မြန်မာနိုင်ငံစီရင်ထုံးများကို လေ့လာတင်ပြခြင်း။

မြန်မာနိုင်ငံစီရင်ထုံးများကို လေ့လာတင်ပြခြင်း။

အစိုးရမှ ထုတ်ဝေခဲ့သောစီရင်ထုံးများ။ ------------------------------------------------------------------------

၁။ ရွေးချယ်ထားသောစီရင်ချက်များ Selected Judgements (S.J)
ကာလ - ၁၈၇၂ မှ ၁၈၉၂
အတွဲ - မရှိ။
မှတ်ချက် - အောက်မြန်မာပြည်ကို အင်္ဂလိပ်များ သိမ်းယူပြီးနောက် ထုတ်ဝေခဲ့သော စီရင်ထုံး ဖြစ်သည်။

-----

၂။ ပုံနှိပ်ထားသောစီရင်ချက်များ Printed Judgements (P.J)
ကာလ - ၁၈၉၃ မှ ၁၉၀၀
အတွဲ - -
မှတ်ချက် - အောက်မြန်မာပြည် စီရင်ထုံးများဖြစ် သည်။ တရားဌာန မင်းကြီးရုံးနှင့်အထူး ခုံရုံးတို့ကချမှတ်သော စီရင်ချက်များကိုထုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

---

၃။ အောက်မြန်မာပြည်စီရင်ထုံးများ Lower Burma Rulings(L.B.R)
ကာလ - ၁၉၀၀ မှ ၁၉၂၂
အတွဲ - (၁၁)တွဲ
မှတ်ချက် - ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင်အောက်မြန်မာပြည်၌ တရားရုံးချုပ်(Chief Court) ကိုတည်ထောင် ပြီးနောက် ထုတ်ဝေသော စီရင်ထုံးများဖြစ်သည်။

----

၄။ အထက်မြန်မာပြည်စီရင်ထုံးများ Upper Burma Rulings(U.B.R)
ကာလ - ၁၈၉၂ မှ ၁၉၂၂

အတွဲ - အတွဲ ( ၄ ) တွဲ

- မူလက ပြစ်မှုဆိုင်ရာအမှုများအား အတွဲ(၁)အဖြစ်လည်းကောင်း၊

- တရားမမှုများအား အတွဲ(၂) အဖြစ်လည်း ကောင်း (၄)နှစ် တစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေသည်။

- နောက်ပိုင်းတွင် ပြစ်မှု နှင့် တရားမ ပေါင်းစည်းပြီး အတွဲ(၃) နှင့် အတွဲ (၄)အဖြစ် (၂)နှစ် တစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

အတွဲ-(၁)
ပြစ်မှု(၇)အုပ်
(၁၈၉၂-၁၈၉၆)၊(၁၈၉၇-၁၉၀၁)၊(၁၉၀၂-၁၉၀၃) (၁၉၀၄-၁၉၀၆)၊(၁၉၀၇-၁၉၀၉)၊(၁၉၁၀-၁၉၁၃) (၁၉၁၄-၁၉၁၆)

အတွဲ-(၂)
တရားမ (၇)အုပ်
(၁၈၉၂-၁၈၉၆)၊(၁၈၉၇-၁၉၀၁)၊(၁၉၀၂-၁၉၀၃) (၁၉၀၄-၁၉၀၆)၊(၁၉၀၇-၁၉၀၉)၊(၁၉၁၀-၁၉၁၃) (၁၉၁၄-၁၉၁၆)

အတွဲ-(၃)
(ပြစ်မှု+တရားမ) (၁၉၁၇-၁၉၂၀)

အတွဲ-(၄)
(ပြစ်မှု+တရားမ) (၁၉၂၁-၁၉၂၂)

မှတ်ချက် - အထက်မြန်မာပြည်ကို အင်္ဂလိပ်များ သိမ်းယူပြီးနောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေခဲ့သော စီရင်ထုံးများ ဖြစ်သည်။

-----

၅။ အိန္ဒိယပြည်စီရင်ထုံးများ(ရန်ကုန်)Indian Law Reports,Rangoon Series(I.L.R,Ran)
ကာလ - ၁၉၂၃ မှ ၁၉၃၇

အတွဲ - အတွဲ ( ၁၄ ) တွဲ
(၁၉၂၃ကာလအတွက်မှစ၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ် မတ်လအထိ နှစ်စဉ် အတွဲ လိုက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၂၃မှ (၁၉၃၆-၃၇) အထိ အတွဲ(၁၄)တွဲ ဖြစ်သည်။)

မှတ်ချက် - ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် တရားလွှတ်တော် (High Court) ကိုတည်ထောင်ပြီး အန္ဒိယပြည်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် မှ ခွဲမထွက်မီအချိန်အထိ စီရင်ထုံး များဖြစ်သည်။

----

၆။ ရန်ကုန်စီရင်ထုံးများ Rangoon Law Reports (R.L.R)
ကာလ - ၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၇
အတွဲ - မရှိ။ ခုနှစ်ကို ဖော်ပြပြီး နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။

(၁၉၄၃ မှ ၁၉၄၅ အထိ စစ်အတွင်း ကာလ ဖြစ်၍စီရင်ထုံး ထုတ်ဝေခြင်း မရှိပါ။)

မှတ်ချက် - ၁၉၃၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယပြည်၏ပြည်နယ် တစ်ခုအဖြစ်မှ ခွဲထွက်ပြီးနောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေသော မြန်မာပြည်စီရင်ထုံး များ ဖြစ်သည်။

----

၇။ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံးများ Burma Law Reports(B.L.R)
ကာလ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၁
အတွဲ - မရှိပါ။ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။

- ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် တရားလွှတ်တော် ချုပ် နှင့် တရားလွှတ်တော်စီရင်ထုံး များ ပေါင်း၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
- ၁၉၄၉ မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်အထိ တရား လွှတ်တော်ချုပ် စီရင်ထုံး နှင့် တရား လွှတ်တော်စီရင်ထုံးဟူ၍ သီးခြားခွဲ၍ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

မှတ်ချက် - မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပြည်ထောင်စု တရားစီရင်ရေးဥပဒေအရ တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် တရား လွှတ်တော်ကို တည်ထောင်ပြီး နောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေသောစီရင်ထုံး များဖြစ်သည်။

-----

၈။ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံးများ ။ ----------------
ကာလ - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၃
အတွဲ - မရှိပါ။ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။

(၁၉၆၂ခုနှစ်စီရင်ထုံးတွင် တရားလွှတ် တော်ချုပ်၊ တရားလွှတ်တော် နှင့် တရားရုံးချုပ် စီရင်ထုံးများ ပေါင်း စည်း ၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။)

မှတ်ချက်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးချုပ်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေခဲ့သောစီရင်ထုံးဖြစ်သည်။

----

၉။ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံးများ။ ------------------
ကာလ - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၇
အတွဲ - မရှိပါ။ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။
မှတ်ချက်- ၁၉၇၄ခုနှစ် ပြည်သူ့တရားသူကြီးအဖွဲ့ ဥပဒေကိုပြဌာန်း၍ “ဗဟိုတရားရုံး” ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်း စီၤရင် ထုံးများဖြစ်သည်။

---

၁၀။ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံးများ။
ကာလ - ၁၉၈၈ မှ ၁၉၉၉
အတွဲ - မရှိပါ။ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။
မှတ်ချက် - ၁၉၈၈ ခုနှစ် တရားစီရင်ရေးဥပဒေ ကိုပြဌာန်း၍ “တရားရုံးချုပ်” ကိုတည် ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်း စီရင်ထုံးများ ဖြစ်သည်။

----

၁၁၊ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံးများ။
ကာလ - ၂၀၀၀ မှ ၂၀၁၀
အတွဲ - မရှိပါ။ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။
မှတ်ချက် - ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် တရားစီရင်ရေးဥပဒေ ကိုပြဌာန်းပြီးနောက်ပိုင်းထုတ်ဝေသော စီရင်ထုံးများဖြစ်သည်။

----

၁၂၊ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံးများ။
ကာလ - ၂၀၁၁ မှ ယနေ့အထိ

အတွဲ - မရှိပါ။ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။

မှတ်ချက် -၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေအရ “ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်” ကို တည် ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်း စီရင်ထုံးများဖြစ်သည်။

----

ပုဂ္ဂလိကမှ ထုတ်ဝေခဲ့သောစီရင်ထုံးများ။ --------------------------------------------------------------------
လက်လှမ်းမှီသမျှကိုတင်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။

၁။ Agabeg’s Burma Law Reports
ကာလ - ၁၈၉၅ မှ ၁၉၀၈
အတွဲ - အတွဲ(၁၄)တွဲ
မှတ်ချက် - Agabeg အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ကစုစည်းထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၂။ Burma Law Times(B.L.T)
ကာလ - ၁၉၀၇ မှ ၁၉၂၀
အတွဲ - အတွဲ(၁၃)တွဲ

၃။ Burma Law Journal (B.L.J)
ကာလ - ၁၉၂၁ မှ ၁၉၂၇
အတွဲ - အတွဲ(၆)တွဲ

၄။ All Indian Repoter,Rangoon (A.I.R . Ran)
ကာလ - ၁၉၂၂ မှ ၁၉၄၁
အတွဲ - မရှိပါ။ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။

---

စီရင်ထုံးဒိုင်ဂျက်(Digest)များ ။
--------------------------------------

စီရင်ထုံးများလေ့လာရာတွင် လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာစီရင်ထုံးရှာဖွေရာတွင် လည်းကောင်း စီရင်ထုံး ဒိုင်ဂျက်များသည် များသောအားဖြင့် စီရင်ထုံးခေါင်းကြီး မှတ်စု(Headnote)များကို အကြောင်းအရာတူစုစည်း ထားသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ
ဥပဒေသ၏ ဆိုလိုရင်းကို အလွယ်တကူသိရှိနိုင်ပါသည်။

၁၈၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၂ကာလ အတွင်း ချမှတ်သောစီရင်ထုံးများကို တရားသူကြီး ဒန်ကလေး(Dunkley)ပြုစုသော ဒန်းကလေး၏တရားစီရင် ထုံးပေါင်းချုပ် အတွဲ(၁)တွင် လည်းကောင်း၊

၁၉၂၃ မှ ၁၉၃၇ (ရန်ကုန်စီရင်ထုံး အတွဲ ၁၄ အထိ) ကာလအတွင်း စီရင်ထုံးများကို ဒန်းကလေး၏တရားစီရင်ထုံးပေါင်းချုပ် အတွဲ(၂)တွင်လည်းကောင်း၊

၁၉၃၇မှ ၁၉၅၅ ကာလအတွင်း စီရင်ထုံးများကို ဦးဘိုးသာရေးသားပြုစုသော စီရင်ထုံးပေါင်းချုပ်တွင်လည်းကောင်း၊

၁၉၅၆ မှ ၁၉၇၆ ကာလအတွင်း စီရင်ထုံးများကို တရားသူကြီး ဦးသိန်းဟန်၏ စီရင်ထုံးပေါင်းချုပ်(တရားမ နှင့် ပြစ်မှု) တွင် လည်းကောင်း အကြောင်းအရာအလိုက် အက္ခရာစဉ်ပြုစုထားသဖြင့် စီရင်ထုံးရှာဖွေရာတွင် အလွယ်တကူရှာဖွေ နိုင်ပါသည်။

တရားရုံးများလက်စွဲ (၁၉၇၉) နောက်ဆက်တွဲ - ၆ တွင် “စံအဖြစ်ထားရှိရ မည့်စာအုပ်စာရင်များ” စီရင် ထုံးများစာရင်းတွင်လည်း ဒန်းကလေး၏ စီရင်ထုံး
ပေါင်းချုပ် အတွဲ(၁) နှင့် အတွဲ(၂) နှင့် ဦးဘိုးသာ၏ စီရင်ထုံး ပေါင်းချုပ်ကို “စံ” အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။

နောက်ပိုင်းကာလများတွင် စီရင်ထုံးဒိုင်ဂျက်များကို ဥပဒေပညာရှင်များစွာက အမြောက်အမြားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်ကိုလေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။

(အထက်ပါမှတ်စုများသည် ကျနော့်၏ မှတ်စုများသာဖြစ်ပါသည်။ မှားယွင်းမှုများ ရှိလျှင် ဝေဖန်ထောက်ပြပေးပါခင်ဗျာ။ ဆရာ/ ဆရာမတို့၏comment များကိုမျှော်လင့်လျက်။)

သူငယ်ချင်း ဦးထွန်းမျိုးဌေး ၏ ပို့စ် ဖြစ်ပါသည်။  များစွာ ဗဟုသုတ တိုးပွားလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။

ျမန္မာႏိုင္ငံစီရင္ထံုးမ်ားကို ေလ့လာတင္ျပျခင္း။

အစိုးရမွ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာစီရင္ထံုးမ်ား။ ------------------------------------------------------------------------

၁။ ေရြးခ်ယ္ထားေသာစီရင္ခ်က္မ်ား Selected Judgements (S.J)
ကာလ - ၁၈၇၂ မွ ၁၈၉၂
အတြဲ - မရွိ။
မွတ္ခ်က္ - ေအာက္ျမန္မာျပည္ကို အဂၤလိပ္မ်ား သိမ္းယူၿပီးေနာက္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ စီရင္ထံုး ျဖစ္သည္။

-----

၂။ ပုံႏွိပ္ထားေသာစီရင္ခ်က္မ်ား Printed Judgements (P.J)
ကာလ - ၁၈၉၃ မွ ၁၉၀၀
အတြဲ - -
မွတ္ခ်က္ - ေအာက္ျမန္မာျပည္ စီရင္ထံုးမ်ားျဖစ္ သည္။ တရားဌာန မင္းႀကီးရံုးႏွင့္အထူး ခံုရံုးတို႔ကခ်မွတ္ေသာ စီရင္ခ်က္မ်ားကိုထံုးျပဳထားျခင္း ျဖစ္သည္။

---

၃။ ေအာက္ျမန္မာျပည္စီရင္ထံုးမ်ား Lower Burma Rulings(L.B.R)
ကာလ - ၁၉၀၀ မွ ၁၉၂၂
အတြဲ - (၁၁)တြဲ
မွတ္ခ်က္ - ၁၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ေအာက္ျမန္မာျပည္၌ တရားရံုးခ်ဳပ္(Chief Court) ကိုတည္ေထာင္ ၿပီးေနာက္ ထုတ္ေ၀ေသာ စီရင္ထံုးမ်ားျဖစ္သည္။

----

၄။ အထက္ျမန္မာျပည္စီရင္ထံုးမ်ား Upper Burma Rulings(U.B.R)
ကာလ - ၁၈၉၂ မွ ၁၉၂၂

အတြဲ - အတြဲ ( ၄ ) တြဲ

- မူလက ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈမ်ားအား အတြဲ(၁)အျဖစ္လည္းေကာင္း၊

- တရားမမႈမ်ားအား အတြဲ(၂) အျဖစ္လည္း ေကာင္း (၄)ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ ထုတ္ေ၀သည္။

- ေနာက္ပိုင္းတြင္ ျပစ္မႈ ႏွင့္ တရားမ ေပါင္းစည္းၿပီး အတြဲ(၃) ႏွင့္ အတြဲ (၄)အျဖစ္ (၂)ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။

အတြဲ-(၁)
ျပစ္မႈ(၇)အုပ္
(၁၈၉၂-၁၈၉၆)၊(၁၈၉၇-၁၉၀၁)၊(၁၉၀၂-၁၉၀၃) (၁၉၀၄-၁၉၀၆)၊(၁၉၀၇-၁၉၀၉)၊(၁၉၁၀-၁၉၁၃) (၁၉၁၄-၁၉၁၆)

အတြဲ-(၂)
တရားမ (၇)အုပ္
(၁၈၉၂-၁၈၉၆)၊(၁၈၉၇-၁၉၀၁)၊(၁၉၀၂-၁၉၀၃) (၁၉၀၄-၁၉၀၆)၊(၁၉၀၇-၁၉၀၉)၊(၁၉၁၀-၁၉၁၃) (၁၉၁၄-၁၉၁၆)

အတြဲ-(၃)
(ျပစ္မႈ+တရားမ) (၁၉၁၇-၁၉၂၀)

အတြဲ-(၄)
(ျပစ္မႈ+တရားမ) (၁၉၂၁-၁၉၂၂)

မွတ္ခ်က္ - အထက္ျမန္မာျပည္ကို အဂၤလိပ္မ်ား သိမ္းယူၿပီးေနာက္ပိုင္း ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ စီရင္ထံုးမ်ား ျဖစ္သည္။

-----

၅။ အိႏၵိယျပည္စီရင္ထံုးမ်ား(ရန္ကုန္)Indian Law Reports,Rangoon Series(I.L.R,Ran)
ကာလ - ၁၉၂၃ မွ ၁၉၃၇

အတြဲ - အတြဲ ( ၁၄ ) တြဲ
(၁၉၂၃ကာလအတြက္မွစ၍ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္ မတ္လအထိ ႏွစ္စဥ္ အတြဲ လိုက္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။
၁၉၂၃မွ (၁၉၃၆-၃၇) အထိ အတြဲ(၁၄)တြဲ ျဖစ္သည္။)

မွတ္ခ်က္ - ၁၉၂၂ ခုႏွစ္တြင္ တရားလႊတ္ေတာ္ (High Court) ကိုတည္ေထာင္ၿပီး အႏၵိယျပည္၏ ျပည္နယ္တစ္ခုအျဖစ္ မွ ခြဲမထြက္မီအခ်ိန္အထိ စီရင္ထံုး မ်ားျဖစ္သည္။

----

၆။ ရန္ကုန္စီရင္ထံုးမ်ား Rangoon Law Reports (R.L.R)
ကာလ - ၁၉၃၇ မွ ၁၉၄၇
အတြဲ - မရွိ။ ခုႏွစ္ကို ေဖာ္ျပၿပီး ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။

(၁၉၄၃ မွ ၁၉၄၅ အထိ စစ္အတြင္း ကာလ ျဖစ္၍စီရင္ထံုး ထုတ္ေ၀ျခင္း မရွိပါ။)

မွတ္ခ်က္ - ၁၉၃၇ ခုႏွစ္ အိႏၵိယျပည္၏ျပည္နယ္ တစ္ခုအျဖစ္မွ ခြဲထြက္ၿပီးေနာက္ပိုင္း ထုတ္ေ၀ေသာ ျမန္မာျပည္စီရင္ထံုး မ်ား ျဖစ္သည္။

----

၇။ ျမန္မာႏိုင္ငံတရားစီရင္ထံုးမ်ား Burma Law Reports(B.L.R)
ကာလ - ၁၉၄၈ မွ ၁၉၆၁
အတြဲ - မရွိပါ။ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။

- ၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ တရားလႊတ္ေတာ္ ခ်ဳပ္ ႏွင့္ တရားလႊတ္ေတာ္စီရင္ထံုး မ်ား ေပါင္း၍ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။
- ၁၉၄၉ မွ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္အထိ တရား လႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ စီရင္ထံုး ႏွင့္ တရား လႊတ္ေတာ္စီရင္ထံုးဟူ၍ သီးျခားခြဲ၍ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။

မွတ္ခ်က္ - ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ ျပည္ေထာင္စု တရားစီရင္ေရးဥပေဒအရ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ႏွင့္ တရား လႊတ္ေတာ္ကို တည္ေထာင္ၿပီး ေနာက္ပိုင္း ထုတ္ေ၀ေသာစီရင္ထံုး မ်ားျဖစ္သည္။

-----

၈။ ျမန္မာႏိုင္ငံတရားစီရင္ထံုးမ်ား ။ ----------------
ကာလ - ၁၉၆၂ မွ ၁၉၇၃
အတြဲ - မရွိပါ။ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။

(၁၉၆၂ခုႏွစ္စီရင္ထံုးတြင္ တရားလႊတ္ ေတာ္ခ်ဳပ္၊ တရားလႊတ္ေတာ္ ႏွင့္ တရားရံုးခ်ဳပ္ စီရင္ထံုးမ်ား ေပါင္း စည္း ၍ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။)

မွတ္ခ်က္။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္တြင္ တရားရံုးခ်ဳပ္ကို တည္ေထာင္ၿပီးေနာက္ပိုင္း ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာစီရင္ထုံးျဖစ္သည္။

----

၉။ ျမန္မာႏိုင္ငံတရားစီရင္ထံုးမ်ား။ ------------------
ကာလ - ၁၉၇၄ မွ ၁၉၈၇
အတြဲ - မရွိပါ။ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။
မွတ္ခ်က္- ၁၉၇၄ခုႏွစ္ ျပည္သူ႔တရားသူႀကီးအဖြဲ႔ ဥပေဒကိုျပဌာန္း၍ “ဗဟိုတရားရံုး” ကို တည္ေထာင္ၿပီးေနာက္ပိုင္း စီၤရင္ ထံုးမ်ားျဖစ္သည္။

---

၁၀။ ျမန္မာႏိုင္ငံတရားစီရင္ထံုးမ်ား။
ကာလ - ၁၉၈၈ မွ ၁၉၉၉
အတြဲ - မရွိပါ။ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။
မွတ္ခ်က္ - ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ တရားစီရင္ေရးဥပေဒ ကိုျပဌာန္း၍ “တရားရံုးခ်ဳပ္” ကိုတည္ ေထာင္ၿပီးေနာက္ပိုင္း စီရင္ထံုးမ်ား ျဖစ္သည္။

----

၁၁၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတရားစီရင္ထံုးမ်ား။
ကာလ - ၂၀၀၀ မွ ၂၀၁၀
အတြဲ - မရွိပါ။ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။
မွတ္ခ်က္ - ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ တရားစီရင္ေရးဥပေဒ ကိုျပဌာန္းၿပီးေနာက္ပိုင္းထုတ္ေ၀ေသာ စီရင္ထံုးမ်ားျဖစ္သည္။

----

၁၂၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတရားစီရင္ထံုးမ်ား။
ကာလ - ၂၀၁၁ မွ ယေန႔အထိ

အတြဲ - မရွိပါ။ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။

မွတ္ခ်က္ -၂၀၁၀ျပည့္ႏွစ္ ျပည္ေထာင္စုတရားစီရင္ေရးဥပေဒအရ “ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္” ကို တည္ ေထာင္ၿပီးေနာက္ပိုင္း စီရင္ထံုးမ်ားျဖစ္သည္။

----

ပုဂၢလိကမွ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာစီရင္ထံုးမ်ား။ --------------------------------------------------------------------
လက္လွမ္းမွီသမွ်ကိုတင္ျပျခင္းျဖစ္္ပါသည္။

၁။ Agabeg’s Burma Law Reports
ကာလ - ၁၈၉၅ မွ ၁၉၀၈
အတြဲ - အတြဲ(၁၄)တြဲ
မွတ္ခ်က္ - Agabeg အမည္ရွိ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦး ကစုစည္းထုတ္ေ၀ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

၂။ Burma Law Times(B.L.T)
ကာလ - ၁၉၀၇ မွ ၁၉၂၀
အတြဲ - အတြဲ(၁၃)တြဲ

၃။ Burma Law Journal (B.L.J)
ကာလ - ၁၉၂၁ မွ ၁၉၂၇
အတြဲ - အတြဲ(၆)တြဲ

၄။ All Indian Repoter,Rangoon (A.I.R . Ran)
ကာလ - ၁၉၂၂ မွ ၁၉၄၁
အတြဲ - မရွိပါ။ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀သည္။

---

စီရင္ထံုးဒိုင္ဂ်က္(Digest)မ်ား ။
--------------------------------------

စီရင္ထံုးမ်ားေလ့လာရာတြင္ လည္းေကာင္း၊ သက္ဆိုင္ရာစီရင္ထုံုးရွာေဖြရာတြင္ လည္းေကာင္း စီရင္ထံုး ဒိုင္ဂ်က္မ်ားသည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ စီရင္ထံုးေခါင္းႀကီး မွတ္စု(Headnote)မ်ားကို အေၾကာင္းအရာတူစုစည္း ထားသျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာ
ဥပေဒသ၏ ဆိုလိုရင္းကို အလြယ္တကူသိရွိႏိုင္ပါသည္။

၁၈၇၂ ခုႏွစ္မွ ၁၉၂၂ကာလ အတြင္း ခ်မွတ္ေသာစီရင္ထံုးမ်ားကို တရားသူႀကီး ဒန္ကေလး(Dunkley)ျပဳစုေသာ ဒန္းကေလး၏တရားစီရင္ ထံုးေပါင္းခ်ဳပ္ အတြဲ(၁)တြင္ လည္းေကာင္း၊

၁၉၂၃ မွ ၁၉၃၇ (ရန္ကုန္စီရင္ထံုး အတြဲ ၁၄ အထိ) ကာလအတြင္း စီရင္ထံုးမ်ားကို ဒန္းကေလး၏တရားစီရင္ထံုးေပါင္းခ်ဳပ္ အတြဲ(၂)တြင္လည္းေကာင္း၊

၁၉၃၇မွ ၁၉၅၅ ကာလအတြင္း စီရင္ထံုးမ်ားကို ဦးဘိုးသာေရးသားျပဳစုေသာ စီရင္ထံုးေပါင္းခ်ဳပ္တြင္လည္းေကာင္း၊

၁၉၅၆ မွ ၁၉၇၆ ကာလအတြင္း စီရင္ထံုးမ်ားကို တရားသူႀကီး ဦးသိန္းဟန္၏ စီရင္ထံုးေပါင္းခ်ဳပ္(တရားမ ႏွင့္ ျပစ္မႈ) တြင္ လည္းေကာင္း အေၾကာင္းအရာအလိုက္ အကၡရာစဥ္ျပဳစုထားသျဖင့္ စီရင္ထံုးရွာေဖြရာတြင္ အလြယ္တကူရွာေဖြ ႏိုင္ပါသည္။

တရားရံုးမ်ားလက္စြဲ (၁၉၇၉) ေနာက္ဆက္တြဲ - ၆ တြင္ “စံအျဖစ္ထားရွိရ မည့္စာအုပ္စာရင္မ်ား” စီရင္ ထံုးမ်ားစာရင္းတြင္လည္း ဒန္းကေလး၏ စီရင္ထံုး
ေပါင္းခ်ဳပ္ အတြဲ(၁) ႏွင့္ အတြဲ(၂) ႏွင့္ ဦးဘိုးသာ၏ စီရင္ထံုး ေပါင္းခ်ဳပ္ကို “စံ” အျဖစ္သတ္မွတ္ထားသည္ကိုေလ့လာေတြ႔ရွိရပါသည္။

ေနာက္ပိုင္းကာလမ်ားတြင္ စီရင္ထံုးဒိုင္ဂ်က္မ်ားကို ဥပေဒပညာရွင္မ်ားစြာက အေျမာက္အျမားျပဳစု ထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကသည္ကိုေလ့လာေတြ႔ရွိရပါသည္။

(အထက္ပါမွတ္စုမ်ားသည္ က်ေနာ့္၏ မွတ္စုမ်ားသာျဖစ္ပါသည္။ မွားယြင္းမႈမ်ား ရွိလွ်င္ ေ၀ဖန္ေထာက္ျပေပးပါခင္ဗ်ာ။ ဆရာ/ ဆရာမတုိ႔၏comment မ်ားကုိေမွ်ာ္လင့္လ်က္။)

သူငယ္​ခ်င္​း ဦးထြန္​းမ်ိဳး​ေဌး ၏ ပို႔စ္​ ျဖစ္​ပါသည္​။  မ်ားစြာ ဗဟုသုတ တိုးပြားလိမ္​့မည္​ဟု ​ေမွ်ာ္​လင္​့ပါသည္​။

ယနေ့တရားစီရင်ရေးခေတ်တွင်အထူးလိုက်နာကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သင့်သည့်ယ္ခင်တရားစီရင်ရေးခေတ်တရားစီရင်ထုံးများ။ အမှတ်(၈)

ယနေ့တရားစီရင်ရေးခေတ်တွင်အထူးလိုက်နာကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သင့်သည့်ယ္ခင်တရားစီရင်ရေးခေတ်တရားစီရင်ထုံးများ။ အမှတ်(၈)
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●★★★★★●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

(၂၅)။ ပြစ်ဒဏ်နှင့်ပတ်သက်၍တရားလွှတ်တော်သည်တရားခံအပေါ်သက်ညှစွာအပြစ်ပေးသောမည်သည့်အမှုတိုင်း၌မဆိုပြစ်ဒဏ်မှာတရားမျှ

တမှုကင်းမဲ့လောက်အောင်အကြီးအကျယ်လုံးဝလုံလောက်ခြင်းမရှိဟုမဆိုနိင်လျှင်ပြစ်ဒဏ်တိုးမြှင့်လေ့မရှိခြင်းမှာမပြောင်းလဲသောဥပဒေသ

တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံနှင့်မောင်တင်စိန်-၁၉၆၆-ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံး-စာမျက်နှာ-၁၁၃၉ (တရားရုံးချုပ်)
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

××××××××××××××××××××××××××××××××××

(၂၆) ။ တရားသေလွှတ်မိန့်သည်အထင်အရှားမှားမှားယွင်း၍တရားရေးမဏ္ဍိုင်ယိမ်းယိုင်နေမှသာနိင်ငံတော်တရားရုံးချုပ်ကဝင်ရောက်စွက်ဖက်လေ့ရှိသည်။

တရားသေလွှတ်သည်ကိုအယူခံမှုများ၌လိုက်နာရန်မူ( ၄ )ရပ်ကိုလမ်းညွှန်ဖေါ်ထားခဲ့ပါသည်။

(၁)သက်သေများကိုယုံထိုက်၊မယုံထိုက်နှင့်ပတ်သက်၍အမှုစစ်တရားသူကြီး၏ထင်မြင်ချက်များ။

(၂) တရားခံကိုအပြစ်ကင်းသူဟုကနဦးယူဆထားရခြင်း၊တရားခံကိုအမှုမှတရားသေလွှတ်လိုက်ခြင်းကြောင့်ဤယူဆချက်မှာမည်သို့မျှအားပျော့သွားမည်မဟုတ်ခြင်း။

(၃) မည်သည့်သံသယအကျိုးကိုမဆိုတရားခံကရထိုက်ခြင်း။

(၄) သက်သေများကိုမြင်တွေ့ခဲ့ရသောအခွင့်အရေးရသည့်တရားသူကြီးကဆုံးဖြတ်သောအကြောင်းခြင်းရာတွေ့ရှိချက်များကိုအယူခံရုံးကဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန်နှောင့်နှေး

ရခြင်းစသောအချက်များကိုကောင်းစွာအလေးပေး၍စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်။

တရားသေလွှတ်သည်ကိုအယူခံမှုအောင်မြင်နိင်ရန်အမိန့်သည်အထင်အရှားမှားယွင်း၍တရားရေးမဏ္ဍိုင်ယိမ်းယိုင်တိမ်းစောင်းမှသာအောင်မြင်နိင်ကြောင်း၊တရားရုံးချုပ်ကတရားသေလွှတ်မိန့်ကိုပြန်လည်

ပယ်ဖျက်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းညွှန်ပြဆုံးဖြတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

တရားသေလွှတ်မိန့်နှင့်ပတ်သက်၍လိုက်နာရန်မူ(၄)ရပ်ကို"တန်ချစ်လိုင်(ခ)တက်ရှင်(ခ)မော်ပိန်နှင့်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံ-၁၉၅၀ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံး-(လွှတ်တော်ချုပ်)စာ-၁၇၂ "နှင့်"ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံနှင့်
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● ■■■■■■■■■■■■■■■■

မောင်ပု(ခ)သ္ခင်ပု -၁၉၅၄-ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံး(တရားလွှတ်တော်)စာ-၃၄၉"စီရင်ထုံးများတွင်လမ်းညွှန်ဖေါ်ပြထားပြီး၊ယင်းမူသဘောကို"ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံနှင့်ဦးအေးကြည်-၁၉၆၄-ခုနှစ်-မြန်မာနိင်ငံတရားစီ
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■ ◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

ရင်ထုံး၊စာ-၃၉၆"စီရင်ထုံးကထမ်မံအတည်ပြုဖေါ်ပြဆုံးဖြတ်ထားပါသည်။

◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

Facebook Like Page: ဥပဒေ ဗဟုသုတ 

ယေန႔တရားစီရင္ေရးေခတ္တြင္အထူးလိုက္နာက်င့္သုံးေဆာင္ရြက္သင့္သည့္ယၡင္တရားစီရင္ေရးေခတ္တရားစီရင္ထုံးမ်ား။ အမွတ္(၈)
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●★★★★★●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

(၂၅)။ ျပစ္ဒဏ္ႏွင့္ပတ္သက္၍တရားလႊတ္ေတာ္သည္တရားခံအေပၚသက္ညႇစြာအျပစ္ေပးေသာမည္သည့္အမွဳတိုင္း၌မဆိုျပစ္ဒဏ္မွာတရားမၽွ

တမွဳကင္းမဲ့ေလာက္ေအာင္အႀကီးအက်ယ္လုံးဝလုံေလာက္ျခင္းမရွိဟုမဆိုနိင္လၽွင္ျပစ္ဒဏ္တိုးျမႇင့္ေလ့မရွိျခင္းမွာမေျပာင္းလဲေသာဥပေဒသ

တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။

ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံႏွင့္ေမာင္တင္စိန္-၁၉၆၆-ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံး-စာမ်က္ႏွာ-၁၁၃၉ (တရားရုံးခ်ဳပ္)
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

××××××××××××××××××××××××××××××××××

(၂၆) ။ တရားေသလႊတ္မိန္႔သည္အထင္အရွားမွားမွားယြင္း၍တရားေရးမ႑ိဳင္ယိမ္းယိုင္ေနမွသာနိင္ငံေတာ္တရားရုံးခ်ဳပ္ကဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ေလ့ရွိသည္။

တရားေသလႊတ္သည္ကိုအယူခံမွဳမ်ား၌လိုက္နာရန္မူ( ၄ )ရပ္ကိုလမ္းညႊန္ေဖၚထားခဲ့ပါသည္။

(၁)သက္ေသမ်ားကိုယုံထိုက္၊မယုံထိုက္ႏွင့္ပတ္သက္၍အမွဳစစ္တရားသူႀကီး၏ထင္ျမင္ခ်က္မ်ား။

(၂) တရားခံကိုအျပစ္ကင္းသူဟုကနဦးယူဆထားရျခင္း၊တရားခံကိုအမွဳမွတရားေသလႊတ္လိုက္ျခင္းေၾကာင့္ဤယူဆခ်က္မွာမည္သို႔မၽွအားေပ်ာ့သြားမည္မဟုတ္ျခင္း။

(၃) မည္သည့္သံသယအက်ိဳးကိုမဆိုတရားခံကရထိုက္ျခင္း။

(၄) သက္ေသမ်ားကိုျမင္ေတြ႕ခဲ့ရေသာအခြင့္အေရးရသည့္တရားသူႀကီးကဆုံးျဖတ္ေသာအေၾကာင္းျခင္းရာေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားကိုအယူခံရုံးကဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ရန္ေႏွာင့္ေႏွး

ရျခင္းစေသာအခ်က္မ်ားကိုေကာင္းစြာအေလးေပး၍စဥ္းစားဆုံးျဖတ္ရန္ျဖစ္သည္။

တရားေသလႊတ္သည္ကိုအယူခံမွဳေအာင္ျမင္နိင္ရန္အမိန္႔သည္အထင္အရွားမွားယြင္း၍တရားေရးမ႑ိဳင္ယိမ္းယိုင္တိမ္းေစာင္းမွသာေအာင္ျမင္နိင္ေၾကာင္း၊တရားရုံးခ်ဳပ္ကတရားေသလႊတ္မိန္႔ကိုျပန္လည္

ပယ္ဖ်က္ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းညႊန္ျပဆုံးျဖတ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။

တရားေသလႊတ္မိန္႔ႏွင့္ပတ္သက္၍လိုက္နာရန္မူ(၄)ရပ္ကို"တန္ခ်စ္လိုင္(ခ)တက္ရွင္(ခ)ေမာ္ပိန္ႏွင့္ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံ-၁၉၅၀ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံး-(လႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္)စာ-၁၇၂ "ႏွင့္"ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံႏွင့္
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● ■■■■■■■■■■■■■■■■

ေမာင္ပု(ခ)သၡင္ပု -၁၉၅၄-ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံး(တရားလႊတ္ေတာ္)စာ-၃၄၉"စီရင္ထုံးမ်ားတြင္လမ္းညႊန္ေဖၚျပထားၿပီး၊ယင္းမူသေဘာကို"ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံႏွင့္ဦးေအးၾကည္-၁၉၆၄-ခုႏွစ္-ျမန္မာနိင္ငံတရားစီ
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■ ◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

ရင္ထုံး၊စာ-၃၉၆"စီရင္ထုံးကထမ္မံအတည္ျပဳေဖၚျပဆုံးျဖတ္ထားပါသည္။

◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

Facebook Like Page: ဥပ​ေဒ ဗဟုသုတ  မွ ျပန္​လည္​မွ်​ေ၀ျခင္​း ျဖစ္​ပါသည္​။

ယနေ့ခေတ်တရားစီရင်ရေးတွင်အထူးလိုက်နာကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သင့်သည့်ရှေးယ္ခင်ခေတ်ကတရားစီရင်ထုံးများ။ အမှတ်(၆)

ယနေ့ခေတ်တရားစီရင်ရေးတွင်အထူးလိုက်နာကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သင့်သည့်ရှေးယ္ခင်ခေတ်ကတရားစီရင်ထုံးများ။ အမှတ်(၆)
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၂၁)တရားစီရင်ရာတွင်အမှန်တရားသည်အဓိကဖြစ်သည်။ထိုအမှန်တရားကိုတရားရုံးရှေ့နေများ၊အမှုသည်များ၊သက်သေများ၊

ကဝိုင်းဝန်းဖော်ထုတ်ကြရသည်။အမှန်တရားပေါ်တွင်အခြေပြုမှသာလျှင်တရားစီရင်ရေးသည်ပြည်သူတို့အကျိုးကိုပြုပြင်ပေးလိမ့်မည်။

မျှတခြင်းကိုဆောင်ပေလိမ့်မည်။

မစ္စတာအာရ်အက်စ်ဘွန်း-ပါ(၃)နှင့်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံ-၁၉၆၆-ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံး-စာမျက်နှာ-၆၅ ၊(အထူးရာဇဝတ်ရုံးအယူခံအဖွဲ့)
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၂၂)ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းသည်ပြည်သူကပေးသောလစာကိုယူ၍ပြည်သူ့အကျိုးပြုတာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ကာပြည်သူ့အပေါ်သစ္စာတည်ကြရန်ဖြစ်သည်။

လစာကိုယူ၍အပ်နှင်းထားသောအခွင့်အာဏာများကိုတာဝန်မဲ့အလွဲသုံးစားပြုသောပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများသည်ကြီးလေးသောပြစ်မှုများကိုကျူးလွန်ကြသည်

ဟုမှတ်ယူရမည်။

ဦးဟာရှင်-ပါ(၂)နှင့်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံ-၁၉၆၆-ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံးစာမျက်နှာ-၁၅ ၊(အထူးရာဇဝတ်ရုံးအယူခံအဖွဲ့)



Facebook Like Page: ဥပဒေ ဗဟုသုတ

ယေန႔ေခတ္တရားစီရင္ေရးတြင္အထူးလိုက္နာက်င့္သုံးေဆာင္ရြက္သင့္သည့္ေရွးယၡင္ေခတ္ကတရားစီရင္ထုံးမ်ား။ အမွတ္(၆)
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၂၁)တရားစီရင္ရာတြင္အမွန္တရားသည္အဓိကျဖစ္သည္။ထိုအမွန္တရားကိုတရားရုံးေရွ႔ေနမ်ား၊အမွဳသည္မ်ား၊သက္ေသမ်ား၊

ကဝိုင္းဝန္းေဖာ္ထုတ္ၾကရသည္။အမွန္တရားေပၚတြင္အေျချပဳမွသာလၽွင္တရားစီရင္ေရးသည္ျပည္သူတို႔အက်ိဳးကိုျပဳျပင္ေပးလိမ့္မည္။

မၽွတျခင္းကိုေဆာင္ေပလိမ့္မည္။

မစၥတာအာရ္အက္စ္ဘြန္း-ပါ(၃)ႏွင့္ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံ-၁၉၆၆-ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံး-စာမ်က္ႏွာ-၆၅ ၊(အထူးရာဇဝတ္ရုံးအယူခံအဖြဲ႕)
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၂၂)ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းသည္ျပည္သူကေပးေသာလစာကိုယူ၍ျပည္သူ႔အက်ိဳးျပဳတာဝန္မ်ားကိုထမ္းေဆာင္ကာျပည္သူ႔အေပၚသစၥာတည္ၾကရန္ျဖစ္သည္။

လစာကိုယူ၍အပ္ႏွင္းထားေသာအခြင့္အာဏာမ်ားကိုတာဝန္မဲ့အလြဲသုံးစားျပဳေသာျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းမ်ားသည္ႀကီးေလးေသာျပစ္မွဳမ်ားကိုက်ဴးလြန္ၾကသည္

ဟုမွတ္ယူရမည္။

ဦးဟာရွင္-ပါ(၂)ႏွင့္ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံ-၁၉၆၆-ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံးစာမ်က္ႏွာ-၁၅ ၊(အထူးရာဇဝတ္ရုံးအယူခံအဖြဲ႕)

Facebook Like Page: ဥပ​ေဒ ဗဟုသုတ မွ ျပန္​လည္​မွ်​ေ၀ပါသည္​။

ယနေ့ခေတ်တရားစီရင်ရေးတွင်အထူးလိုက်နာကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သင့်သည့်ရှေးယခင်ခေတ်ကတရားစီရင်ထုံးများ။ အမှတ်(၃)

ယနေ့ခေတ်တရားစီရင်ရေးတွင်အထူးလိုက်နာကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သင့်သည့်ရှေးယခင်ခေတ်ကတရားစီရင်ထုံးများ။ အမှတ်(၃)

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

(၁၁)တရားစီရင်ရေးအတွက်တာဝန်ယူထားရသောပုဂ္ဂိုလ်များသည်တရားခံတစ်ဦး၏စိတ်ထဲ၌တရားစီရင်ရာတွင်မျှတမှုရမည်မဟုတ်။တစ်ဘက်သို့ပင်းလိမ့်မည်ဟုစိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုမပေါ်ပေါက်အောင်ပြုရမည်မှာတာ

ဝန်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ရာဇဝတ်တရားသူကြီး၏အပြောအဆိုသို့မဟုတ်အမူအရာသည်တရားခံ၏စိတ်ထဲ၌တရားစီရင်ရာတွင်မျှတမှုရမည်မဟုတ်၊တစ်ဘက်သို့ပင်းလိမ့်မည်ဟုစိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုပေါ်ပေါက်စေလျှင်အမှုကို

ရုံးပြောင်းပေးရမည်။

မောင်ကျော်အေးနှင့်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံ-၁၉၅၃-ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံး၊စာမျက်နှာ-၁၁၄ (လွှတ်တော်)

■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၁၂)စေတနာအလျောက်သော်လည်းကောင်း၊ဒေါသအလျောက်သော်လည်းကောင်း၊တရားစီရင်ရာတွင်ဥပဒေကင်းလွတ်ချွတ်ချော်လွဲမှား၍မပြုလုပ်အပ်၊တရားဥပဒေစိုးမိုးသောဤနိင်ငံတွင်ဥပဒေအတွင်းကသာတရားစီ

ရင်ရမည်။သို့မှသာဩဇာရှိသူ၊မရှိသူ၊ဆင်းရဲသူ၊ချမ်းသားသူ၊အယုတ်အလတ်အမြတ်မရွေးတူညီမျှတသောဘဝကိုရရှိကြမည်ဖြစ်သည်။

မောင်ပါနှင့်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံ-၁၉၆၂-ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံး(ရုံးချုပ်)စာမျက်နှာ-၄၇၉

■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၁၃)ပြည်သူသည်တရားရုံးများကိုယုံကြည်အားကိုးနိင်ကြလျှင်စိတ်ချမ်းမြေ့ကြမည်။စည်းလုံးညီညာကြမည်၊အစိုးရအပေါ်တွင်လည်းမေတ္တာထားကြမည်။ထို့ကြောင့်ပြည်သူတို့ယုံကြည်အားကိုးနိင်သောတရားစီရင်ရေး

ဖြစ်ထွန်းစေရန်လိုကြောင်းကိုအမြဲတစေဆော် ဩနှိုးဆော်ပြုလျက်ရှိသည်။

မောင်ချစ်ထွေးနှင့်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိင်ငံ-၁၉၆၇-ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံး၊စာမျက်နှာ-၆၉

■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၁၄)အက်ဥပဒေသို့မဟုတ်ဥပဒေသဘောသက်ရောက်သည့်အမိန့်ကြေညာချက်တစ်ခုခုကိုအဓိပ္ပါယ်ကောက်ယူရာတွင်ထိုဥပဒေသို့မဟုတ်အမိန့်ကြေညာချက်ရှိသောစကားရပ်တစ်ခုတည်းကိုသာထည်းထည်းဖတ်ရှုအ

ဓိပ္ပါယ်ကောက်ယူခြင်းမပြုရပေ။ကျန်စကားရပ်များနှင့်ဆက်စပ်ပြီးဖတ်ရှုမှသာအဓိပ္ပါယ်ပြည့်စုံမည်။

မက်ဆားစ်ဇော်ပျံ-ပါ(၈)ဦးနှင့်ဟာဂျီအီးအမ်အဗ္ဗဒူရာဟီမန်-ပါ(၈)-၁၉၆၇ခုနှစ်မြန်မာနိင်ငံတရားစီရင်ထုံးစာမျက်နှာ-၆၀၈



■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

Facebook Like Page: ဥပဒေ ဗဟုသုတ 

ယေန႔ေခတ္တရားစီရင္ေရးတြင္အထူးလိုက္နာက်င့္သုံးေဆာင္ရြက္သင့္သည့္ေရွးယခင္ေခတ္ကတရားစီရင္ထုံးမ်ား။ အမွတ္(၃)
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

(၁၁)တရားစီရင္ေရးအတြက္တာဝန္ယူထားရေသာပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္တရားခံတစ္ဦး၏စိတ္ထဲ၌တရားစီရင္ရာတြင္မၽွတမွဳရမည္မဟုတ္။တစ္ဘက္သို႔ပင္းလိမ့္မည္ဟုစိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမွဳမေပၚေပါက္ေအာင္ျပဳရမည္မွာတာ

ဝန္တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ရာဇဝတ္တရားသူႀကီး၏အေျပာအဆိုသို႔မဟုတ္အမူအရာသည္တရားခံ၏စိတ္ထဲ၌တရားစီရင္ရာတြင္မၽွတမွဳရမည္မဟုတ္၊တစ္ဘက္သို႔ပင္းလိမ့္မည္ဟုစိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမွဳေပၚေပါက္ေစလၽွင္အမွဳကို

ရုံးေျပာင္းေပးရမည္။

ေမာင္ေက်ာ္ေအးႏွင့္ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံ-၁၉၅၃-ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံး၊စာမ်က္ႏွာ-၁၁၄ (လႊတ္ေတာ္)
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၁၂)ေစတနာအေလ်ာက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ေဒါသအေလ်ာက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊တရားစီရင္ရာတြင္ဥပေဒကင္းလြတ္ခၽြတ္ေခ်ာ္လြဲမွား၍မျပဳလုပ္အပ္၊တရားဥပေဒစိုးမိုးေသာဤနိင္ငံတြင္ဥပေဒအတြင္းကသာတရားစီ

ရင္ရမည္။သို႔မွသာဩဇာရွိသူ၊မရွိသူ၊ဆင္းရဲသူ၊ခ်မ္းသားသူ၊အယုတ္အလတ္အျမတ္မေရြးတူညီမၽွတေသာဘဝကိုရရွိၾကမည္ျဖစ္သည္။

ေမာင္ပါႏွင့္ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံ-၁၉၆၂-ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံး(ရုံးခ်ဳပ္)စာမ်က္ႏွာ-၄၇၉
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၁၃)ျပည္သူသည္တရားရုံးမ်ားကိုယုံၾကည္အားကိုးနိင္ၾကလၽွင္စိတ္ခ်မ္းေျမ့ၾကမည္။စည္းလုံးညီညာၾကမည္၊အစိုးရအေပၚတြင္လည္းေမတၱာထားၾကမည္။ထို႔ေၾကာင့္ျပည္သူတို႔ယုံၾကည္အားကိုးနိင္ေသာတရားစီရင္ေရး

ျဖစ္ထြန္းေစရန္လိုေၾကာင္းကိုအျမဲတေစေဆာ္ ဩႏႈိးေဆာ္ျပဳလ်က္ရွိသည္။

ေမာင္ခ်စ္ေထြးႏွင့္ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိင္ငံ-၁၉၆၇-ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံး၊စာမ်က္ႏွာ-၆၉
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

(၁၄)အက္ဥပေဒသို႔မဟုတ္ဥပေဒသေဘာသက္ေရာက္သည့္အမိန္႔ေၾကညာခ်က္တစ္ခုခုကိုအဓိပၸါယ္ေကာက္ယူရာတြင္ထိုဥပေဒသို႔မဟုတ္အမိန္႔ေၾကညာခ်က္ရွိေသာစကားရပ္တစ္ခုတည္းကိုသာထည္းထည္းဖတ္ရွဳအ

ဓိပၸါယ္ေကာက္ယူျခင္းမျပဳရေပ။က်န္စကားရပ္မ်ားႏွင့္ဆက္စပ္ၿပီးဖတ္ရွဳမွသာအဓိပၸါယ္ျပည့္စုံမည္။

မက္ဆားစ္ေဇာ္ပ်ံ-ပါ(၈)ဦးႏွင့္ဟာဂ်ီအီးအမ္အဗၺဒူရာဟီမန္-ပါ(၈)-၁၉၆၇ခုႏွစ္ျမန္မာနိင္ငံတရားစီရင္ထုံးစာမ်က္ႏွာ-၆၀၈

■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

Facebook Like Page: ဥပ​ေဒ ဗဟုသုတ မွ ျပန္​လည္​မွ်​ေ၀ျခင္​း ျဖစ္​ပါသည္​။

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့ရက်တွင် စာရွက်စာတမ်းများမတင်ပြဘဲ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းသာ တင်သွင်းနိုင်ခြင်းရှိမရှိ နှင့် နှစ်ဘက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန် လိုမလို

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့ရက်တွင် စာရွက်စာတမ်းများမတင်ပြပဲ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းသာ တင်သွင်းနိုင်ခြင်းရှိမရှိ နှင့်  နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန် လိုမလို နှင့် ပတ်သက်၍။

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Shwe Yati

 ငြင်းချက်ထုတ်တဲ့နေ့

ဒီရုံးချိန်မှာ နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းနဲ့ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းပါ တင်ရတယ်နော်

----------------------------

Tun Myo Htay

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့တွင် အမိန့် - ၁၃၊ နည်း - ၁(၁) အရ အမှုတွင်တင်ပြမည့် လက်ဝယ်ရှိ စာရွက်စာတမ်း နှင့် တရားရုံးကတင်ပြရန် အမိန့်ချမှတ်ထားသည့် စာရွက်စာတမ်း အားလုံးကိုတင်ပြရန်ဖြစ်ပါတယ်။ 

ထိုသို့တင်ပြရာတွင် နည်း - ၁(၂) အရ သတ်မှတ်ပုံစံဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများစာရင်း ကိုလည်း တင်ပြရမည်ဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့မှာ စာရွက်စာတမ်းစာရင်းသာမက စာရွက်စာတမ်းများကို ပါ တင်ပြရန်ဖြစ်ပါသည်။

------------

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့တွင် နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်ရန်လိုအပ်ခြင်းမရှိသေးပါ။

နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန်နေ့ရက် နှင့်စပ်လျဉ်း၍ တရားရေးဂျာနယ်၊ အတွဲ(၃)၊ အမှတ် (၃) ပါ ဆရာ ဦးတင်ဟုန်(တရားရေး)၏ မတူကွဲပြား အမြင်များ ဆောင်းပါးမှ ဆရာ့၏ အမြင်ကို  တင်ပြအပ်ပါသည်။

------

ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့မှာ နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရမယ်လို့ပြောပါတယ်။ တရားရုံးများ လက်စွဲအပိုဒ် ၁၅၄ပါ ပြဌာန်းချက်နဲ့ကွဲလွဲနေတယ်လို့ထင်ပါတယ်။

တရားရုံးများလက်စွဲအပိုဒ် ၁၅၄(၁)မှာ အမှုမစစ်ဆေးမီ ဦးစွာပေါ်ပေါက်တဲ့ကိစ္စအရပ်ရပ်တို့ကို စစ်ဆေးရန် နေ့ရက်ချိန်းဆိုခြင်းမပြုမီ ဖြေရှင်းပြီးဖြစ်စေရမည်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဦးစွာပေါ်ပေါက်သည့်ကိစ္စများမှာ ငြင်းချက်များထုတ်ခြင်း နှင့် ပဏာမငြင်းချက်များရှိရင် ထိုငြင်းချက်ကိုဆုံးဖြတ်ခြင်းလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

အပိုဒ် ၁၅၄(၃) အရ ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးသည့်အခါမှ သက်သေစာရင်းတင်သွင်းရန် နဲ့ အမိန့်ဆင့်စာ၊ သမ္မာန်စာ စသည်တို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ အခငွေနဲ့ စရိတ်ငွေတို့ကို ပေးသွင်းရန် နေ့ရက်တစ်ရက် ကို ချိန်းဆိုရန်ဖြစ်ပါတယ်။

တရားမ တရားစီရင်ရေးစာစောင် ၊ ၁၉၇၃ ၊ အခန်း ၂ အပိုဒ် ၁၄(က) မှာလည်း အမှုကို ကြားနာ စစ်ဆေးရန် ရက်သတ်မှတ်သည့်အခါဖြစ်စေ၊ ထို့နောက်ကြားရက်တစ်ရက်တွင်ဖြစ်စေ တရားလို နှင့် တရားပြိုင်တို့သည် သက်သေစာရင်း တင်သွင်းရန်ဖြစ်ကြောင်း ဖောြ်ပထားပါတယ်။

တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေ အမိန့် ၁၈ ၊ နည်း ၂ အရ နှစ်ဖက်အမှုသည်များဟာ မိမိတို့သက်သေ ထင်ရှားပြသရန်တာဝန်ရှိတဲ့ ငြင်းချက်များကို ထောက်ခံသည့် သက်သေခံအထောက်အထား ကိုတင်ပြရန် ဖြစ်ပါတယ်။

ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးမှသာ မိမိက သက်သေထင်ရှားပြသရမယ့် ငြင်းချက်များကို သိရှိနိုင်မှာဖြစ်လို့ မည်သူ့ကို သက်သေအဖြစ် တင်ပြရမယ်ဆိုတာ ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးမှသာ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှာဖြစ်ကြောင်းမြင်သာပါတယ်။

---

ထို့ကြောင့် ငြင်းချက်ထုတ်သည့်နေ့တွင် နှစ်ဖက်သက်သေစာရင်းများတင်သွင်းရန် မလိုအပ်သေး ပါကြောင်း နှင့်

 ငြင်းချက်ထုတ်ပြီးနောက် ကြားရက်တစ်ရက်ရက်တွင်ဖြစ်စေ၊ အမှုစတင်စစ်ဆေးရန် ချိန်းဆိုသည့်နေ့ရက်တွင်ဖြစ်စေ တင်သွင်းရန်ဖြစ်ပါကြောင်း လေ့လာတင်ပြအပ်ပါသည်။

Tun Myo Htay



Zawgyi Version 👇

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔ရက္တြင္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားမတင္ျပပဲ စာရြက္စာတမ္းစာရင္းသာ တင္သြင္းႏိုင္ျခင္းရွိမရွိ ႏွင့္  ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရန္ လိုမလို ႏွင့္ ပတ္သက္၍။

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Shwe Yati

 ျငင္းခ်က္ထုတ္တဲ႔ေန့

ဒီရံုးခ်ိန္မွာ နွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းနဲ႕ စာရြက္စာတမ္းစာရင္းပါ တင္ရတယ္ေနာ္

----------------------------

Tun Myo Htay

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔တြင္ အမိန္႔ - ၁၃၊ နည္း - ၁(၁) အရ အမႈတြင္တင္ျပမည့္ လက္၀ယ္ရွိ စာရြက္စာတမ္း ႏွင့္ တရားရံုးကတင္ျပရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ထားသည့္ စာရြက္စာတမ္း အားလံုးကိုတင္ျပရန္ျဖစ္ပါတယ္။ 

ထိုသို႔တင္ျပရာတြင္ နည္း - ၁(၂) အရ သတ္မွတ္ပံုစံျဖင့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားစာရင္း ကိုလည္း တင္ျပရမည္ျဖစ္ပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔မွာ စာရြက္စာတမ္းစာရင္းသာမက စာရြက္စာတမ္းမ်ားကို ပါ တင္ျပရန္ျဖစ္ပါသည္။

------------

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔တြင္ ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္ရန္လိုအပ္ျခင္းမရွိေသးပါ။

ႏွစ္္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရန္ေန႔ရက္ ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ တရားေရးဂ်ာနယ္၊ အတြဲ(၃)၊ အမွတ္ (၃) ပါ ဆရာ ဦးတင္ဟုန္(တရားေရး)၏ မတူကြဲျပား အျမင္မ်ား ေဆာင္းပါးမွ ဆရာ့၏ အျမင္ကို  တင္ျပအပ္ပါသည္။

------

ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔မွာ ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရမယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ တရားရံုးမ်ား လက္စြဲအပိုဒ္ ၁၅၄ပါ ျပဌာန္းခ်က္နဲ႔ကြဲလြဲေနတယ္လို႔ထင္ပါတယ္။

တရားရံုးမ်ားလက္စြဲအပိုဒ္ ၁၅၄(၁)မွာ အမႈမစစ္ေဆးမီ ဦးစြာေပၚေပါက္တဲ့ကိစၥအရပ္ရပ္တို႔ကို စစ္ေဆးရန္ ေန႔ရက္ခ်ိန္းဆိုျခင္းမျပဳမီ ေျဖရွင္းၿပီးျဖစ္ေစရမည္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဦးစြာေပၚေပါက္သည့္ကိစၥမ်ားမွာ ျငင္းခ်က္မ်ားထုတ္ျခင္း ႏွင့္ ပဏာမျငင္းခ်က္မ်ားရွိရင္ ထုိျငင္းခ်က္ကိုဆံုးျဖတ္ျခင္းလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

အပိုဒ္ ၁၅၄(၃) အရ ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးသည့္အခါမွ သက္ေသစာရင္းတင္သြင္းရန္ နဲ႔ အမိန္႔ဆင့္စာ၊ သမၼာန္စာ စသည္တို႔အတြက္ လိုအပ္တဲ့ အခေငြနဲ႔ စရိတ္ေငြတို႔ကို ေပးသြင္းရန္ ေန႔ရက္တစ္ရက္ ကို ခ်ိန္းဆိုရန္ျဖစ္ပါတယ္။

တရားမ တရားစီရင္ေရးစာေစာင္ ၊ ၁၉၇၃ ၊ အခန္း ၂ အပိုဒ္ ၁၄(က) မွာလည္း အမႈကို ၾကားနာ စစ္ေဆးရန္ ရက္သတ္မွတ္သည့္အခါျဖစ္ေစ၊ ထို႔ေနာက္ၾကားရက္တစ္ရက္တြင္ျဖစ္ေစ တရားလို ႏွင့္ တရားၿပိဳင္တို႔သည္ သက္ေသစာရင္း တင္သြင္းရန္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာျ္ပထားပါတယ္။

တရားမက်င့္ထံုးဥပေဒ အမိန္႔ ၁၈ ၊ နည္း ၂ အရ ႏွစ္ဖက္အမႈသည္မ်ားဟာ မိမိတို႔သက္ေသ ထင္ရွားျပသရန္တာ၀န္ရွိတဲ့ ျငင္းခ်က္မ်ားကို ေထာက္ခံသည့္ သက္ေသခံအေထာက္အထား ကိုတင္ျပရန္ ျဖစ္ပါတယ္။

ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးမွသာ မိမိက သက္ေသထင္ရွားျပသရမယ့္ ျငင္းခ်က္မ်ားကို သိရွိႏိုင္မွာျဖစ္လို႔ မည္သူ႔ကို သက္ေသအျဖစ္ တင္ျပရမယ္ဆိုတာ ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးမွသာ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္မွာျဖစ္ေၾကာင္းျမင္သာပါတယ္။

---

ထို႔ေၾကာင့္ ျငင္းခ်က္ထုတ္သည့္ေန႔တြင္ ႏွစ္ဖက္သက္ေသစာရင္းမ်ားတင္သြင္းရန္ မလိုအပ္ေသး ပါေၾကာင္း ႏွင့္

 ျငင္းခ်က္ထုတ္ၿပီးေနာက္ ၾကားရက္တစ္ရက္ရက္တြင္ျဖစ္ေစ၊ အမႈစတင္စစ္ေဆးရန္ ခ်ိန္းဆုိသည့္ေန႔ရက္တြင္ျဖစ္ေစ တင္သြင္းရန္ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေလ့လာတင္ျပအပ္ပါသည္။

Tun Myo Htay

JUDICIAL STRATEGIC PLAN (2018-2022) YEAR 3. ACTION PLAN. (2020)

ကိုယ့္သမိုင္း ကိုယ္ေရး

ကိုယ့္သမိုင္း ကိုယ္ေရး

✍✍✍✍✍✍✍

မင္း မမွန္ရင္

မင္း ခံ။

ငါမမွန္ရင္ 

ငါ ခံမယ္။

တရားဆိုတာ

ညွာလည္း မညွာ၊   ညာလည္း မညာ

သာေစ၊ နာေစ မရွိ၊

ပကတိ သူ႕သေဘာသူေဆာင္ျခင္းပဲ။

ဒီေန႕ မင္းရဲ႕လုပ္ရပ္ဟာ

ေနာင္ေန႕ မင္းရဲ႕ အတၳဳပၸတၱိ။        ။ 

Unicode

ကိုယ့်သမိုင်း ကိုယ်ရေး

✍✍✍✍✍✍✍✍

မင်း မမှန်ရင် 

မင်း ခံ။

ငါမမှန်ရင် 

ငါ ခံမယ်။

တရားဆိုတာ

ညှာလည်း မညှာ၊   ညာလည်း မညာ

သာစေ၊ နာစေ မရှိ၊

ပကတိ သူ့သဘောသူဆောင်ခြင်းပဲ။

ဒီနေ့ မင်းရဲ့လုပ်ရပ်ဟာ

နောင်နေ့ မင်းရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ။        ။ 

တရားမစြဲခင္ တရား႐ုံးမွာ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းၾကမလား

ေဒၚၾကည္ၾကည္သန္းတစ္ေယာက္ အေမြဆိုင္အိမ္တစ္လုံးအတြက္ တရား႐ုံးတြင္ ေျဖရွင္းေနသည္မွာ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ ၾကာျမင့္ေန၍ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ျဖစ္ေနသည္။

တရား႐ုံး ႐ုံးခ်ိန္းမ်ား မၾကာခဏ သြားေရာက္ေနရျခင္းကလည္း သူ႕အေပၚ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးျဖစ္ေနၿပီး အလုပ္အကိုင္ပ်က္သည္အထိ ထိခိုက္လာခဲ့ေၾကာင္း ၎က ညည္းၫူေျပာဆိုသည္။

“အမႈက လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ကတည္းက ျဖစ္ေနတာ။ ႐ုံးခ်ိန္းေပါင္း ေျမာက္ျမားစြာနဲ႕ အလုပ္ပ်က္အကိုင္ပ်က္ စီးပြားေရးပါထိလာၿပီ။ ႏွစ္ဖက္စလုံး စရိတ္ေထာင္းတယ္။ သက္ေသတင္လိုက္ ျပန္ကန႔္ကြက္လိုက္နဲ႕ မၿပီးမၿပီးနိုင္ေတာ့ဘူး” ဟု တာေမြၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေနထိုင္သည့္ ေဒၚၾကည္ၾကည္သန္းက ဆိုသည္။

တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အမႈၾကန႔္ၾကာမႈမ်ားေၾကာင့္ အခက္အခဲမ်ားျဖစ္ေပၚေနသည္မွာ ေဒၚၾကည္ၾကည္ သန္းတစ္ဦးတည္းေတာ့ မဟုတ္။

အခ်ိဳ႕ေသာ အမႈမ်ားမွာ ဆယ္စုႏွစ္အထိၾကာ ျမင့္သည္အထိရွိေနသည္။ 

တရား႐ုံးမ်ားအေနႏွင့္လည္း အမႈမ်ားျပားလြန္းသည့္အတြက္ မနိုင္မနင္း ေျဖရွင္းေနရသည္။ ထိုမနိုင္မနင္းျဖစ္ေနေသာ တရားစီရင္ေရးစနစ္ကို ေျဖရွင္းရန္ နည္းလမ္းအခ်ိဳ႕ကို တရားလႊတ္ေတာ္က စတင္စဥ္းစားလာသည္။ 

ထိုနည္းလမ္းကေတာ့ တရား႐ုံးက ဦးေဆာင္သည့္ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းေစသည့္ နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ 

တရားမမႈမ်ားကို ႐ုံးတင္စစ္ေဆးသည့္ နည္းလမ္းအသုံးမျပဳေသးဘဲ ပထမဦးစြာ တရား႐ုံးက ဦးေဆာင္သည့္ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းေစသည့္ နည္းလမ္း အသုံးျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ 

ထိုစနစ္ျဖင့္ တရား႐ုံးမ်ား၏ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က စတင္ႀကိဳးပမ္းလာခဲ့ၿပီး ေရွ႕ေျပး Pilot Project  အျဖစ္ ယခုႏွစ္ မတ္လမွစတင္ကာ တရား႐ုံး ၄ ႐ုံးတြင္ စမ္းသပ္အသုံးျပဳေနသည္။ 

အဆိုပါ စီမံကိန္းအတြက္ ဂ်ပန္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး ေအဂ်င္စီ (JICA) က နည္းပညာႏွင့္ အေထာက္အကူျပဳပစၥည္းမ်ား ေထာက္ပံ့သည္။

ေနျပည္ေတာ္ရွိ တပ္ကုန္းတရား႐ုံး၊ ဒကၡိဏသီရိတရား႐ုံး၊ ပဲခူးတရား႐ုံးႏွင့္ ေတာင္ငူတရား႐ုံး စသည့္ တရား႐ုံးေလးခုတြင္ ေရွ႕ေျပးအေနႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ေနေသာ အဆိုပါစီမံခ်က္တြင္ အမႈေပါင္း ၂၀၀ ခန႔္ကို ကိုင္တြယ္ေနကာ သုံးလအတြင္း တရားမမႈ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းခန႔္ကို ေျဖရွင္းနိုင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း JICA ကဆိုသည္။ 

ယင္းသို႔ ေရွ႕ေျပးစီမံကိန္း ေအာင္ျမင္မႈရွိပါက အျခားတရား႐ုံးမ်ားတြင္ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သြားရန္လည္း JICA က ပံ့ပိုးမည္ဟု ေျပာထားသည္။ 

ဘယ္လိုတရားမမႈေတြကို ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းမွာလဲ

ျပစ္မႈဆိုင္ရာ ဥပေဒတြင္ တရားမမႈႏွင့္ ရာဇဝတ္မႈဟူ၍ ဥပေဒအမ်ိဳးအစားႏွစ္ခု ခြဲျခားထားသည္။

လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္တည္းသာမက အမ်ားျပည္သူကို ထိခိုက္ေစနိုင္သည္ဟု ယူဆနိုင္သည့္ ျပစ္မႈမ်ားကို ရာဇဝတ္မႈအေနႏွင့္ သတ္မွတ္ထားၿပီး လူပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦးခ်င္းစီအၾကား ျဖစ္ပြားသည့္ အျငင္းပြားမႈမ်ား အက်ိဳးစီးပြား ပဋိပကၡမ်ားကို တရားမမႈမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားသည္။

တရားမမႈမ်ားတြင္ ေငြမႈ သို႔တည္းမဟုတ္ ပုဂၢလိက နစ္နာမႈမ်ားပါဝင္ၿပီး ကတိပ်က္ကြက္မႈ၊ ေႂကြးၿမီရလိုမႈ၊ ပစၥည္းရလိုမႈ၊ ဘာသာေရး ဓေလ့ထုံးစံမ်ားအလိုက္ ေျဖရွင္းရသည့္ အေမြခြဲေဝမႈမ်ား၊ အိမ္ေထာင္ေရး ျပႆနာမ်ား အစရွိသည့္ ပုဂၢလိက ဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားလည္း ပါဝင္သည္။

လက္ရွိတြင္ တရား႐ုံးမ်ားက ဦးေဆာင္ကာ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းသည့္ နည္းလမ္းကို ကြာရွင္းျခင္း၊ အေမြဆက္ခံျခင္း၊ ေငြေခ်းငွားျခင္း စသည့္ ျပႆနာမ်ားတြင္ အသုံးျပဳနိုင္ေၾကာင္း JICA ၏ ဥပေဒေရးရာ အႀကံေပး Ms. Tomoko Nakashima က ေျပာၾကားသည္။

ထို႔ျပင္ လက္ရွိ ေရွ႕ေျပးစီမံခ်က္ လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အဆိုပါစနစ္ကို အသုံးျပဳသူမ်ားျပားလာေနၿပီး ယင္းစနစ္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံႏွင့္ ကိုက္ညီသည့္စနစ္ျဖစ္ေၾကာင္း Ms. Tomoko Nakashima က ဆိုသည္။

“ကြၽန္မတို႔ ဂ်ပန္နိုင္ငံမွာ ဒီစနစ္ကို လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ေလာက္က အသုံးျပဳလာတာျဖစ္တယ္။ ကြၽန္မကိုယ္တိုင္လည္း အမႈေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ ေလာက္ကို ေစ့စပ္ေျဖရွင္းေပးနိုင္ခဲ့တယ္။ ဒီစနစ္က ပုဂၢိဳလ္ေရးဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ေတြ တရား႐ုံးမွာ ေျပာဆိုရခက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာကို ေစ့စပ္ေပးမယ့္စနစ္ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံနဲ႕ ကိုက္ညီမယ္လို႔လည္း ယူဆတယ္။ ကြၽန္မတို႔ သိသေလာက္ေတာ့ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ကလည္း ဒီစနစ္ကို အသုံးျပဳဖို သုံးသပ္ေနပါတယ္” ဟု ၎က ဆိုသည္။

ဘယ္လိုပုံစံ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းေပးမွာလဲ

တရား႐ုံးက ဦးေဆာင္သည့္ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းေရးနည္းလမ္းတြင္ အမႈသည္ႏွစ္ဦးႏွင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးထားသည့္ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းသူတစ္ဦး သုံးပြင့္ဆိုင္အခန္းတစ္ခုတြင္ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းေစမည္ျဖစ္သည္။

အဆိုပါ ႐ုံးခန္းႏွင့္ ကြန္ပ်ဴတာအသုံးေဆာင္ပစၥည္းမ်ားအတြက္ JICA က ေထာက္ပံ့ေပးသြားမည္ျဖစ္ၿပီး ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းေရး ကြၽမ္းက်င္သူကိုလည္း ဥပေဒေရးရာ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးကာ ေမြးထုတ္ေပးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း JICA ကဆိုသည္။

ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းမႈတြင္ တရားစရိတ္ အခမဲ့ျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ ေတြ႕ဆုံညွိႏွိုင္းရျခင္းျဖစ္သည့္အတြက္ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈ ျဖစ္ပြားနိုင္ေျခနည္းပါးေၾကာင္းလည္း Ms. Tomoko Nakashima က ေျပာသည္။

ယင္းသို႔ စားပြဲဝိုင္းတြင္ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းမႈ အဆင္မေျပသည့္ အဆင့္ေရာက္မွသာ ေနာက္တစ္ဆင့္အေနႏွင့္ တရား႐ုံးသို႔ တက္ေရာက္နိုင္ေၾကာင္းလည္း ၎က ဆက္လက္ေျပာဆိုသည္။

တရား႐ုံးမ်ား၏ ျပႆနာ

လက္ရွိ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အမႈမ်ား အလြန္မ်ားျပားေနၿပီး တရားသူႀကီးမ်ား အေနႏွင့္လည္း မ်ားျပားသည့္အမႈမ်ားကို တစ္ၿပိဳင္နက္ ကိုင္တြယ္ေနရသည့္အတြက္ အမႈမ်ား အၿပီးသတ္ရန္ ၾကာျမင့္မႈမ်ားရွိေနေၾကာင္း ဥပေဒပညာရွင္မ်ားက ေထာက္ျပၾကသည္။

ယင္းသို႔ ေထာက္ျပမႈမ်ားရွိေနေသာ္လည္း ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က ထုတ္ျပန္ထားသည့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ တရား႐ုံး ႏွစ္စဥ္ အစီရင္ခံစာတြင္မူ အမႈၿပီးျပတ္မႈႏႈန္းမ်ား ျမင့္တက္လ်က္ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။

ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္တြင္ တရားမမႈ အမႈၿပီးျပတ္မႈမ်ားမွာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၈၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၆ တြင္ ၉၄ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၇ တြင္ ၈၈ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ ၁၀၄ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိရွိေၾကာင္း အဆိုပါ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထို႔ျပင္ ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္မ်ားတြင္ တရားမမႈ အမႈၿပီးျပတ္မႈမ်ားမွာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၉၂ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၆ခုႏွစ္တြင္ ၈၉ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ၈၄ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

အလားတူ ခရိုင္တရား႐ုံးမ်ားတြင္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ တြင္ ၈၉ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၇ တြင္ ၈၉ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၈ တြင္ ၈၉ ရာခိုင္ႏႈန္း တရားမမႈမ်ား အၿပီးသတ္ခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

အဆိုပါ အစီရင္ခံစာအရ ၿမိဳ႕နယ္အလိုက္ တရားမမႈမ်ား အမႈၿပီးျပတ္မႈမ်ားလည္း ျမင့္မားေနၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၉၈ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၆ တြင္ ၉၈ ရာခိုင္ ႏႈန္း၊ ၂၀၁၇ တြင္ ၈၉ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၈ တြင္ ၉၄ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ထို႔ျပင္ ၿမိဳ႕နယ္ တရား႐ုံးမ်ားတြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသည့္ တရားသူႀကီးအေရအတြက္ ၈၀၄ ဦးရွိၿပီး အဆိုပါ တရားသူႀကီးမ်ားအေနႏွင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း အမႈေပါင္း သုံးသိန္းေလးေသာင္းေက်ာ္ကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းခဲ့ရေၾကာင္း အစီရင္ခံစာ ေဖာ္ျပခ်က္အရသိရသည္။

တရားမမႈ၊ ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို တရား႐ုံး အဆင့္ဆင့္တြင္ မနိုင္မနင္း ကိုင္တြယ္ေနၾကရၿပီး တရားသူႀကီးတစ္ဦးအေနႏွင့္ တစ္ေန႕လွ်င္ အမႈ ၂၀ ခန႔္ကို စစ္ေဆးေနရသည့္အတြက္ ႐ုံးခ်ိန္းအဆင့္ဆင့္ ခ်ိန္းေနၾကရေၾကာင္း ဥပေဒေရးရာ အႀကံေပးတစ္ဦးျဖစ္သူ အၿငိမ္းစားေထာင္မႉး ဦးခင္ေမာင္ျမင့္က သုံးသပ္သည္။

တရားမမႈမ်ားသည္ သက္ေသခံအေထာက္အထားတင္သြင္းမႈမ်ားတြင္ တစ္ဖက္မွ ကန႔္ကြက္ျခင္း၊ သက္ေသမ်ား ထပ္မံတင္သြင္းျခင္း၊ အမိန႔္ခ်မွတ္ၿပီးပါကလည္း တရား႐ုံး အဆင့္ဆင့္တက္ကာ အယူခံဝင္ျခင္း၊ အထက္တရား႐ုံးမွ ျပန္က်လာမည့္ အယူခံကို ထပ္မံေစာင့္ေနရျခင္း စသည့္ အဆင့္ဆင့္အေျခ အေနမ်ားေၾကာင့္ ၾကန႔္ၾကာေနရၿပီး အမႈတစ္ခုကို တစ္ႏွစ္ခြဲေက်ာ္အထိ ၾကာျမင့္သည္မ်ားရွိေၾကာင္း ဦးခင္ေမာင္ျမင့္က ေျပာသည္။

“တရားမမႈေတြက ဒီလို ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းတဲ့ နည္းလမ္းက ေအာင္ျမင္ဖို႔မ်ားပါတယ္။ တရားမမႈ သေဘာသဘာဝအရ ႏွစ္ဖက္အမႈသည္ေတြက ဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္ေတြကို နားမလည္ဘဲနဲ႕ အရပ္သိသိၿပီးေတာ့ ဒါငါ့ရပိုင္ခြင့္ဆိုၿပီး တရားေသယူဆၿပီးေတာ့ ျဖစ္ၾကတာဆိုေတာ့ ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းတဲ့စားပြဲမွာဆိုရင္ ဥပေဒအရ ဒီလိုရွိတယ္၊ ဒီေတာင္းဆိုမႈအရဥပေဒအရ ဒီလိုမေတာင္းရဘူးဆိုၿပီးေတာ့ ႏွစ္ဖက္လုံး မနစ္နာေအာင္ နည္းလမ္းေ႐ြးခ်ယ္မယ္ဆိုရင္ တရားမမႈေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေလွ်ာ့ခ်နိဳင္မယ္လို႔ ခန႔္မွန္းရပါတယ္” ဟု ၎က ဆိုသည္။

အိမ္ေထာင္ကြာရွင္းမႈတစ္ခုတြင္ တရား႐ုံးေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းမႈ အစီအစဥ္ျဖင့္ ေျဖရွင္းနိုင္ခဲ့သည့္ မလွလွ (အမည္လႊဲ) ကလည္း အဆိုပါစနစ္က တရား႐ုံးတြင္ ေျဖရွင္းသည္ထက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေၾကာင္း ေထာက္ခံေျပာဆိုသည္။

တရား႐ုံးတြင္ ေျပာဆို၍ခက္ခဲသည့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား၊ ျပည္သူေရွ႕ မခ်ျပနိုင္သည့္ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာမ်ားကို လြတ္လပ္ပြင့္လင္းစြာ ေျပာဆိုခြင့္ရခဲ့သည့္အတြက္ ျပႆနာကို အလြယ္တကူ အၿပီးသတ္နိုင္ခဲ့ေၾကာင္း ၎က ေျပာျပသည္။ 

“အဓိကကေတာ့ ကြၽန္မတို႔ကို ေစ့စပ္ေပးခဲ့တဲ့သူက ျဖစ္ခ်င္တဲ့ နည္းလမ္းကို ႏွစ္ဖက္ေျပာၿပီး ဘာကို ျဖစ္သင့္လဲဆိုတာ ေ႐ြးခ်ယ္ခိုင္းတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး ေျဖရွင္းနိုင္လိုက္တယ္။ တရား႐ုံးမွာဆို ဒီေလာက္ေတာ့ မျမန္ေလာက္ဘူး ပိုၾကာမယ္ အလုပ္ပိုရႈပ္မယ္ အခုလိုလုပ္လိုက္တာပိုေကာင္းတယ္” ဟု မလွလွက ဆိုသည္။ 

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ဆိုရပါက တရားမမႈမ်ားကို ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းသည့္ နည္းလမ္းျဖင့္ ေျဖရွင္းသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ကို တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က တရား႐ုံးမ်ားတြင္ ေရွ႕ေျပးေဆာင္႐ြက္ေနၿပီး အဆိုပါ ေဆာင္႐ြက္မႈက တရား႐ုံးမ်ား၏ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်သြားနိုင္ျခင္း ရွိမရွိကိုမူ ေစာင့္ၾကည့္ရမည္ျဖစ္သည္။

အဆိုပါ လုပ္ငန္းစဥ္သည္ ရည္႐ြယ္ခ်က္အားျဖင့္ ေကာင္းမြန္ၿပီး ေစ့စပ္ေျဖရွင္းသူ၏ အခန္းက႑၊ ဥပေဒဆိုင္ရာ အရည္အခ်င္းႏွင့္ ေျဖာင့္မတ္မွန္ကန္မႈရွိရန္လိုအပ္ေၾကာင္း ဥပေဒအႀကံေပး ဦးခင္ေမာင္ ျမင့္က သုံးသပ္သည္။

“ေစ့စပ္ညွိႏွိုင္းမယ့္သူသည္ ဘယ္ဘက္ကိုမွ မယိမ္းယိုင္ဘဲ ေျဖာင့္မတ္မွန္ကန္ဖို႔လိုတယ္။ ဥပေဒဆိုင္ရာ အရည္အခ်င္း ရွိဖို႔လိုတယ္။ ေသေသခ်ာခ်ာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ နည္းဥပေဒ စနစ္တက် ေလ့က်င့္ သင္ၾကားမႈေတြ ျပည့္စုံမွ ရည္႐ြယ္တဲ့အတိုင္း ေအာင္ျမင္မယ္ထင္တယ္။ အဲဒီလိုမဟုတ္ရင္ အခုထက္ပို ရႈပ္ေထြးသြားနိုင္တယ္” ဟု ၎က ဆိုသည္။

အဆိုပါ အစီအစဥ္ကို တရား႐ုံး ၄ ႐ုံးတြင္ သာမက အျခားေနရာမ်ားတြင္ စတင္ေစခ်င္ေသာ အမႈသည္မ်ားလည္းရွိေနသည္။ 

တာေမြမွ အေမြဆိုင္အိမ္ကိစၥျဖင့္ တရား႐ုံးတြင္ အခ်ိန္ၾကာေနသူ ေဒၚၾကည္ၾကည္သန္းက -

“အဲဒီစနစ္က ဘာေၾကာင့္ရန္ကုန္မွာ မလုပ္ေသးတာလဲ။ တကယ္က ရန္ကုန္က တရား႐ုံးေတြမွာ အမႈေတြ အရမ္းမ်ားေနတာ။ တရား႐ုံးအကုန္လုံးမွာ ဒီလိုရလာဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္” ဟု ဆိုသည္။

ပြင့္ဇင္ေမာ္ဟိန္း

05-Jun-2019

တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ တည့္မတ္ခုိင္မာေရး

ျမတ္မ်ိဳးလတ္

+++++++

       ႏုိင္ငံ့တတိယမ႑ဳိင္ျဖစ္သည့္ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္သည္ ယိမ္းယုိင္ေနေၾကာင္း၊ ၿပိဳလဲေနေၾကာင္း ေျပာဆုိေ၀ဖန္သံေတြက ညံစီေနသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ လက္ရွိတရားစီရင္ေရးအေျခအေနကုိ အေကာင္း ျမင္သူ၊ ေထာက္ခံသူက အင္မတန္နည္းလြန္းေနသည္။ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာတြင္ တရားစီရင္ေရး အေၾကာင္း ေ၀ဖန္ေထာက္ျပသူမ်ားအတြက္ လက္ခုပ္သံမ်ားက မ်ားျပားလွၿပီး တရားစီရင္ေရးအေၾကာင္း အေကာင္းဘက္က သုံးသပ္ေ၀ဖန္သူမ်ားအေပၚ ဆဲဆုိေထာမနာျပဳသူမ်ားကလည္း မ်ားျပားလွသည္။

      တရားစီရင္ေရးသည္ ႏုိင္ငံ့ခက္မသုံးျဖာ အာဏာ(၃)ရပ္အနက္ သီးျခားလြပ္လပ္စြာ ရပ္တည္ရ ေသာ အာဏာတစ္ရပ္ရရွိထားသည့္ တတိယမ႑ဳိင္ပင္ ျဖစ္သည္။ တရားစီရင္ေရးသည္ အျခား မ႑ိဳင္မ်ားၾကား တရားစီရင္ေရးအာဏာျဖင့္ အျပန္အလွန္ထိန္းေက်ာင္းျခင္းကုိ ေဆာင္ရြက္ရသလုိ တရား ဥပေဒစုိးမုိးေရးအတြက္ ျပ႒ာန္းဥပေဒမ်ားကုိ အတည္ျပဳက်င့္သုံးေဆာင္ရြက္ရသည့္ မ႑ဳိင္လည္း ျဖစ္ေပ သည္။

       ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံတြင္ တရားစီရင္ေရးမ႑ဳိင္ တည့္မတ္ခုိင္မာေရးသည္ လြန္စြာအေရးႀကီး သည္။ တရားရုံးမ်ားသည္ ျပ႒ာန္းဥပေဒမ်ားအရ မွန္ကန္မႈ၊ တရားမွ်တမႈကုိ ေဖာ္ထုတ္ၿပီး ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ အေျခခံအခြင့္အေရးမ်ားကုိ အကာအကြယ္ျပဳရန္ တာ၀န္ရွိသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တရားရုံးမ်ားတြင္ တရား စီရင္ေရးအာဏာ အသီးသီးအပ္ႏွံ၍ တာ၀န္ေပးအပ္ထားေသာ တရားသူႀကီးမ်ားသည္ ျပ႒ာန္းဥပေဒ မ်ားအရ မွန္ကန္မႈ၊ တရားမွ်တမႈကုိ ေဖာ္ထုတ္ရန္၊ ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ အေျခခံအခြင့္အေရးမ်ားကုိ ကာကြယ္ ေပးရန္ အဓိက တာ၀န္ရွိေၾကာင္း ထင္ရွားသည္။ 

      ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ အေျခခံအခြင့္အေရးမ်ားသည္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ၌ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္းထား သည္။ ထုိအေျခခံအခြင့္အေရးမ်ားကုိ ႏုိင္ငံသားတုိင္းအေပၚ ညီတူညီမွ် ကာကြယ္ေပးရန္ လုိအပ္သည္။ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသည္ ယင္းတာ၀န္မ်ားကုိ ေဆာင္ရြက္ရန္ ႏုိင္ငံေတာ္က ယုံၾကည္စြာျဖင့္ အာဏာ အပ္ႏွင္းခံထားရသူျဖစ္သည္။ အခ်ဳိ႕ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံႀကီးမ်ားတြင္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသည္ ၎၏စီရင္ ခ်က္၌ ဥပေဒတစ္ရပ္သည္ တရားမွ်တမႈမရွိေၾကာင္း၊ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္ႏွင့္ ညီညြတ္မႈ မရွိေၾကာင္းကုိပင္ မီးေမာင္းထုိး ေထာက္ျပခြင့္ရွိသည္။ ထည့္သြင္းေရးသား ေ၀ဖန္သုံးသပ္ခြင့္ ရွိသည္။  

      ႏုိင္ငံ့တတိယမ႑ဳိင္ျဖစ္သည့္ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ တည့္မတ္ခုိင္မာေရးတြင္ တရားစီရင္ေရး အာဏာကုိ ယုံမွတ္အပ္ႏွင္းျခင္းခံရသည့္ တရားသူႀကီးမ်ားအားလုံးတြင္ အဓိကတာ၀န္ရွိေၾကာင္း အထက္ တြင္ ဆုိခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ တရားစီရင္ေရးလုပ္ငန္းတြင္ ဆက္စပ္ေဆာင္ရြက္ၾကရသည့္ အျခားအက်ိဳး သက္ ဆုိင္သူမ်ားတြင္လည္း အသီးသီးတာ၀န္ရွိသည္မွာ မွန္ပါသည္။ 

      သုိ႔ရာတြင္ တရားသူႀကီးမ်ားသည္ အမႈ စီရင္ၾကားနာရာ တရားခြင္တစ္ခုကုိ ႀကီးၾကပ္ရသူ၊ ဦးေဆာင္ရသူျဖစ္ၿပီး အျခားဆက္စပ္ပါ၀င္ ေနသူမ်ား အေပၚ မည္သုိ႔ဦးေဆာင္ရမည္၊ မည္ကဲ့သုိ႔ႀကီးၾကပ္ေဆာင္ရြက္ရမည္ စသည္တုိ႔ကုိ ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒႏွင့္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားျဖင့္ သတ္မွတ္ေပးထားၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးခ်င္း၏ တည့္ မတ္ခုိင္မာမႈသည္ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္တစ္ခုလုံး တည့္မတ္ခုိင္မာေရးႏွင့္ တုိက္ရုိက္အခ်ိဳးက်သည္ဟု ဆုိခ်င္ပါသည္။

      တရားစီရင္ေရးမ႑ဳိင္ တည့္မတ္ခုိင္မာေရးအတြက္ ႏုိင္ငံေတာ္၏ အာဏာတစ္ရပ္ျဖစ္သည့္ တရား စီရင္ေရးအာဏာကုိ အပ္ႏွင္းထားျခင္းခံရသူ တရားသူႀကီးတစ္ဦးခ်င္း တည့္မတ္ခုိင္မာမႈရွိရန္ လြန္စြာ အေရးႀကီးပါသည္။ တရားသူႀကီးတစ္ဦးခ်င္း တည့္မတ္ခုိင္မာႏုိင္ပါမွ တရားစီရင္ေရးမ႑ဳိင္ႀကီးတစ္ခုလုံး တည့္မတ္ ခုိင္မာလာႏုိင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ တရားသူႀကီးတစ္ဦးခ်င္း တည့္မတ္ခုိင္မာမႈရွိမရွိ တုိင္းတာရမည့္ အဓိက ေပတံႀကီးႏွစ္ေခ်ာင္းသာ ရွိပါသည္။ အဆုိပါေပတံႀကီးႏွစ္ေခ်ာင္းမွာ တရားသူႀကီးတစ္ဦး၏ အျပဳ အမူ၊ အေျပာအဆုိ၊ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား၊ ၾကားနာစီရင္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားသည္ (၁) ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒ၊ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား၊ လုိက္နာက်င့္ႀကံရမည့္ က်င့္၀တ္စည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ ညီမညီႏွင့္ (၂) အဂတိတရား မ်ားႏွင့္ ကင္းလြတ္ျခင္းရွိမရွိ တုိ႔ပင္ျဖစ္ေပသည္။

      ပထမေပတံသည္ ျပ႒ာန္းဥပေဒ၊ က်င့္ထုံးဥပေဒ၊ လက္စြဲမ်ား၊ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား၊ လမ္းညႊန္ ခ်က္မ်ား၊ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ား၊ က်င့္၀တ္စည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ ညီမညီပင္ ျဖစ္သည္။ ထုိသုိ႔ညီညြတ္ေစရန္မွာ တရားသူႀကီးမ်ားသည္ အဆုိပါသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကုိ ေက်ေက်ညက္ညက္ သိရွိနားလည္ရန္ လုိအပ္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တရားသူႀကီးတစ္ေယာက္သည့္ အၿမဲဖတ္မွတ္ေလ့လာ သင္ယူေနရန္လုိအပ္ သည္။ တရားရုံးမ်ားတြင္ က်င့္သုံးေဆာင္ရြက္ေနမႈမ်ား၊ ဆရာ့ဆရာမ်ား၏ လမ္းညႊန္မႈမ်ားေလာက္ကုိသာ အားကုိးလုိ႔မရ။ မူရင္းျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကုိ လက္ကုိင္ထားရန္ လုိအပ္သည္။ ျပ႒ာန္းဥပေဒမ်ားကုိ ဖြင့္ဆုိ ရွင္းလင္းေရးသားထားသည့္ စာအုပ္မ်ားကုိလည္း လက္ကုိင္ထားသင့္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တရားသူႀကီး တစ္ဦးသည္ စာအုပ္ႀကီးသမား တစ္ဦးျဖစ္ရန္ အေရးႀကီးသည္။ 

       ပထမေပတံအတြက္ ေနာက္ထပ္လုိအပ္ခ်က္တစ္ရပ္မွာ ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကုိ က်င့္သုံးေဆာင္ ရြက္ျခင္းဆုိင္ရာ အႏုပညာကုိ နားလည္တတ္ေျမာက္ရန္ လုိအပ္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အထက္တြင္ဆုိခဲ့သည့္ ျပ႒ာန္းဥပေဒ၊ က်င့္ထုံးဥပေဒ၊ လက္စြဲမ်ား၊ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား၊ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ား၊ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ား၊ က်င့္၀တ္စည္းကမ္းမ်ားကုိ ဖတ္ရႈမည္ဆုိလွ်င္ နားလည္ႏုိင္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ အသက္၀င္ေအာင္ က်င့္သုံး အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ေရးမွာမူကား အႏုပညာတစ္ရပ္ပင္ျဖစ္သည္။ ပုိ၍ခက္ခဲသည္။ တရားသူႀကီး တစ္ဦးသည္ စာျဖင့္ေရးသားျပ႒ာန္းခ်က္(The Letter of the Law)ကုိ ေက်ေက်ညက္ညက္ ဖတ္ရႈ ေလ့လာမွတ္သားရန္ လုိအပ္သလုိ ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္မ်ား၏ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ အႏွစ္သာရ (The Spirit of the Law)ေရာက္ေအာင္ က်င့္သုံးေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ရန္လည္း လြန္စြာအေရးႀကီးပါသည္။ ထုိသုိ႔က်င့္သုံး ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ရန္အတြက္ လူသားဆန္မႈ၊ သဘာ၀တရားမွ်တမႈကုိ ျမတ္ႏုိးတန္ဖုိးထားတတ္မႈ၊ လူကုိလူလုိ ျမင္တတ္၊ေတြးတတ္၊ စဥ္းစားတတ္သည့္ အေလ့အထသဘာ၀၊ အရာရာကုိ ဥာဏ္ပညာျဖင့္ ဆင္ျခင္သုံး သပ္ေဆာင္ရြက္တတ္မႈ၊ စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ မိမိ၏အတၱေနာမတိကုိ ထိန္းသိမ္းတုံ႔ျပန္တတ္မႈ စသည့္ အရည္အ ေသြးမ်ားလည္း ျပည့္စုံရန္ လုိအပ္မည္ ျဖစ္သည္။ 

      သည့္အတြက္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသည္ အၿမဲဖတ္မွတ္ေလ့လာေနရန္ လုိအပ္သည္။ မ်က္စိဖြင့္ နားစြင့္၍ ေခတ္၏ေတာင္းဆုိမႈ၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏အေရြ႕ကုိလည္း မ်က္ျခည္မျပတ္ သိရွိေနရန္ လုိအပ္ သည္။ တရားသူႀကီးတစ္ဦးကုိ ျပ႒ာန္းဥပေဒမ်ား၊ ေန႔စဥ္ထုတ္သတင္းစာမ်ား ဖတ္ရႈႏုိင္ရန္ အခြင့္အေရး ႏွင့္ အခ်ိန္ေပးရန္ လုိအပ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသည္ စာရင္းဇယားမ်ား၊ ကိန္း ဂဏန္းမ်ား၊ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားျဖင့္သာ အခ်ိန္ကုန္ေနမည္၊ လူမႈေရးကိစၥရပ္မ်ား၊ ဗာဟီရကိစၥရပ္မ်ားျဖင့္ သာ အခ်ိန္ကုန္ေနမည္၊ မႏုိင္၀န္မ်ား ထမ္းရြက္ေနရမည္ဆုိလွ်င္ ျပ႒ာန္းဥပေဒမ်ား၏ အႏွစ္သာရ(The Spirit of the Law) ေရာက္ေအာင္ က်င့္သုံးေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ရန္ ခက္ခဲေပလိမ့္မည္။ အလားတူပင္ တရား သူႀကီးတစ္ဦးသည္ သာမန္၀န္ထမ္းတစ္ဦး ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည့္ ရုံးလုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားႏွင့္သာ အခ်ိန္ကုန္ ၀န္ပိေနမည္ ဆုိလွ်င္လည္း ဥပေဒကုိ က်င့္သုံးေဖာ္ေဆာင္ရာ၌ စာျဖင့္ေရးသားျပ႒ာန္းခ်က္ (The Letter of the Law) မွ်ေလာက္ျဖင့္သာ ခရီးဆုံးေနေပလိမ့္မည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တရားသူႀကီးတုိင္းက ျပ႒ာန္း ဥပေဒမ်ား၏ အႏွစ္သာရ(The Spirit of the Law) ေရာက္ေအာင္ က်င့္သုံးေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ရန္ ပံ့ပုိးေပး သည့္ ၀န္းက်င္တစ္ရပ္ ရွိေနရန္လည္း အေရးႀကီးပါသည္။

      ဒုတိယေပတံမွာ အဂတိတရားကင္းစင္ေရးပင္ ျဖစ္သည္။ အဂတိတရားဟုဆုိရာ၌ တရားရုံး မ်ားတြင္ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူကင္းရွင္းေရးသည္ ပထမဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ရမည့္ကိစၥျဖစ္သည္။ ထုိ အခ်က္သည္ အဂတိတရား(၄)ပါးအနက္ ေဖါက္ဖ်က္မႈအမ်ားဆုံး အေၾကာင္းအရာျဖစ္သည္။ တရားသူ ႀကီးမ်ား လာဘ္စားလွ်င္ တုိင္တန္းႏုိင္၊ အေရးယူႏုိင္သည့္ ဥပေဒယႏၱယား ရွိၿပီးျဖစ္သည္။ ထိေရာက္ေသာ အေရးယူမႈမ်ားက လာဘ္ေပးလာဘ္ယူကိစၥအတြက္ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ သုိ႔ရာတြင္ လုံး၀ ေပ်ာက္သြားမည္ဆုိသည္ကား မေသခ်ာလွ။ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသည္ ေငြေၾကးအတြက္ အလုပ္မလုပ္ဘဲ ႏုိင္ငံႏွင့္ ႏုိင္ငံသားမ်ားအတြက္အလုပ္လုပ္ေစရန္ ၎၏အေျခခံလုိအပ္ခ်က္မ်ားကုိ ႏုိင္ငံေတာ္က အာမခံ ေပးထားရန္ လုိအပ္သည္။ ဖြံ႔ၿဖဳိးတုိးတက္ေသာႏုိင္ငံမ်ားတြင္ တရားသူႀကီးမ်ားကုိ လစာေကာင္းေကာင္း ေပးထားသည္။ အျခား၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္မတူ၊ လုပ္ငန္းသဘာ၀အရ လုိအပ္သည့္စရိတ္မ်ား ခြင့္ျပဳေပးထား သည္။ မိမိကုိယ္တုိင္ႏွင့္ မိသားစု၏က်န္းမာေရးအတြက္ က်န္းမာေရးအာမခံရွိသည္။ ေနေရးထုိင္ေရး အတြက္ ထုိက္တန္သည့္ အစုိးရအိမ္ရာ ဖန္တီးေပးသည္။ သားသမီးမ်ား၏ ပညာေရးအတြက္ ဘြဲ႔ရသည္ အထိ အစုိးရကတာ၀န္ယူေပးသည္။ ေျပာင္းေရႊ႕တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရသည့္အခါ ေျပာင္းေရႊ႕စရိတ္ကုိ လုံ ေလာက္ေအာင္ ခြင့္ျပဳသည္။ အစုိးရက လုံေလာက္ေအာင္ေပးထားလည္း လာဘ္စားခ်င္သူက စားတာပါ ပဲ ဟူ၍ ေမးခြန္းထုတ္သူေတြ ေတြ႔ဖူးသည္။ အစုိးရက လုံေလာက္ေအာင္ေပးထားပါလွ်က္ လာဘ္စားလွ်င္ ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူသည့္ ဥပေဒယႏၱယားျဖင့္ ထိန္းေက်ာင္းရမည္ ျဖစ္သည္။ 

      အဂတိတရား(၄)ပါးသည္ တံစုိးလက္ေဆာင္ေပးျခင္း တည္းဟူသည့္ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူကိစၥ ထက္ မ်ားစြာက်ယ္ျပန္႔သည္။ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒတြင္ ျပ႒ာန္းထားသည့္ တရားစီရင္ေရးဆုိင္ရာ အေျခခံမူျဖစ္သည့္ “လြတ္လပ္စြာ တရားစီရင္ျခင္း” သည္ အဂတိတရား(၄)ပါးကင္းစင္သည့္ တရားစီရင္ မႈကုိ ဆုိလုိျခင္း ျဖစ္သည္။ တရားသူႀကီးတစ္ဦးက ေၾကာက္ရြံ႕မႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ လူခ်င္းခင္မင္ရင္းႏွီးမႈ၊ တစ္စုံတစ္ရာ ဆက္စပ္ပတ္သက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ အမွန္ကုိ အမွား၊ အမွားကုိအမွန္ စီရင္ရျခင္းသည္လည္း လြတ္လပ္သည့္ တရားစီရင္ျခင္း မဟုတ္ေပ။ အလြန္အေရးႀကီးသည့္ အဂတိတရား(၁)ပါးမွာ ေမာဟဂတိ ျဖစ္သည္။ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသည္ အခ်က္အလက္သုံးသပ္ရာတြင္ ကၽြမ္းက်င္လိမၼာရန္လုိသည္။ ထုိ႔ျပင္ ဥပေဒျပႆနာမ်ားကုိ ေျဖရွင္းရာတြင္လည္း က်ိဳးေၾကာင္းခုိင္လုံစြာ ေျဖရွင္းဆုံးျဖတ္ႏုိင္ရန္ လုိသည္။ သည့္အတြက္ အမွန္ႏွင့္အမွား၊ ဓမၼႏွင့္ အဓမၼ၊ တရားႏွင့္ မတရားကုိ ဆင္ျခင္ခြဲျခား သုံးသပ္ႏုိင္သည့္ အေလ့အလာ ဗဟုသုတလုိသည္။ ဥာဏ္ပညာ ဆင္ျခင္တုံတရား လုိသည္။ သုိ႔မွသာ ေမာဟကင္းေသာ တရားစီရင္ျခင္းကုိ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေပလိမ့္မည္။ 

      တရားစီရင္ေရး တည့္မတ္ခုိင္မာေရးအတြက္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးခ်င္း တည့္မတ္ခုိင္မာရန္ တုိင္း တာရမည့္ ေပတံ(၂)ေခ်ာင္းကုိ အထက္တြင္ တင္ျပခဲ့ပါသည္။ အျခားေသာလုိအပ္ခ်က္မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ သုိ႔ရာတြင္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးခ်င္း မိမိကုိယ္မိမိ ျပန္လည္သုံးသပ္တုိင္းတာရန္ လုိအပ္သည့္ အခ်က္မ်ားကုိ မီးေမာင္းထုိး တင္ျပလုိက္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ျမတ္မ်ိဳးလတ္

(၂၃-၂-၂၀၁၉ ရက္ေန႔ထုတ္ စံေတာ္ခ်ိန္ေန႔စဥ္ထုတ္သတင္းစာ).

Unicode

မြတ်မျိုးလတ်

+++++++

       နိုင်ငံ့တတိယမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည့် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်သည် ယိမ်းယိုင်နေကြောင်း၊ ပြိုလဲနေကြောင်း ပြောဆိုဝေဖန်သံတွေက ညံစီနေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိတရားစီရင်ရေးအခြေအနေကို အကောင်း မြင်သူ၊ ထောက်ခံသူက အင်မတန်နည်းလွန်းနေသည်။ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် တရားစီရင်ရေး အကြောင်း ဝေဖန်ထောက်ပြသူများအတွက် လက်ခုပ်သံများက များပြားလှပြီး တရားစီရင်ရေးအကြောင်း အကောင်းဘက်က သုံးသပ်ဝေဖန်သူများအပေါ် ဆဲဆိုထောမနာပြုသူများကလည်း များပြားလှသည်။

      တရားစီရင်ရေးသည် နိုင်ငံ့ခက်မသုံးဖြာ အာဏာ(၃)ရပ်အနက် သီးခြားလွပ်လပ်စွာ ရပ်တည်ရ သော အာဏာတစ်ရပ်ရရှိထားသည့် တတိယမဏ္ဍိုင်ပင် ဖြစ်သည်။ တရားစီရင်ရေးသည် အခြား မဏ္ဍိုင်များကြား တရားစီရင်ရေးအာဏာဖြင့် အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရသလို တရား ဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများကို အတည်ပြုကျင့်သုံးဆောင်ရွက်ရသည့် မဏ္ဍိုင်လည်း ဖြစ်ပေ သည်။

       ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင် တည့်မတ်ခိုင်မာရေးသည် လွန်စွာအရေးကြီး သည်။ တရားရုံးများသည် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများအရ မှန်ကန်မှု၊ တရားမျှတမှုကို ဖော်ထုတ်ပြီး နိုင်ငံသားများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများကို အကာအကွယ်ပြုရန် တာဝန်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် တရားရုံးများတွင် တရား စီရင်ရေးအာဏာ အသီးသီးအပ်နှံ၍ တာဝန်ပေးအပ်ထားသော တရားသူကြီးများသည် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေ များအရ မှန်ကန်မှု၊ တရားမျှတမှုကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ နိုင်ငံသားများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများကို ကာကွယ် ပေးရန် အဓိက တာဝန်ရှိကြောင်း ထင်ရှားသည်။ 

      နိုင်ငံသားများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၌ သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထား သည်။ ထိုအခြေခံအခွင့်အရေးများကို နိုင်ငံသားတိုင်းအပေါ် ညီတူညီမျှ ကာကွယ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ တရားသူကြီးတစ်ဦးသည် ယင်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတော်က ယုံကြည်စွာဖြင့် အာဏာ အပ်နှင်းခံထားရသူဖြစ်သည်။ အချို့ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးများတွင် တရားသူကြီးတစ်ဦးသည် ၎င်း၏စီရင် ချက်၌ ဥပဒေတစ်ရပ်သည် တရားမျှတမှုမရှိကြောင်း၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် ညီညွတ်မှု မရှိကြောင်းကိုပင် မီးမောင်းထိုး ထောက်ပြခွင့်ရှိသည်။ ထည့်သွင်းရေးသား ဝေဖန်သုံးသပ်ခွင့် ရှိသည်။  

      နိုင်ငံ့တတိယမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည့် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင် တည့်မတ်ခိုင်မာရေးတွင် တရားစီရင်ရေး အာဏာကို ယုံမှတ်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် တရားသူကြီးများအားလုံးတွင် အဓိကတာဝန်ရှိကြောင်း အထက် တွင် ဆိုခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တရားစီရင်ရေးလုပ်ငန်းတွင် ဆက်စပ်ဆောင်ရွက်ကြရသည့် အခြားအကျိုး သက် ဆိုင်သူများတွင်လည်း အသီးသီးတာဝန်ရှိသည်မှာ မှန်ပါသည်။ 

      သို့ရာတွင် တရားသူကြီးများသည် အမှု စီရင်ကြားနာရာ တရားခွင်တစ်ခုကို ကြီးကြပ်ရသူ၊ ဦးဆောင်ရသူဖြစ်ပြီး အခြားဆက်စပ်ပါဝင် နေသူများ အပေါ် မည်သို့ဦးဆောင်ရမည်၊ မည်ကဲ့သို့ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရမည် စသည်တို့ကို ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဖြင့် သတ်မှတ်ပေးထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် တရားသူကြီးတစ်ဦးချင်း၏ တည့် မတ်ခိုင်မာမှုသည် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်တစ်ခုလုံး တည့်မတ်ခိုင်မာရေးနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသည်ဟု ဆိုချင်ပါသည်။

      တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင် တည့်မတ်ခိုင်မာရေးအတွက် နိုင်ငံတော်၏ အာဏာတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် တရား စီရင်ရေးအာဏာကို အပ်နှင်းထားခြင်းခံရသူ တရားသူကြီးတစ်ဦးချင်း တည့်မတ်ခိုင်မာမှုရှိရန် လွန်စွာ အရေးကြီးပါသည်။ တရားသူကြီးတစ်ဦးချင်း တည့်မတ်ခိုင်မာနိုင်ပါမှ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ကြီးတစ်ခုလုံး တည့်မတ် ခိုင်မာလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ တရားသူကြီးတစ်ဦးချင်း တည့်မတ်ခိုင်မာမှုရှိမရှိ တိုင်းတာရမည့် အဓိက ပေတံကြီးနှစ်ချောင်းသာ ရှိပါသည်။ အဆိုပါပေတံကြီးနှစ်ချောင်းမှာ တရားသူကြီးတစ်ဦး၏ အပြု အမူ၊ အပြောအဆို၊ ဆောင်ရွက်ချက်များ၊ ကြားနာစီရင် ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် (၁) ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ လိုက်နာကျင့်ကြံရမည့် ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းများနှင့် ညီမညီနှင့် (၂) အဂတိတရား များနှင့် ကင်းလွတ်ခြင်းရှိမရှိ တို့ပင်ဖြစ်ပေသည်။

      ပထမပေတံသည် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေ၊ ကျင့်ထုံးဥပဒေ၊ လက်စွဲများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ လမ်းညွှန် ချက်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များ၊ ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းများနှင့် ညီမညီပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ညီညွတ်စေရန်မှာ တရားသူကြီးများသည် အဆိုပါသတ်မှတ်ချက်များကို ကျေကျေညက်ညက် သိရှိနားလည်ရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် တရားသူကြီးတစ်ယောက်သည့် အမြဲဖတ်မှတ်လေ့လာ သင်ယူနေရန်လိုအပ် သည်။ တရားရုံးများတွင် ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်နေမှုများ၊ ဆရာ့ဆရာများ၏ လမ်းညွှန်မှုများလောက်ကိုသာ အားကိုးလို့မရ။ မူရင်းပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လက်ကိုင်ထားရန် လိုအပ်သည်။ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများကို ဖွင့်ဆို ရှင်းလင်းရေးသားထားသည့် စာအုပ်များကိုလည်း လက်ကိုင်ထားသင့်သည်။ ထို့ကြောင့် တရားသူကြီး တစ်ဦးသည် စာအုပ်ကြီးသမား တစ်ဦးဖြစ်ရန် အရေးကြီးသည်။ 

       ပထမပေတံအတွက် နောက်ထပ်လိုအပ်ချက်တစ်ရပ်မှာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ကျင့်သုံးဆောင် ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ အနုပညာကို နားလည်တတ်မြောက်ရန် လိုအပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေ၊ ကျင့်ထုံးဥပဒေ၊ လက်စွဲများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ လမ်းညွှန်ချက်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များ၊ ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းများကို ဖတ်ရှုမည်ဆိုလျှင် နားလည်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် အသက်ဝင်အောင် ကျင့်သုံး အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးမှာမူကား အနုပညာတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ပို၍ခက်ခဲသည်။ တရားသူကြီး တစ်ဦးသည် စာဖြင့်ရေးသားပြဋ္ဌာန်းချက်(The Letter of the Law)ကို ကျေကျေညက်ညက် ဖတ်ရှု လေ့လာမှတ်သားရန် လိုအပ်သလို ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များ၏ ရည်ရွယ်ချက်၊ အနှစ်သာရ (The Spirit of the Law)ရောက်အောင် ကျင့်သုံးဖော်ဆောင်နိုင်ရန်လည်း လွန်စွာအရေးကြီးပါသည်။ ထိုသို့ကျင့်သုံး ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် လူသားဆန်မှု၊ သဘာဝတရားမျှတမှုကို မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားတတ်မှု၊ လူကိုလူလို မြင်တတ်၊တွေးတတ်၊ စဉ်းစားတတ်သည့် အလေ့အထသဘာဝ၊ အရာရာကို ဉာဏ်ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သုံး သပ်ဆောင်ရွက်တတ်မှု၊ စိတ်ခံစားမှုနှင့် မိမိ၏အတ္တနောမတိကို ထိန်းသိမ်းတုံ့ပြန်တတ်မှု စသည့် အရည်အ သွေးများလည်း ပြည့်စုံရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ 

      သည့်အတွက် တရားသူကြီးတစ်ဦးသည် အမြဲဖတ်မှတ်လေ့လာနေရန် လိုအပ်သည်။ မျက်စိဖွင့် နားစွင့်၍ ခေတ်၏တောင်းဆိုမှု၊ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏အရွေ့ကိုလည်း မျက်ခြည်မပြတ် သိရှိနေရန် လိုအပ် သည်။ တရားသူကြီးတစ်ဦးကို ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများ၊ နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများ ဖတ်ရှုနိုင်ရန် အခွင့်အရေး နှင့် အချိန်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် တရားသူကြီးတစ်ဦးသည် စာရင်းဇယားများ၊ ကိန်း ဂဏန်းများ၊ လမ်းညွှန်ချက်များဖြင့်သာ အချိန်ကုန်နေမည်၊ လူမှုရေးကိစ္စရပ်များ၊ ဗာဟီရကိစ္စရပ်များဖြင့် သာ အချိန်ကုန်နေမည်၊ မနိုင်ဝန်များ ထမ်းရွက်နေရမည်ဆိုလျှင် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများ၏ အနှစ်သာရ(The Spirit of the Law) ရောက်အောင် ကျင့်သုံးဖော်ဆောင်နိုင်ရန် ခက်ခဲပေလိမ့်မည်။ အလားတူပင် တရား သူကြီးတစ်ဦးသည် သာမန်ဝန်ထမ်းတစ်ဦး ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များနှင့်သာ အချိန်ကုန် ဝန်ပိနေမည် ဆိုလျှင်လည်း ဥပဒေကို ကျင့်သုံးဖော်ဆောင်ရာ၌ စာဖြင့်ရေးသားပြဋ္ဌာန်းချက် (The Letter of the Law) မျှလောက်ဖြင့်သာ ခရီးဆုံးနေပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် တရားသူကြီးတိုင်းက ပြဋ္ဌာန်း ဥပဒေများ၏ အနှစ်သာရ(The Spirit of the Law) ရောက်အောင် ကျင့်သုံးဖော်ဆောင်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးပေး သည့် ဝန်းကျင်တစ်ရပ် ရှိနေရန်လည်း အရေးကြီးပါသည်။

      ဒုတိယပေတံမှာ အဂတိတရားကင်းစင်ရေးပင် ဖြစ်သည်။ အဂတိတရားဟုဆိုရာ၌ တရားရုံး များတွင် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူကင်းရှင်းရေးသည် ပထမဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ရမည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။ ထို အချက်သည် အဂတိတရား(၄)ပါးအနက် ဖေါက်ဖျက်မှုအများဆုံး အကြောင်းအရာဖြစ်သည်။ တရားသူ ကြီးများ လာဘ်စားလျှင် တိုင်တန်းနိုင်၊ အရေးယူနိုင်သည့် ဥပဒေယန္တယား ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ထိရောက်သော အရေးယူမှုများက လာဘ်ပေးလာဘ်ယူကိစ္စအတွက် အဟန့်အတား ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် လုံး၀ ပျောက်သွားမည်ဆိုသည်ကား မသေချာလှ။ တရားသူကြီးတစ်ဦးသည် ငွေကြေးအတွက် အလုပ်မလုပ်ဘဲ နိုင်ငံနှင့် နိုင်ငံသားများအတွက်အလုပ်လုပ်စေရန် ၎င်း၏အခြေခံလိုအပ်ချက်များကို နိုင်ငံတော်က အာမခံ ပေးထားရန် လိုအပ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သောနိုင်ငံများတွင် တရားသူကြီးများကို လစာကောင်းကောင်း ပေးထားသည်။ အခြားဝန်ထမ်းများနှင့်မတူ၊ လုပ်ငန်းသဘာဝအရ လိုအပ်သည့်စရိတ်များ ခွင့်ပြုပေးထား သည်။ မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် မိသားစု၏ကျန်းမာရေးအတွက် ကျန်းမာရေးအာမခံရှိသည်။ နေရေးထိုင်ရေး အတွက် ထိုက်တန်သည့် အစိုးရအိမ်ရာ ဖန်တီးပေးသည်။ သားသမီးများ၏ ပညာရေးအတွက် ဘွဲ့ရသည် အထိ အစိုးရကတာဝန်ယူပေးသည်။ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည့်အခါ ပြောင်းရွှေ့စရိတ်ကို လုံ လောက်အောင် ခွင့်ပြုသည်။ အစိုးရက လုံလောက်အောင်ပေးထားလည်း လာဘ်စားချင်သူက စားတာပါ ပဲ ဟူ၍ မေးခွန်းထုတ်သူတွေ တွေ့ဖူးသည်။ အစိုးရက လုံလောက်အောင်ပေးထားပါလျှက် လာဘ်စားလျှင် ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူသည့် ဥပဒေယန္တယားဖြင့် ထိန်းကျောင်းရမည် ဖြစ်သည်။ 

      အဂတိတရား(၄)ပါးသည် တံစိုးလက်ဆောင်ပေးခြင်း တည်းဟူသည့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူကိစ္စ ထက် များစွာကျယ်ပြန့်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အခြေခံမူဖြစ်သည့် “လွတ်လပ်စွာ တရားစီရင်ခြင်း” သည် အဂတိတရား(၄)ပါးကင်းစင်သည့် တရားစီရင် မှုကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားသူကြီးတစ်ဦးက ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ လူချင်းခင်မင်ရင်းနှီးမှု၊ တစ်စုံတစ်ရာ ဆက်စပ်ပတ်သက်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ အမှန်ကို အမှား၊ အမှားကိုအမှန် စီရင်ရခြင်းသည်လည်း လွတ်လပ်သည့် တရားစီရင်ခြင်း မဟုတ်ပေ။ အလွန်အရေးကြီးသည့် အဂတိတရား(၁)ပါးမှာ မောဟဂတိ ဖြစ်သည်။ တရားသူကြီးတစ်ဦးသည် အချက်အလက်သုံးသပ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာရန်လိုသည်။ ထို့ပြင် ဥပဒေပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရာတွင်လည်း ကျိုးကြောင်းခိုင်လုံစွာ ဖြေရှင်းဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် လိုသည်။ သည့်အတွက် အမှန်နှင့်အမှား၊ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ၊ တရားနှင့် မတရားကို ဆင်ခြင်ခွဲခြား သုံးသပ်နိုင်သည့် အလေ့အလာ ဗဟုသုတလိုသည်။ ဉာဏ်ပညာ ဆင်ခြင်တုံတရား လိုသည်။ သို့မှသာ မောဟကင်းသော တရားစီရင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပေလိမ့်မည်။ 

      တရားစီရင်ရေး တည့်မတ်ခိုင်မာရေးအတွက် တရားသူကြီးတစ်ဦးချင်း တည့်မတ်ခိုင်မာရန် တိုင်း တာရမည့် ပေတံ(၂)ချောင်းကို အထက်တွင် တင်ပြခဲ့ပါသည်။ အခြားသောလိုအပ်ချက်များလည်း ရှိပါသည်။ သို့ရာတွင် တရားသူကြီးတစ်ဦးချင်း မိမိကိုယ်မိမိ ပြန်လည်သုံးသပ်တိုင်းတာရန် လိုအပ်သည့် အချက်များကို မီးမောင်းထိုး တင်ပြလိုက်ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်မျိုးလတ်

(၂၃-၂-၂၀၁၉ ရက်နေ့ထုတ် စံတော်ချိန်နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာ).

အျပစ္တင္ ျငင္းခံုျခင္းျဖင့္ အေျဖမွန္ရမည္ မဟုတ္။

ေဇယ်ာမိုးျမင့္စံ

လူၿပိန္းႀကိဳက္ လက္ခုပ္သံမ်ားကို အလြန္အမင္း ေမွ်ာ္လင့္၍ ဌာနအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို အလြန္အကၽြံ စြပ္စြဲ ျပစ္တင္ ႐ႈတ္ ခ်ေနျခင္းထက္ စိတ္ေစတနာ ေကာင္းျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္လ်က္ အခက္အခဲမ်ား၊ ျပႆနာမ်ား၊ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ မ်ားကို အတြင္းက်က် သိရွိနားလည္ေအာင္ ျပဳကာ အႀကံဉာဏ္ေကာင္းမ်ားေပး ျခင္းက ပို၍ အက်ဳိး သက္ေရာက္မႈ ရွိေစမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ထုတ္ ဂ်ာနယ္တစ္ေစာင္၏ မ်က္ႏွာဖံုးတြင္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ တစ္ဦး၏ ေျပာဆိုခ်က္ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ေခါင္းစီးေဖာ္ျပခ်က္မွာ အသည္းယား စရာပဲ ျဖစ္ပါသည္။

သတင္းစာမ်ား ႏုိင္ငံပိုင္ဆုိ လွ်င္ ခုိးၾက သံုးၾက ဗုန္းၾကမွာပဲ.. တဲ့။

ပုဂၢလိကသတင္းစာမ်ား ထုတ္ ေဝခြင့္ျပဳပါက ႏုိင္ငံပိုင္သတင္းစာ ဆက္လက္ထားရွိရန္ သင့္မသင့္ဆို ေသာ ျပႆနာ ကို ေသခ်ာဃန ေလ့ လာခဲ့ဖူးျခင္း မရွိသျဖင့္ ဤေနရာတြင္ ပါဝင္ေဆြးေႏြးလိုျခင္းမရွိပါ။ ပုဂၢလိ ကႏွင့္ ႏိုင္ငံပိုင္သတင္းစာတို႔ အတူ တကြ ရွိသင့္ မရွိသင့္ သို႔မဟုတ္ ပုဂၢလိက သတင္းစာသာလွ်င္ ရွိသင့္ ၿပီး ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းစာဟူ၍ တစ္ ေစာင္တစ္ေလမွ်ပင္ ရွိရန္သင့္၊ မသင့္ဆိုသည္မွာ သီးျခားစဥ္းစား၍ အေျဖရွာရမည့္ ကိစၥ ျဖစ္တန္ရာပါ သည္။ သို႔ရာတြင္ ႏုိင္ငံပိုင္သတင္း စာကို ဆက္လက္၍ ထားရွိေနဦး မည္ဆို႐ံုမွ်ျဖင့္ ခိုးၾက သံုးၾက ဗုန္း ၾကမွာပဲဟူ၍ တစ္ထစ္ခ် စြပ္စြဲေျပာဆိုရန္မူကား အဆင္ျခင္မဲ့ ဝါးလံုး ေခ်းသုတ္ ေျပာရာေရာက္ပါသည္။ လူေကာင္းသူေကာင္းမ်ားကို အားနာဖို႔ ေကာင္းပါသည္။

မည္သည့္ဌာနအဖြဲ႕အသင္းမဆို ေကာင္းသူေတြရွိသကဲ့သို႔ ဆိုးသူေတြ ရွိႏုိင္ပါသည္။ ႐ိုးေျဖာင့္သူတုိ႔ရွိ သကဲ့သို႔ မ႐ိုး မေျဖာင့္သူတုိ႔လည္း ရွိႏိုင္ပါသည္။ လူတစ္ဦး တစ္ေယာက္ တည္းပင္လွ်င္ ေကာင္းသည့္အခါ ေကာင္း၍ ဆုိးသည့္အခါ ဆိုးသည္ မ်ဳိးရွိႏိုင္ပါသည္။ ပညာရွိအထင္ခံ လိုပါက ႏႈိင္းႏိႈင္းခ်ိန္ခ်ိန္္သုခမိန္ဆို သလို သတိခ်ပ္၍ ေျပာတတ္ဖို႔လိုပါ သည္။ ဉာဏ္နည္းသူတုိ႔သည္  အေပါစားလက္ခုပ္သံမ်ားကို အလြန္အမင္း သာယာတတ္သည္ ျဖစ္ရာ မိမိတုိ႔၏ လူသိရွင္ၾကားေျပာဆိုခ်က္ ကို ပညာရွိတို႔ ရယ္ဖြယ္ မျဖစ္ေအာင္ ဆင္ျခင္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ဤကမၻာေျမတြင္ သူမိုက္တုိ႔  ၏ အခ်ဳိးအစားက ပိုသာႏိုင္ဖြယ္ရွိ ပါသည္။ ဉာဏ္ႀကီးသူတုိ႔သည္ လြယ္လြယ္ လက္ခုပ္တီးေလ့ မရွိပါ။ လိမၼာယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ မွန္ကန္မွ်တမႈ သာလွ်င္ အစစ္အမွန္ျဖစ္သည္ကို ယံုမွားဖြယ္ မရွိသင့္ပါေခ်။

မၾကာေသးမီက ဖြဲ႕စည္းသည့္ တရားဥပေဒစိုးမုိးေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းေရးေကာ္မတီက ေတြ႕ရွိ ခ်က္ ၁၉ ခ်က္ႏွင့္ သံုးသပ္ခ်က္ ၅ ခ်က္ပါဝင္ေသာ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္ကို ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္သို႔ တင္သြားခဲ့သည္ဟု ဆုိပါသည္။

သတင္းေဖာ္ျပခ်က္ တစ္ခုမွ ေကာက္ႏုတ္ ေဖာ္ျပပါမည္။

ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားအရ တရား႐ံုး မ်ားတြင္ အမႈပြဲစားမ်ား ရွိေနေၾကာင္း၊ တရား႐ံုးဆင့္ေခၚမႈတြင္ ရဲႏွင့္ဆင့္ စာလုလင္၏ ပ်က္ကြက္မႈမ်ား ေၾကာင့္ သက္ေသမ်ား မလာႏိုင္ သကဲ့သို႔ သက္ေသစရိတ္ ခ်က္ခ်င္း မထုတ္ေပး ႏုိင္သျဖင့္လည္း သက္ေသမ်ား မလာလိုၾကရာ အမႈမ်ားမွာ မလိုအပ္ဘဲ အခ်ိန္ၾကာျမင့္ေနေၾကာင္း၊ အမႈစစ္ေဆး ရာတြင္လည္း သက္ေသမ်ား က အားနာသျဖင့္ အမွန္ထြက္ဆုိရန္ ဝန္ေလးေနၾကေၾကာင္း တရားခြင္မ်ားသည္ က်ဥ္းေျမာင္းလွသျဖင့္ အမ်ားျပည္ သူေရွ႕ေမွာက္တြင္ တရားစီရင္ရန္ အခက္အခဲ ရွိေနသကဲ့သို႔ တရားေရး ဝန္ထမ္းမ်ား အပါအဝင္ လူထုမွာ အေၾကာက္တရား လႊမ္းမိုးေနသျဖင့္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း မေျပာရဲၾကေသး ေၾကာင္း၊ တုိင္ခ်က္မ်ားကို စြပ္စြဲခံရသူမ်ားကို ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ ရာမွ ထြက္လာေသာ ထြက္ခ်က္မ်ား အေပၚ အေျခခံ၍ တင္မႈမ်ားရွိေနေၾကာင္း၊ လာဘ္ေပး လာဘ္ယူမႈမ်ား ယခုတုိင္ရွိေနသကဲ့သုိ႔ ျပည္သူမ်ား ကလည္း ထိုကိစၥအတြက္ တာဝန္မကင္းဟု မသိၾကေၾကာင္း။

ေသခ်ာဃန စိစစ္ေလ့လာျခင္း မရွိသည့္ ပရမ္းပတာ စြပ္စြဲျပစ္တင္ မႈမ်ားေၾကာင့္ စိတ္လက္မခ်မ္းမသာ ျဖစ္ခဲ့ၾကကုန္ေသာ တတ္သိနားလည္ သူအေပါင္း တုိ႔သည္ လည္းေကာင္း၊ နာက်င္ခံစားေနၾကသည့္ တရား စီရင္မႈဝန္ထမ္းတို႔သည္ လည္းေကာင္း၊ အဆုိပါ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပ ထားခ်က္မ်ားအတြက္ ေက်နပ္  ၾကည္ျဖဴႏိုင္ လိမ့္မည္ ထင္ပါသည္။

တရား႐ံုးမ်ား အေပၚ ခ်ီးက်ဴး ထားေသာေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။ ခ်ီးက်ဴးထားခ်က္ တစ္ခ်က္မွ မပါရွိပါ။

သို႔ေသာ္ ရန္လုိေသာ၊ အျပစ္ရွာေသာ၊ မိမိ၏အျပစ္အနာကုိ ဖံုးကြယ္လို၍ သံေကာင္းဟစ္ျပေသာ အကာျပဲ့ျပဲ့ အႏွစ္မဲ့ သည့္ ေဖာ္ျပခ်က္တုိ႔ မပါဝင္သည္ ကပင္လွ်င္ ေက်နပ္စရာ ေကာင္းေနခဲ့ပါၿပီ။ စာနာ နားလည္မႈကပင္ ေက်နပ္စရာ ေကာင္းေနခဲ့ပါၿပီ။ သူတုိ႔ ေလ့လာေတြ႕ရွိထားသည့္ အားနည္းခ်က္မ်ား ကိုသာ ေဖာ္ျပခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ တရား႐ံုး မ်ားစြာ၌ အမွန္တကယ္ ရင္ဆိုင္ ႀကံဳေတြ႔ေနရေသာ အခက္အခဲ အခ်ိဳ႕ကုိ ေကာ္မတီ သည္ တုိေတာင္းေသာ ကာလအတြင္း ရွာေဖြေတြ႕ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။

ခၽြတ္ယြင္းခ်က္မ်ားရွိပါဦးမည္။ အေရးယူရမည့္ သို႔မဟုတ္ ျပဳျပင္ တည့္မတ္ေပးရမည့္ သုိ႔မဟုတ္ ဌာနခ်င္း ပူးေပါင္းညိႇႏိႈင္း၍ အေျဖရွာရ မည့္အခ်က္မ်ား က်န္ရွိပါဦးမည္။  သုိ႔ေသာ္ တစ္ခုမက်န္ မဟုတ္ေသာ္ မွ ကုစားရန္ မလြဲမေသြ လုိအပ္သည့္ အနာဟူသမွ် ရွာေဖြေတြ႕ရွိ ႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ယံုၾကည္ပါသည္။

တရားစီရင္ေရးဆုိသည္မွာ တရား႐ံုးတစ္ခုတည္းက တစ္ဦး ေကာင္းတစ္ေယာက္ေကာင္း လုပ္၍ ရႏိုင္ေသာ လုပ္ငန္း မဟုတ္ေၾကာင္း၊ ရဲအရာရွိ၊ သက္ေသ၊ ေရွ႕ေန၊ ဥပေဒ အရာရွိ၊ ဓာတုေဗဒဝန္၊ လက္ေရး/ လက္ေဗြ ပါရဂူ၊ ဆရာဝန္၊ ေျမ စာရင္းအရာရွိႏွင့္ အျခားဌာနဆုိင္ ရာတို႔၏ မွန္ကန္ေသာ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈ တုိ႔သည္လည္း အမႈ အေလ်ာက္ အေရးႀကီးေသာအခန္း က႑မွ ပါဝင္ေၾကာင္း မၾကာမီ ရွာေဖြေတြ႕ရွိႏိုင္ လိမ့္မည္ဟု ယူဆ ပါသည္။

တရားသူႀကီးဆိုသူမွာ စစ္ေဆး ေပၚေပါက္သည့္ သက္ေသ အေထာက္အထားမ်ားအေပၚ ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္  ႏွင့္အညီ မွန္ကန္ မွ်တသည့္ စီရင္ ဆံုးျဖတ္မႈကိုျပဳရန္ အဓိက တာဝန္ ရွိသူျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ႐ိုက္သည္ကို ျမင္ေသာ သက္ေသ တုိ႔က အားနာေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ေၾကာက္ ရြ႕ံေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ တံစိုးမကင္း ေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ႐ိုက္သည္ကုိ ျမင္ေၾကာင္း မထြက္ပါက ႐ိုက္မႈ ျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္စီရင္ျခင္း ျပဳႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါ။ မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစြဲသူ တစ္ဦးကုိ ဆီးစစ္ေဆးသည့္ ဓာတု ေဗဒဝန္က ဆီးထဲတြင္ အင္ဖက္တမင္း မေတြ႕ ေၾကာင္း၊ ျပင္ပလကၡဏာ စစ္ေဆးသည့္ ဆရာဝန္က မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစြဲသည့္ လကၡဏာမ်ား မေတြ႕ေၾကာင္း သက္ေသခံပါက ဥပေဒအရ အေရးယူ အျပစ္ေပး ႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါ။ အမႈတြင္ သက္ေသအျဖစ္ ဆင့္ေခၚျခင္း ခံရသည့္ ဌာနဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္းက ဆရာဝန္ မ်ားသုိ႔ႏွယ္ အမႈသည္ထံမွ ေျခႂကြခ မရမခ်င္း အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ျပ၍  သက္ေသခံရန္ ေရွာင္တိမ္းေနသည္ မ်ိဳးကုိ တရားသူႀကီးမ်ား ႀကံဳဖူးၾကပါသည္။ သက္ေသ ဆင့္ေခၚစာ အတည္ျဖစ္ပါလ်က္ တမင္ေရွာင္ဖယ္ ေနေသာ ရယက ဥကၠ႒ကို ဥပေဒႏွင့္အညီ သက္ေသ ဖမ္းဝရမ္း ထုတ္ခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ျပင္းထန္စြာ သတိေပးျခင္းခံရေသာ တရားသူႀကီးမ်ိဳး လည္း တကယ္ရွိခဲ့ဖူးပါသည္။

တရား႐ံုးမ်ားတြင္ ႏွစ္အဆက္ဆက္ ေခတ္အဆက္ဆက္ ေျဖရွင္း၍ မေျပလည္ႏိုင္ေသးေသာ အခက္အခဲ ျပႆနာမ်ားစြာ ရွိပါဦးမည္။ တရားသူႀကီး မ်ားသည္ ဥပေဒပညာတတ္ မ်ားျဖစ္ပါသည္။ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈ ကို ရယူ တည္ေဆာက္ႏိုင္ဖုိ႔ လုိပါသည္။ ရန္လုိစိတ္ႏွင့္ အျပစ္ရွာေနျခင္းျဖင့္ ရည္ရြယ္ရင္း မေရာက္ႏိုင္ပါ။

မၾကာေသးမီက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ  တရား႐ံုး အနည္းငယ္ကို ေကာ္မတီ တစ္ခု၏ တာဝန္အရ သြားေရာက္ စစ္ေဆး ေလ့လာ ၿပီးေနာက္ တရား႐ံုးမ်ားအေပၚ လူသိထင္ရွား တရားလက္လြတ္ ထိပါးေျပာဆိုသူတစ္ဦး ရွိခဲ့ပါသည္။ တရား႐ံုးမ်ားဘက္က တစ္စံုတစ္ရာ တုံ႔ျပန္မႈမရွိဘဲ ၿငိမ္သက္ေနခဲ့ေသးသည္ကို ေဝဖန္ ေဆြးေႏြးရန္ မရွိပါ။ သုိ႔ရာတြင္ ထုိသို႔ ထိပါးေျပာဆုိခဲ့သူသည္ တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ အမႈသည္ထံမွ အခေၾကးေငြ ယူ၍ အမႈလုိက္ပါ ေဆာင္ရြက္လ်က္ ရွိေသာ ေရွ႕ေနေရွ႕ရပ္ တစ္ဦးလည္း ျဖစ္ေနျပန္ရာ ထုိသူ လုိက္ပါ ေဆာင္ရြက္ေသာ အမႈမ်ား တြင္ ထုိတရား႐ံုးတို႔က မွန္ကန္မွ်တသည့္ စီရင္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ႏိုင္ပါ မည္လား၊ တစ္စံုတစ္ရာ စိုးရြံ႕ထိတ္လန္႔ မႈျဖင့္ ထိုသူလုိက္ပါေနေသာ အမႈမွန္သမွ် အႏိုင္ေပးစီရင္လိုက္ ေလမည္လားဟူ၍ ထုိသူႏွင့္ ဆုိင္ၿပိဳင္ေသာ အမႈသည္တို႔က သံသယ မကင္း ျဖစ္ႏိုင္ ပါသည္။ တရားသူႀကီး အငယ္တို႔သည္ မည္သူက မည္ သုိ႔ပင္ ဟန္ေရးျပ၍ ေျပာဆုိေနေစ ကာမူ ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႔မလို ဥပေဒႏွင့္အညီ အမႈစစ္ေဆး ေပၚေပါက္ခ်က္ အတိုင္းသာလွ်င္ မွန္ကန္ သည့္ စီရင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ရဲရဲတင္းတင္း ခ်မွတ္ဖုိ႔ပဲလိုသည္ဆုိတာ ရွင္းရွင္း လင္းလင္း သိမွ သိၾကပါမည္လားဟု စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္သူတို႔လည္း  ရွိသည္။ သြယ္ဝိုက္ၿခိမ္းေျခာက္မႈ သုိ႔မဟုတ္ မေလ်ာ္ၾသဇာ လႊမ္းမိုးမႈျဖင့္ တရားစီရင္ရမည့္ ေခတ္ကာလ မဟုတ္ေတာ့ၿပီကုိ အငယ္ဆံုးတရား သူႀကီးတုိ႔ကပါ လက္ခံယုံရဲႏိုင္ေအာင္ Encourage လုပ္ေပးဖို႔ လိုပါမည္။

တရား႐ံုး၏ပံုရိပ္ကို ညစ္ေထးေစခဲ့သူတုိ႔သည္ ပို၍ သံေကာင္း ဟစ္တတ္ေၾကာင္း သတိခ်ပ္ရပါ မည္။

လာဘ္ေပး လာဘ္ယူမႈ ဆိုသည္မွာ ဌာနအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုတည္း သို႔မဟုတ္ လူတစ္စု တစ္အုပ္တည္း တြင္ စြဲကပ္လ်က္ ရွိေသာ ေရာဂါ ေဝဒနာခ်က္မဟုတ္သည္ကုိ သေဘာ  ညီႏိုင္ၾကမည္ထင္ပါသည္။ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈကို ျပစ္တင္ေမာင္းမဲ သူတို႔သည္ အက်င့္မပ်က္ ျခမစားသူတုိ႔သာ ျဖစ္ရပါမည္။ ေညာင္သီး စားငွက္ကို ပစ္ခတ္မည့္ ေလးသမား  ကိုယ္တိုင္ ေညာင္ ရိပ္ႏွင့္ လြတ္ရပါမည္။ သုိ႔မဟုတ္ပါက ေညာင္သီးျဖင့္ ဝလင္ ေနေသာ ေလးသမားက ပို၍ အႏၲရာယ္ႀကီးႏိုင္ပါသည္။

စြက္ဖက္မႈဆုိသည္မွာ လူတခ်ိဳ႕က ထင္ျမင္သကဲ့သုိ႔ အိတ္ပိတ္စာ အိတ္ထဲမွ အမိန္႔တစ္စံုတစ္ရာ မျဖစ္ တန္ရာ ပါ။ အားနည္းခ်က္ရွိေနေသာ အမႈထမ္း အရာထမ္းတို႔၏ ဘဝရပ္ တည္မႈဆုိင္ရာ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္သည့္  အေၾကာက္ တရား တြင္သာ အေျခခံခဲ့ဖြယ္ ရွိပါသည္။ ယခင္ ျပည္သူ႔ တရားသူႀကီးအဖြဲ႕ဥကၠ႒ လုပ္ခဲ့ ေသာ သူရ ဦးေအာင္ေဖ ကေတာ့ ေျပာပါသည္။ “တရားစီရင္မႈဆိုတာ စိတၱသတၱိလုိတယ္၊ တစ္ခါတစ္ခါ သူရဘြဲ႕ တစ္ခုနဲ႔ေတာင္ မလံုေလာက္”  ဟု ဆုိပါသည္။

မည္သည့္ ဌာန အဖြဲ႕အသင္းကို မဆို ရန္လိုေသာသေဘာျဖင့္ အျပစ္တင္ျငင္းခံုေနျခင္းထက္ စိတ္ ေစတနာ ေကာင္းျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္အေျဖ ရွာျခင္းက ပို၍ အက်ိဳးမ်ားဖြယ္ရွိမည္ ထင္ပါသည္။

ေဇယ်ာမိုးျမင့္စံ

Myanmar Independent News journal