ္ မဟုတ္ အေမြပစၥည္းက်န္မက်န္ ပထမစိစစ္ရတယ္။ တရားလိုသည္ အေမြဆိုင္လည္း ဟုတ္တယ္ စီမံခန္႔ခြဲရန္ အေမြပစၥည္းလည္းက်န္ တယ္ဆိုရင္ အေမြပံုပစၥည္းမ်ား၏ ဘယ္ႏွစ္ပံုရထုိက္ေၾကာင္း ဆက္ လက္ဆံုးျဖတ္ျပီး အမိန္႔ ၂၀၊ နည္း ၁၃(၁)အရ ကြယ္လြန္သူ က်န္ ရစ္ေသာပစၥည္းမ်ားစာရင္းကို ေကာက္ယူေစရန္အမိန္႔ခ်ရမွာ ျဖစ္ပါ တယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ သေဘာေပါက္ျပီ။ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈမွာ ပဏာမဒီကရီမွာ ခြဲေ၀ ေပးရမည့္ပစၥည္းကို အတိအလင္းေဖာ္ျပဖို႔လိုတယ္။ အေမြပံုပစၥည္း စီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈမွာေတာ့ ပဏာမဒီကရီမွာ ေသသူက်န္ရစ္သည့္ အေမြပစၥည္းဘာေတြဆိုတာ အတိအလင္း ဆံုးျဖတ္ရန္ မလိုဘူး။ အေမြပစၥည္းဘာေတြက်န္တယ္ဆိုတာကို အမိန္႔ ၂၀၊ နည္း ၁၃(၁) အရ စာရင္းေကာက္ေစရမွာ။ ဟုတ္တယ္ မဟုတ္လား အကို။

TMH ။ ။ ဟုတ္ပါတယ္။ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလိုမႈမွာ ပဏာမဒီကရီက အထက္ ကေျပာသလို ပစၥည္းေတြေဖာ္ျပေရးရတာဆိုေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ သိပ္မခက္လွပါဘူး။ အေမြပံုပစၥည္း စီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈၾကေတာ့ ပဏာမဒီကရီကို တရားမက်င့္ထံုးဥပေဒ ေနာက္ဆက္တြဲ ဃ၊ အမွတ္ ၁၅ ပံုစံ ၀င္ေအာင္ေရးဖို႕လိုအပ္ေတာ့ ပဏာမဒီကရီကို စနစ္တက်ႏွင့္ က်စ္က်စ္လစ္လစ္ေရးဖို႕ၾက အေတာ္လက္၀င္တယ္။ အလ်ဥ္းသင့္လို႕ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈ ပဏာမဒီကရီ ေရးပံုေလးေျပာျပခ်င္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္ကဲ့။

TMH ။ ။ ဆရာ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္ ေရးျပခဲ့သည့္ ပဏာမဒီကရီ ျဖစ္ပါ တယ္။ DAW KHIN KHIN KYWE Vs DAW TIN TIN KYWE (၁၉၆၄ မတစ (C.C) ၅၉၉(၆၀၆)) မွာ ပါရွိတယ္။ ဆရာဦးျမ တရားေရး၀န္ထမ္းအရည္ေသြးျမင့္သင္တန္းပို႔ခ်ခ်က္မ်ား ၊ စာ ၂၀၅ မွာ ဘာသာျပန္ျပထားတာေလးကိုပဲ ေဖာ္ျပပါရေစ။
" ဆရာၾကြယ္၏အေမြကို စီမံခန္႔ခြဲေစရန္ ဒီကရီ ခ်မွတ္ လိုက္သည္။ တရားလို ေဒၚတင္ၾကြယ္ေ၀စုကို အေမြပံု၏ ၈ ပံု ၁ ပံု သတ္မွတ္သည္။ ဆရာၾကြယ္ေသသည့္ေန႔တြင္ တည္ရွိေသာ အေမြပံုပစၥည္းမ်ားကို ေကာ္မရွင္နာက စာရင္းေကာက္ယူေစရမည္။ ထို႔အျပင္ တရားလိုသည္ အမႈတြင္ အခ်ိဳးက် တရားစရိတ္မ်ား ရရွိေစရမည္။"
ဒီအမႈမွာ အခ်ိဳးက်တရားစရိတ္ရေစဆိုတာ ေဒၚတင္ၾကြယ္ သည္ အေမြပံု ၄ ပံု ၁ ပံု ေတာင္းပါတယ္။ ေဒါက္တာ ေမာင္ေမာင္ က ၈ ပံု ၁ ပံုပဲ ရထုိက္တယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တဲ့အတြက္ တရားစရိတ္ အခ်ိဳးက်ရေစလို႔ ေဖာ္ျပတာျဖစ္ပါတယ္။
++++++++++++++++

TMH ။ ။ ေနာက္ျခားနားခ်က္တစ္ခုက
ပဏာမဒီကရီခ်မွတ္ျပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ေကာ္မရွင္နာ ေဆာင္ရြက္ရန္အပိုင္း။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ဟုတ္

TMH ။ ။ အေမြပံုပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲေပးေစလိုမႈမွာ ေကာ္မရွင္နာက ေဆာင္ရြက္ ရန္ ၂ ပိုင္း ရွိတယ္။ ပထမပိုင္းက ပဏာမဒီကရီႏွင့္အညီ စာရင္း ေကာက္ဖို႔။ အမိန္႔ - ၂၆၊ နည္း ၉၊ ၁၁ အရ ပစၥည္းစာရင္း အရင္ ေကာက္ေပးဖို႔ ခန္႔ရတယ္။ ျပီးမွ အမိန္႔ ၂၆၊ နည္း ၁၃ အရ ပစၥည္းခြဲေပးဖို႔ ေကာ္မရွင္နာခန္႔မွာျဖစ္တယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလုိမႈၾကေတာ့ေကာ။

TMH ။ ။ ပစၥည္းခြဲေ၀ေပးေစလုိမႈၾကေတာ့ ပဏာမဒီကရီမွာ ခြဲေ၀ေပးရမည့္ ပစၥည္းစာရင္းအတိအလင္းပါျပီးသားဆိုေတာ့ ပစၥည္းစာရင္းေကာက္ ေပးဖို႔ေကာ္မရွင္နာခန္႔ဖို႔ မလိုဘူး။ အမိန္႔ ၂၆၊ နည္း ၁၃ အရ ပစၥည္းခြဲေပးဖို႔ေကာ္မရွင္နာ တန္းခန္႔ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္မ်ိဳး ။ ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္အကို။


ေလးစားစြာျဖင့္

TUN  MYO  HTAY